મહાકાલેશ્વર મંદિર ભારતના ઉજ્જૈનમાં આવેલા 12 જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક છે. આ મંદિર ભગવાન શિવને સમર્પિત છે અને ઉજ્જૈન શહેરના મુખ્ય દેવતા માનવામાં આવે છે. દંતકથાઓ અનુસાર, ભગવાન શિવે દુષણ નામના રાક્ષસનો વધ કર્યા પછી, તેમના ભક્તોની પ્રાર્થના પર મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગના રૂપમાં ઉજ્જૈનમાં નિવાસ કર્યો હતો.
પૌરાણિક કથા
દુષણ નામના રાક્ષસને કારણે અવંતિકામાં ભય રહેતો હતો. શહેરના લોકોએ ભગવાન શિવને તેમનો નાશ કરવા માટે પ્રાર્થના કરી હતી, જેના પર ભગવાને દુષણને બાળી નાખ્યો હતો અને તેમની રાખથી પોતાને શણગાર્યા હતા. આ પછી, શિવ મહાકાલના રૂપમાં ત્યાં સ્થાયી થયા હતા. આ કારણોસર, આ મંદિરનું નામ મહાકાલેશ્વર રાખવામાં આવ્યું.
12 જ્યોતિર્લિંગોમાં ત્રીજું જ્યોતિર્લિંગ
ઉજ્જૈનમાં આવેલા મહાકાલ મંદિરનું પૌરાણિક મહત્વ પણ છે. આ મંદિર વિશે એવી માન્યતા છે કે ભગવાન શિવે અહીં દુષણ નામના રાક્ષસનો વધ કરીને પોતાના ભક્તોનું રક્ષણ કર્યું હતું, ત્યારબાદ ભક્તોની વિનંતી પર ભોલે બાબા અહીં બિરાજમાન થયા હતા. આ મંદિર ભગવાન શિવના 12 જ્યોતિર્લિંગોમાં ત્રીજું જ્યોતિર્લિંગ છે.
બાબા મહાકાલ એટલે કે ભગવાન શિવની કથા
મહાકાલને કાળના પણ કાળ માનવામાં આવે છે, અને તેમને ઓમકારેશ્વર (ઓમના ભગવાન) પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તેમને સાર્વત્રિક ધ્વનિ ઓમનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: નીચેના ભાગમાં મહાકાલેશ્વર, મધ્ય ભાગમાં ઓમકારેશ્વર અને ઉપરના ભાગમાં શ્રીનાથ ચંદેશ્વર મંદિર આવેલું છે.
મહાકાલેશ્વર મંદિરનું પૌરાણિક મહત્વ પણ છે, અને તે ભગવાન શિવના ભક્તો માટે એક મહત્વપૂર્ણ તીર્થસ્થાન છે.
મહાકાલ દક્ષિણમુખી જ્યોતિર્લિંગ છે
તેની ખાસ વાત એ છે કે તે એકમાત્ર જ્યોતિર્લિંગ છે જે દક્ષિણમુખી છે. આ જ કારણ છે કે તંત્ર સાધનાની દ્રષ્ટિએ તેને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તંત્ર સાધના માટે દક્ષિણમુખી હોવું જરૂરી છે. આ મંદિર વિશે એવી પણ માન્યતા છે કે ભગવાન શિવ સ્વયંભૂ અહીં પ્રગટ થયા હતા. ઉપરાંત, પુરાણોમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉજ્જૈનની સ્થાપના ખુદ બ્રહ્મા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ફક્ત મહાકાલના દર્શન કરવાથી જ મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે.
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
