માન્યતા અનુસાર ભાદરવા મહિનાના શુક્લ પક્ષમાં આવતી એકાદશીને પરિવર્તિની એકાદશી અથવા ‘કરવટ બદલનારી એકાદશી’ કહેવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત આ પર્વ માત્ર વ્રત અને પૂજા સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તેની સાથે એક વિશેષ ધાર્મિક માન્યતા પણ જોડાયેલી છે. ચાતુર્માસ દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુના શયન સાથે આ એકાદશીનો ઊંડો સંબંધ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ પોતાની યોગનિદ્રામાં પડખુ બદલે છે. તેથી આ એકાદશીને પરિવર્તિની એકાદશી નામ મળ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
પરિવર્તિની એકાદશી ક્યારે છે?
દ્રિક પંચાંગ અનુસાર ભાદરવા સુદ એકાદશી તિથિ 21 સપ્ટેમ્બર 2026ની રાત્રે 8 વાગ્યે શરૂ થશે અને 22 સપ્ટેમ્બર 2026ની રાત્રે 9:43 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. ઉદયા તિથિના આધારે પરિવર્તિની એકાદશીનું વ્રત 22 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ રાખવામાં આવશે.
કેમ કહેવાય છે કરવટ બદલનારી એકાદશી?
પરિવર્તિની એકાદશીનું નામ ભગવાન વિષ્ણુની યોગનિદ્રા સાથે જોડાયેલી ધાર્મિક માન્યતાના કારણે પડ્યું હોવાનું કહેવાય છે. માન્યતા છે કે ચાતુર્માસ દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુ ક્ષીરસાગરમાં શેષનાગની શય્યા પર યોગનિદ્રામાં રહે છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ચાતુર્માસના મધ્યમાં આવતી આ એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ પોતાની શયન અવસ્થામાં પડખુ બદલે છે. આ કારણે તેને પરિવર્તિની એકાદશી કહેવામાં આવે છે. આ એકાદશીને પાર્શ્વ એકાદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. અહીં ‘પરિવર્તન’ અથવા ‘પાર્શ્વ પરિવર્તન’નો સંબંધ ભગવાન વિષ્ણુના શયન દરમિયાન કરવટ બદલવા સાથે જોડવામાં આવે છે.
ભગવાન વિષ્ણુની પડખુ બદલવાનું શું મહત્વ છે?
ધાર્મિક માન્યતાઓમાં ચાતુર્માસ દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુનું યોગનિદ્રામાં રહેવું મહત્વપૂર્ણ ઘટના માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુના શયન સાથે જોડાયેલી અનેક ધાર્મિક પરંપરાઓ પ્રચલિત છે. પરિવર્તિની એકાદશીને આ જ ક્રમમાં એક વિશેષ તબક્કો માનવામાં આવે છે.
માન્યતા અનુસાર આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ કરવટ બદલે છે. તેથી ભક્તો આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની વિશેષ પૂજા અને આરાધના કરે છે. ઘણા લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક એકાદશીનું વ્રત પણ રાખે છે અને ભગવાન પાસેથી સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિની કામના કરે છે.
પરિવર્તિની એકાદશી સાથે જોડાયેલી ધાર્મિક માન્યતા
પરિવર્તિની એકાદશીને ભગવાન વિષ્ણુ અને ચાતુર્માસ સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર અષાઢ સુદ એકાદશી એટલે કે દેવશયની એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ યોગનિદ્રામાં પ્રવેશ કરે છે અને ચાતુર્માસ દરમિયાન શયન કરે છે. ત્યારબાદ દેવઉઠી એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ જાગે છે તેવી માન્યતા છે.
આ બંને પ્રસંગોની વચ્ચે આવતી પરિવર્તિની એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ પોતાની શયન અવસ્થામાં કરવટ બદલે છે એવું માનવામાં આવે છે. આ જ કારણથી આ એકાદશીને ભગવાન વિષ્ણુની યોગનિદ્રા સાથે જોડાયેલો વિશેષ દિવસ માનવામાં આવે છે. ભક્તો આ દિવસે ઉપવાસ, પૂજા અને ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કરીને પરિવારના સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. નોંધનીય છે કે ઉપરોક્ત વિગતો ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પરંપરાઓ પર આધારિત છે.
આ પણ વાંચો: Grah Gochar: ચિત્રા નક્ષત્રમાં બુધનું આગમન, આ રાશિની પ્રગતિ કોઇ રોકી નહી શકે
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
