જ્યારે પણ ગ્રહણ આવવાનું હોય ત્યારે સૌથી વધુ ચર્ચા સૂતક કાળની થાય છે. સૂતક કાળ એટલે એવો સમયગાળો જેમાં કોઈપણ શુભ કાર્ય, પૂજા-પાઠ અથવા માંગલિક કાર્ય કરવાનું ટાળવામાં આવે છે. દ્રિક પંચાંગ અનુસાર વર્ષ 2026નો ઓગસ્ટ મહિનો ખગોળીય દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. આ વર્ષે 12 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ સૂર્ય ગ્રહણ અને ત્યારબાદ 28 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ચંદ્ર ગ્રહણ લાગશે.
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે સૂર્ય ગ્રહણનું સૂતક 12 કલાક પહેલાં અને ચંદ્ર ગ્રહણનું સૂતક 9 કલાક પહેલાં કેમ શરૂ થાય છે? આવો, જ્યોતિષીય અને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણથી તેના પાછળનું કારણ સમજીએ.
સૂતક કાળ શું છે અને તેનું મહત્વ શું છે?
હિંદુ ધર્મ અને જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં ગ્રહણ પહેલાં લાગતા સમયને સૂતક કાળ કહેવામાં આવે છે. માન્યતા મુજબ આ સમયગાળા દરમિયાન વાતાવરણમાં નકારાત્મક ઊર્જાનો પ્રભાવ વધે છે. તેથી આ દરમિયાન પૂજા-પાઠ, શુભ કાર્યો, ભોજન બનાવવું તેમજ કેટલાક ધાર્મિક નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી માનવામાં આવે છે.
કયા ગ્રહણનો પ્રભાવ વધુ માનવામાં આવે છે?
જ્યોતિષીય દૃષ્ટિએ સૂર્ય ગ્રહણને વધુ પ્રભાવશાળી અને ગહન માનવામાં આવે છે. કારણ કે સૂર્યને ગ્રહોના રાજા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે શરીરની ઊર્જા, પાચનતંત્ર તથા પ્રકૃતિના સંતુલન સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. સૂર્ય ગ્રહણનો પ્રભાવ પર્યાવરણ, આરોગ્ય અને ઊર્જાના સ્તર પર વધુ જોવા મળે છે.
જ્યારે ચંદ્ર ગ્રહણનો પ્રભાવ મુખ્યત્વે મન, ભાવનાઓ અને વિચારશક્તિ પર માનવામાં આવે છે.
સૂર્ય ગ્રહણનું સૂતક 12 કલાક પહેલાં કેમ શરૂ થાય છે?
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર સૂર્યને સૃષ્ટિનો મુખ્ય ઊર્જા સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. તે માત્ર પ્રકાશ જ નહીં પરંતુ જીવન, આરોગ્ય અને પ્રકૃતિના સંતુલન સાથે પણ જોડાયેલો છે. જ્યારે રાહુ-કેતુના પ્રભાવથી સૂર્ય ગ્રહણ થાય છે ત્યારે સૂર્યની ઊર્જા પર ગહન અસર થતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ કારણે સૂર્ય ગ્રહણનું સૂતક 12 કલાક પહેલાં શરૂ થાય છે. માન્યતા છે કે આ સમય દરમિયાન નકારાત્મક પ્રભાવ ધીમે ધીમે વધતા જાય છે અને ગ્રહણ સુધી પહોંચતા વધુ તીવ્ર બની જાય છે. તેથી સૂર્ય ગ્રહણ સંબંધિત નિયમો વધુ કડક માનવામાં આવે છે.
ચંદ્ર ગ્રહણનું સૂતક 9 કલાક પહેલાં કેમ શરૂ થાય છે?
ચંદ્રને જ્યોતિષમાં મન, ભાવનાઓ અને જળ તત્ત્વનો કારક માનવામાં આવે છે. તેની પ્રકૃતિ સૂર્યની તુલનામાં શાંત અને શીતળ ગણાય છે. જ્યારે ચંદ્ર ગ્રહણ થાય છે ત્યારે તેનો પ્રભાવ મુખ્યત્વે માનસિક સ્થિતિ અને ભાવનાઓ પર પડે છે એવું માનવામાં આવે છે.
આથી ચંદ્ર ગ્રહણનું સૂતક 9 કલાક પહેલાં શરૂ થાય છે. તેનો પ્રભાવ ધીમે ધીમે અનુભવાય છે અને સૂર્ય ગ્રહણ જેટલો તીવ્ર માનવામાં આવતો નથી. તેથી ચંદ્ર ગ્રહણ દરમિયાન લાગુ પડતા નિયમો પણ તુલનાત્મક રીતે ઓછા કડક ગણાય છે.
આ પણ વાંચો: Jagannath Rath Yatra 2026: ક્યારથી શરુ થશે ભગવાન જગન્નાથજીની રથ યાત્રા?
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
