- ભગવાન શિવને શાશ્વત અને સ્વ-અસ્તિત્વ માનવામાં આવે છે
- શિવને સર્જન, અસ્તિત્વ અને વિનાશના દેવ તરીકે પૂજવામાં આવે છે
- શિવજી સૃષ્ટિની શરૂઆત અને અંતની બહાર છે
ભગવાન શિવ હિંદુ ધર્મમાં સૌથી મહત્ત્વ અને પૂજનીય દેવતાઓમાંના એક માનવામાં આવે છે. આ તમામ દેવતાઓમાં સર્વશ્રેષ્ઠ છે એટલા માટે તેમને દેવાધિદેવ મહાદેવ કહેવામાં આવે છે. તેઓ અનાદિ, અનંત અને સ્વંયભૂ છે. તો જાણો મહાદેવના માતા-પિતા વિશે અને તેમના જન્મની સાથે જોડાયેલી ખાસ કથાને વિશે.
જાણો ભગવાન શિવના માતા-પિતા સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા
શ્રીમદ દેવી ભાગવત એક ગ્રંથ છે અને તેને દેવી ભાગવતમના નામથી ઓળખવામાં આવે છે. ભાગવત પુરાણમાં શિવજીના માતા-પિતાનો ઉલ્લેખ મળે છે. દેવી પુરાણની કથા અનુસાર એક વાર દેવર્ષિ નારદે પિતા બ્રહ્માજીને પૂછ્યું કે આ સૃષ્ટિની રચના કોણે કરી અને ભગવાન વિષ્ણુ, ભગવાન શિવ અને તમારા માતા-પિતા કોણ છે. નારદજીએ ઉત્તર આપતા બ્રહ્માજીએ કહ્યું કે તેમને ભગવાન શિવ, ભગવાન વિષ્ણુ અને બ્રહ્માજીના જન્મ અને તેમના માતા-પિતાને વિશે કહ્યું. બ્રહ્માજીએ કહ્યું કે દેવી દુર્ગા અને શિવ સ્વરૂપ બ્રહ્મ એટલે કે કાલ-સદાશિવના યોગથી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ ત્રણેય દેવની ઉત્તપત્તિ થઈ. પ્રકૃતિ સ્વરૂપ મા દુર્ગા અમારા ત્રણેયની માતા છે અને કાળ સદાશિવ અમારા પિતા છે.
બ્રહ્માજી અને ભગવાન વિષ્ણુમાં વિવાદ થયો
શિવજીના માતા-પિતાને વિશે એક અન્ય કથા છે અને તેના અનુસાર એકવાર બ્રહ્માજી અને ભગવાન વિષ્ણુમાં વિવાદ થઈ જાય છે. વિવાદમાં બ્રહ્માજીએ ભગવાન વિષ્ણુને કહ્યું કે હું તમારો પિતા છું કેમકે સમસ્ત સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિ મેં કરી છે, હું જ પ્રજાપતિ છું એટલે હું તમારો પિતા છું. ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ બ્રહ્માજીને કહે છે કે તમે મારા પિતા નથી. પણ હું તમારો પિતા છું કેમકે તમે મારી નાભિ કમળથી ઉત્પન્ન થયા છો. જ્યારે આ વિવાદ વધુ વકર્યો તો તેના ઉકેલ માટે સદાશિવ પહોંચ્યા અને તેઓએ કહ્યું કે પુત્રો મેં જગતની ઉત્પત્તિ અને સ્થિતિ રૂપી 2 કાર્ય તમને આપ્યા છે. આ રીતે હું શિવ અને રુદ્રનો પણ સંહાર અને તિરોગતિનો કાર્યભાર આપ્યો છે. મારા 5 મુખ છે. એક મુખથી અકાર, બીજાથી ઉકાર, ત્રીજાથી મુકાર, ચોથાથી બિંદુ અને પાંચમાથી નાદની ઉત્પત્તિ થઈ છે. 5 અવયવોને એકસાથે કરીને ઓમકાર શબ્દ બન્યો છે. ઓમ જ મારો મૂળ મંત્ર છે.
અન્ય પૌરાણિક ગ્રંથોમાં આનો ઉલ્લેખ છે
ભગવાન શિવના માતા-પિતા વિશે પૌરાણિક ગ્રંથોમાં વિવિધ કથાઓ અને માન્યતાઓ જોવા મળે છે, પરંતુ તેમાંના મોટા ભાગનામાં ભગવાન શિવને અનાદિ (જેની કોઈ શરૂઆત નથી) અને સ્વયંભૂ (સ્વયં-ઉદભવ) હોવાનું કહેવાય છે. શિવને સર્જન, અસ્તિત્વ અને વિનાશના દેવ તરીકે પૂજવામાં આવે છે અને તેને બ્રહ્માંડની મૂળભૂત શક્તિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. તેમ છતાં, કેટલાક ગ્રંથોમાં ભગવાન શિવના માતાપિતા વિશે ઉલ્લેખ છે.
શિવ પુરાણ
શિવપુરાણમાં ભગવાન શિવને શાશ્વત અને સ્વ-અસ્તિત્વ માનવામાં આવે છે. આ પુરાણ જણાવે છે કે ભગવાન શિવનો કોઈ જન્મ નથી અને તે સૃષ્ટિની શરૂઆત અને અંતની બહાર છે. શિવપુરાણમાં એક કથા છે જેમાં બ્રહ્માજી અને વિષ્ણુજી વચ્ચે વિવાદ થયો કે બંને વચ્ચે સર્વોચ્ચ દેવ કોણ છે અને પછી ભગવાન શિવે તેમના વિવાદને સમાપ્ત કરવા માટે એક લીલા કરી. તે સમયે પ્રકાશનો સ્તંભ (લિંગ) દેખાય છે. મહાદેવ બ્રહ્માજી અને વિષ્ણુજીને તે સ્તંભની શરૂઆત અને અંત શોધવાનો આદેશ આપે છે. દિવસો સુધી દેવતાઓ તે સ્તંભની શરૂઆત અને અંત શોધવામાં નિષ્ફળ જાય છે. ત્યારે તેમને ખ્યાલ આવે છે કે ભગવાન શિવ સર્વોપરી છે.
લિંગ પુરાણ
લિંગ પુરાણ એ 18 મહાપુરાણોમાંથી એક છે જેમાં ભગવાન શિવના જ્યોતિર્લિંગની કથા વર્ણવવામાં આવી છે. લિંગ પુરાણમાં ભગવાન શિવનો મહિમા 11 હજાર શ્લોકોમાં વર્ણવવામાં આવ્યો છે. તે બધા પુરાણોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. લિંગ પુરાણમાં પણ ભગવાન શિવને આત્મનિર્ભર અને શાશ્વત કહેવામાં આવ્યા છે. આ પુરાણમાં શિવલિંગનો મહિમા અને શિવલિંગના વિવિધ સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આ પુરાણ ભગવાન શિવને પરમ શક્તિ તરીકે પણ ઓળખે છે.
