મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બન્યો છે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે હુમલાઓનો દોર ચાલુ છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજો પર મિસાઈલ હુમલાઓ થઈ રહ્યા છે. આ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ફરી એકવાર ભયાનક ગતિએ વધી રહ્યા છે. સોમવારે 80 ડોલરની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહેલા ક્રૂડ ઓઈલ મંગળવારે 84 ડોલર પ્રતિ બેરલના સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
તેલના ભાવમાં વધારો
તેલના ભાવમાં વધારાથી વૈશ્વિક ફુગાવા અંગે ચિંતા વધી છે અને પ્રશ્નો ઉભા થયા છે: શું પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી શરૂ થયેલો સંઘર્ષ પહેલા કરતા વધુ લાંબો સમય ચાલશે, અને આ વખતે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 120 ડોલરને પાર કરી શકશે? જો આવું થાય, તો વિશ્વ ફરી એકવાર તેલ અને ગેસ સંકટનો સામનો કરી શકે છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ચાલી રહેલી અશાંતિને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થયો છે. મંગળવારે, બ્રેન્ટ ક્રૂડ અને મુર્બન ક્રૂડ બંનેના ભાવમાં તીવ્ર વધારો જોવા મળ્યો. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલ 84.44 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું, જ્યારે WTI ક્રૂડ ઓઈલ 80 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું હતું. વધુમાં, મુર્બન ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ વધીને $79.34 થયો.
હોર્મુઝ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એક કેન્દ્રબિંદુ બની ગયું છે, તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. એ નોંધનીય છે કે વિશ્વના કુલ તેલ અને ગેસ પુરવઠાનો આશરે 20 ટકા આ દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે; અહીં એક નાનો વિક્ષેપ પણ તેલ આયાત પર નિર્ભર દેશો માટે મુશ્કેલી ઉભી કરે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઈરાન, ઓમાન અને યુએઈ વચ્ચે સ્થિત એક મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે, અને વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ પુરવઠાનો પાંચમો ભાગ આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે, જે લગભગ 33 કિલોમીટર પહોળો છે. આવા બંધની અસર ભૂતકાળમાં જોવા મળી છે; 100 દિવસથી વધુ સમય સુધી ચાલેલા મધ્ય પૂર્વ સંઘર્ષે પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને યુકેથી લઈને ભારત સુધીના દેશોમાં તેલ અને ગેસ સંકટ ઉભું કર્યું હતું.
પરિસ્થિતિ એટલી વણસી ગઈ હતી કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $120 સુધી પહોંચી ગયા હતા. તેલના ભાવમાં વધારાને કારણે ઘણા દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો, જ્યારે સામાન્ય લોકોને LPGની અછત અને ભાવ વધારાનો સામનો કરવો પડ્યો.
શું તેલના ભાવ $120 ને વટાવી જશે?
જેમ જેમ યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષ તીવ્ર બને છે, તેમ તેમ વૈશ્વિક ચિંતાઓ વધી રહી છે કે શું તેલના ભાવ ફરી એકવાર પ્રતિ બેરલ $120 થી વધુ વધી શકે છે. આ ચિંતા એ હકીકતથી ઉદ્ભવી છે કે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથેના સોદા તરફ વલણ ધરાવતા નથી દેખાતા. આ ભાવના તેમના તાજેતરના નિવેદનમાં સ્પષ્ટ છે જેમાં ઈરાન સાથેની વાટાઘાટોને સમયનો બગાડ ગણાવીને ફગાવી દેવામાં આવી છે.
શું તેલના ભાવ $120 ને વટાવી જશે?
જેમ જેમ યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષ તીવ્ર બને છે, તેમ તેમ વૈશ્વિક ચિંતાઓ એ હકીકતથી ઉદ્ભવી છે કે શું તેલના ભાવ ફરી એકવાર પ્રતિ બેરલ $120 થી વધુ વધી શકે છે. આ ચિંતા એ હકીકતથી ઉદ્ભવી છે કે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથેના સોદા તરફ વલણ ધરાવતા નથી દેખાતા. જે ભાવના તેમના તાજેતરના નિવેદનમાં સ્પષ્ટ છે જેમાં ઈરાન સાથેની વાટાઘાટોને સમયનો બગાડ ગણાવીને ફગાવી દેવામાં આવી છે.
જો ટ્રમ્પ માત્ર હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ જ નહીં પણ ઈરાનના ખાર્ગ ટાપુ - જેને દેશની તેલ અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ માનવામાં આવે છે - પર પણ હુમલો કરે છે તો તેલ સંકટ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થઈ શકે છે. ટ્રમ્પે પહેલાથી જ ઈરાનના યુરેનિયમ સ્થળોનો ઉલ્લેખ કરી ચૂક્યા છે. જો સંઘર્ષ વધશે, તો ઈરાનના તેલ ટર્મિનલ્સ પણ આગની ઝપેટમાં આવી શકે છે. નોંધનીય છે કે, ઈરાન તેના મોટાભાગના તેલ (લગભગ 90%) ખાર્ગ ટાપુ દ્વારા નિકાસ કરે છે.
અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષથી સળગી ગયેલા ખાડી રાષ્ટ્રો
કાચા તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો અને નવા વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ સંકટના ભય અંગેની આશંકા પાયાવિહોણી નથી. હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ વધ્યો છે, અને આ સંઘર્ષની જ્વાળાઓ મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક ખાડી રાષ્ટ્રોને પણ સળગાવી રહી છે.
જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન હોર્મુઝના ક્ષેત્રમાં ગતિરોધમાં ફસાયેલા છે, ત્યારે સાઉદી અરેબિયાએ યમનમાં ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરો સામે અલગથી હુમલા શરૂ કર્યા છે. ઈરાને મિસાઈલ હુમલામાં યુએઈના તેલ ટેન્કરોને નિશાન બનાવ્યા છે.
વધુમાં ઈરાને ત્રણ મધ્ય પૂર્વીય દેશો: જોર્ડન, બહેરીન અને કુવૈતમાં યુએસ લશ્કરી થાણાઓ પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા છે.
આ પણ વાંચો: Shani Dev 2026: શનિની ચાલશે ઉલટી ચાલ, આ 2 રાશિએ ખાસ સાચવવુ !
