ભારતમાં પેટ્રોલમાં મિશ્રણ કરવા માટે ઇથેનોલની મોટી માંગ રહે છે, જે અત્યાર સુધી મુખ્યત્વે શેરડી અને અનાજમાંથી મેળવવામાં આવે છે. પરંતુ આ બધાની વચ્ચે ગુજરાતના એક સ્ટાર્ટઅપે એવો દાવો કર્યો છે કે હવે માનવ વાળમાંથી પણ ઇથેનોલ બનાવી શકાશે. સલૂનમાં કપાતા જે વાળ સામાન્ય રીતે કચરાપેટીમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે, જો આ દાવો સાચો સાબિત થાય તો ભવિષ્યમાં તે પેટ્રોલની ટાંકી સુધી પહોંચી શકે છે.
ગુજરાતી સ્ટાર્ટઅપનો મોટો દાવો
ગુજરાતની એક કંપનીએ દાવો કર્યો છે કે તેણે 'બાયોમેકર્સ' સાથે મળીને એક નવી ટેકનોલોજી વિકસાવી છે. '5G SAFE' નામની આ પ્રક્રિયાનું આશરે 100 લિટરની ક્ષમતા ધરાવતી લેબમાં પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે. કંપનીનું કહેવું છે કે આ પ્રક્રિયા દ્વારા વાળમાંથી આલ્કોહોલ (ઇથેનોલ) બનાવવામાં આવે છે. આ ટેકનોલોજીનું નામ IMPHA (ઇન-વિટ્રો મેટાબોલિક-એન્જિનિયર્ડ પાથવે ફોર હેર ટુ આલ્કોહોલ) રાખવામાં આવ્યું છે. કંપની એવું પણ દાવો કરે છે કે આ પ્રક્રિયામાં વપરાતા 85 થી 90 ટકા બાયોકેટાલિસ્ટને ફરીથી મેળવી શકાય છે.
વાળમાંથી ઇથેનોલ બનાવવું કેમ મુશ્કેલ છે?
વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, માનવ વાળમાંથી ઇથેનોલનું ઉત્પાદન કરવું એ શેરડી કે મકાઈ જેવી પરંપરાગત પદ્ધતિઓ કરતાં ઘણું વધારે પડકારજનક છે. વાળમાં મુખ્યત્વે 'કેરાટિન' નામનું પ્રોટીન હોય છે, જેનું માળખું ખૂબ જ મજબૂત હોય છે. કેરાટિનને તોડવાથી સામાન્ય રીતે એમિનો એસિડ બને છે, જેને સીધા આથો દ્વારા ઇથેનોલમાં રૂપાંતરિત કરી શકાતા નથી. પરંપરાગત પદ્ધતિઓમાં ખાંડ આધારિત કાચા માલનો ઉપયોગ થાય છે, જ્યારે વાળમાંથી ઇથેનોલ મેળવવા માટે વિશેષ રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓની જરૂર પડે છે.
હજુ વાસ્તવિક કસોટી બાકી છે
કંપનીએ દાવો કર્યો છે કે આ ટેકનોલોજીથી પ્રી-માર્કેટ પરીક્ષણ સફળ રહ્યું છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હજુ ઘણા પ્રશ્નોના જવાબો મળવાના બાકી છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક કિલોગ્રામ વાળમાંથી કેટલું ઇથેનોલ ઉત્પન્ન થાય છે, તેની ઉત્પાદન કિંમત કેટલી થશે અને બળતણ તરીકે તેની શુદ્ધતાના ધોરણો શું છે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી થયું. પેટ્રોલ કંપનીઓએ પણ આ ઇથેનોલ ખરીદવામાં રસ દાખવ્યો નથી.
જો આ ટેકનોલોજી મોટા પાયે આર્થિક રીતે સફળ સાબિત થાય, તો તે એવિએશન કે ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્ર માટે એક ક્રાંતિકારી પગલું બની શકે છે. જોકે, હાલની સ્થિતિમાં ભારતની ઇથેનોલની જરૂરિયાતો માટે તેને એકમાત્ર મુખ્ય ઉકેલ ગણવો ઉતાવળ ગણાશે.
આ પણ વાંચોઃ Philippines: વિદેશી ધરતી પરથી રક્ષામંત્રી ગર્જયા, કહ્યુ કે આતંકવાદને જડમૂળથી નાબૂક કરીને જ રહીશું
