ભારતીય સ્ટીલ ઉદ્યોગ માટે યુરોપમાંથી મોટા સમાચાર આવ્યા છે. યુરોપિયન કમિશને ભારતમાંથી યુરોપિયન યુનિયનમાં મોકલવામાં આવતા ચોક્કસ પ્રકારના કોલ્ડ-રોલ્ડ ફ્લેટ સ્ટીલ પર 9.5 ટકા એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યૂટી લગાવવાની જાહેરાત કરી છે. આ ડ્યૂટી 17 નવેમ્બર 2026થી લાગુ થશે. યુરોપિયન કમિશનનું કહેવું છે કે તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારત સહિત પાંચ દેશોમાંથી આવતા કેટલાક સ્ટીલ ઉત્પાદનો યુરોપના બજારમાં સામાન્ય મૂલ્ય કરતાં ઓછા ભાવે વેચાઈ રહ્યા હતા. 

કયા ભારતીય સ્ટીલ ઉત્પાદકો પર અસર પડશે?

આ નિર્ણયથી ભારતમાંથી યુરોપમાં ચોક્કસ પ્રકારના કોલ્ડ-રોલ્ડ ફ્લેટ સ્ટીલની નિકાસ કરતા ઉત્પાદકોને અસર થઈ શકે છે. JSW સ્ટીલ અને ટાટા સ્ટીલ સહિતના ભારતીય ઉત્પાદકો આ ડ્યૂટીના દાયરામાં આવે છે. જોકે, આ ડ્યૂટી ભારતમાંથી થતી તમામ સ્ટીલ નિકાસ પર લાગુ પડતી નથી. તે માત્ર તપાસ હેઠળ આવતાં ચોક્કસ કોલ્ડ-રોલ્ડ ફ્લેટ સ્ટીલ ઉત્પાદનો માટે છે. સ્ટેનલેસ સ્ટીલ સહિત કેટલીક શ્રેણીઓ આ તપાસના દાયરામાં સામેલ નથી.

પાંચ દેશો પર અલગ-અલગ ડ્યૂટી

યુરોપિયન યુનિયને ભારત ઉપરાંત જાપાન, તાઇવાન, તુર્કી અને વિયેતનામના સ્ટીલ ઉત્પાદનો પર પણ એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યૂટી લગાવી છે.

દેશ એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યૂટી
ભારત 9.5%
જાપાન 27.9%
તાઇવાન 20.7%થી 27%
તુર્કી 3%થી 7.8%
વિયેતનામ 16%

આ યાદીમાં જાપાન પર સૌથી વધુ 27.9 ટકા ડ્યૂટી લગાવવામાં આવી છે. જ્યારે ભારત પર 9.5 ટકા ડ્યૂટી નક્કી કરવામાં આવી છે.

ભારતના કિસ્સામાં લોખંડની ખાણનો મુદ્દો

યુરોપિયન કમિશનની તપાસમાં ભારત અને તાઇવાનમાં બજારની વિશેષ પરિસ્થિતિ હોવાનો નિષ્કર્ષ આવ્યો છે. ભારતના કિસ્સામાં સરકારનાં પગલાંને કારણે સ્થાનિક બજારમાં લોખંડના અયસ્કના ભાવ પર અસર પડી હોવાનું કમિશને જણાવ્યું છે. લોખંડનો અયસ્ક સ્ટીલ બનાવવા માટેનો મહત્ત્વનો કાચો માલ છે. કમિશનના મતે આવી પરિસ્થિતિમાં સ્થાનિક વેચાણના ભાવ અને નિકાસના ભાવની સીધી સરખામણી કરવી યોગ્ય નથી. તેથી યુરોપિયન નિયમો હેઠળ સામાન્ય મૂલ્યની ગણતરી માટે વૈકલ્પિક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

યુરોપના સ્ટીલ ઉદ્યોગને બચાવવાનો પ્રયાસ

યુરોપિયન કમિશનના જણાવ્યા પ્રમાણે કોલ્ડ-રોલ્ડ ફ્લેટ સ્ટીલનો ઉપયોગ વાહન ઉત્પાદન, મશીનરી, ઘરવપરાશનાં ઉપકરણો અને બાંધકામ સહિતના અનેક ક્ષેત્રોમાં થાય છે. યુરોપમાં આ સ્ટીલનું બજાર આશરે 23.2 અબજ યુરોનું છે. યુરોપિયન યુનિયનમાં આ ક્ષેત્રનું સ્થાનિક ઉત્પાદન 12 દેશોમાં થાય છે અને તેમાં 8,600થી વધુ લોકો રોજગાર મેળવે છે. કમિશનનું કહેવું છે કે આ ડ્યૂટીનો હેતુ સ્થાનિક ઉત્પાદકોને અયોગ્ય ભાવ સ્પર્ધાથી બચાવવાનો અને બજારમાં સમાન સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિ જાળવવાનો છે.

તપાસની શરૂઆત 2025માં થઈ હતી

આ કાર્યવાહી અચાનક લેવામાં આવી નથી. યુરોપિયન સ્ટીલ ઉદ્યોગના સંગઠન યુરોફરે 4 ઑગસ્ટ 2025ના રોજ ફરિયાદ નોંધાવી હતી. ત્યારબાદ 18 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ યુરોપિયન કમિશને ભારત, જાપાન, તાઇવાન, તુર્કી અને વિયેતનામમાંથી આવતા ચોક્કસ કોલ્ડ-રોલ્ડ સ્ટીલ ઉત્પાદનો અંગે તપાસ શરૂ કરી હતી.

ભારત સરકારે પણ તપાસ દરમિયાન પોતાની રજૂઆત કરી હતી. હવે અંતિમ નિર્ણય બાદ 17 નવેમ્બરથી ડ્યૂટી લાગુ થશે. આ પગલાથી યુરોપમાં ભારતીય સ્ટીલની સ્પર્ધાત્મકતા અને નિકાસકારોના ખર્ચ પર શું અસર પડે છે, તેના પર ઉદ્યોગની નજર રહેશે.

આ પણ વાંચો: Indian Rupee: ડોલર સામે રૂપિયાની દોડ તેજ! વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાં ઠાલવ્યા $10 અબજ