નવેમ્બર મહિનામાં ભારતીય રૂપિયાની સ્થિતિમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે. સોમવાર, 16 નવેમ્બરે રૂપિયો ડોલર સામે 0.3 ટકા મજબૂત થઈને 93.9225 પર બંધ થયો હતો. વિદેશી રોકાણકારોની ભારતીય શેરોમાં મોટા પાયે ખરીદી અને ખાનગી બેંકો દ્વારા ડોલરના વેચાણથી રૂપિયાને ટેકો મળ્યો હતો. જોકે, અમેરિકાના વધતા બોન્ડ યીલ્ડ, મજબૂત ડોલર અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ હજુ પણ ભારતીય ચલણ માટે પડકાર બની રહ્યા છે.
વિદેશી રોકાણકારોની ખરીદીએ રૂપિયાને આપ્યો ટેકો
રૂપિયાની મજબૂતી પાછળ વિદેશી રોકાણકારોની ભારતીય શેરબજારમાં વધેલી ખરીદી મુખ્ય કારણ બની છે. નવેમ્બર મહિનામાં અત્યાર સુધી વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેરોમાં લગભગ 10 અબજ ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે. આ અત્યાર સુધીનો એક મહિનાનો સૌથી મોટો વિદેશી રોકાણ પ્રવાહ છે. ખાસ વાત એ છે કે સપ્ટેમ્બર અને ઓક્ટોબર દરમિયાન વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેરબજારમાંથી દર મહિને આશરે 3.5 અબજ ડોલર પાછા ખેંચ્યા હતા. હવે નવેમ્બરમાં તેમનું વલણ બદલાયું છે. આ ખરીદીએ રૂપિયાને મજબૂતી આપવામાં મદદ કરી છે.
રૂપિયામાં ઉતાર-ચઢાવ ઘટ્યો
રૂપિયાની મજબૂતી સાથે તેની અસ્થિરતામાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે. એક મહિનાની ગણતરી પ્રમાણે રૂપિયાની વાસ્તવિક અસ્થિરતા બે અઠવાડિયા પહેલાંના આશરે 6 ટકાથી ઘટીને 4 ટકા થઈ છે. વેપારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે વિદેશી બેંકો દ્વારા કસ્ટોડિયલ વ્યવહારોને લગતું ડોલર વેચાણ અને ખાનગી બેંકો દ્વારા કંપનીઓ વતી કરવામાં આવેલા ડોલરના વેચાણથી પણ રૂપિયાને ટેકો મળ્યો હતો. ભારતીય શેરબજારમાં પણ સોમવારે તેજી જોવા મળી હતી. નિફ્ટી 50 ઇન્ડેક્સ 0.6 ટકા વધ્યો હતો. બીજી તરફ એશિયાના શેરબજારોમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો અને MSCIનો એશિયન શેરોનો સૂચકાંક 2 ટકાથી વધુ ઘટ્યો હતો.
અમેરિકાના વ્યાજદર અને મજબૂત ડોલરનું દબાણ
રૂપિયાની સ્થિતિ સુધરી હોવા છતાં તેની સામે વૈશ્વિક પડકારો યથાવત્ છે. અમેરિકાના ટ્રેઝરી બોન્ડના વધતા યીલ્ડને કારણે ડોલર મજબૂત બન્યો છે. આ સ્થિતિ ભારતીય ચલણ પર દબાણ ઊભું કરી રહી છે. અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ આગામી મહિને વ્યાજદરમાં વધારો કરી શકે તેવી બજારની અપેક્ષા પણ વધી છે. વ્યાજદર સંબંધિત ફ્યુચર્સ બજારના અંદાજ પ્રમાણે આગામી મહિને વ્યાજદર વધવાની શક્યતા સંપૂર્ણપણે ભાવમાં સામેલ થઈ ચૂકી હતી. 50 બેસિસ પોઇન્ટના મોટા વધારાની શક્યતા 8 ટકા દર્શાવવામાં આવી હતી. જો અમેરિકામાં વ્યાજદર વધે તો ડોલર તરફ રોકાણનું આકર્ષણ વધી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય બજારમાંથી વિદેશી મૂડી બહાર જવાનું દબાણ ફરી ઊભું થઈ શકે છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પણ મહત્ત્વના
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ વધે તો દેશનું આયાત બિલ વધે છે અને ડોલરની માંગ પર દબાણ આવે છે. તાજેતરમાં ઊંચા સ્તરેથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો થતાં રૂપિયાને થોડી રાહત મળી છે. જોકે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંભવિત કરાર અંગેની અનિશ્ચિતતા અને મધ્યપૂર્વમાં તણાવને કારણે તેલના ભાવમાં ફરી વધઘટ થઈ શકે છે.
આગળ રૂપિયાની દિશા કઈ રહેશે?
હાલ ભારતીય રૂપિયાને એક તરફ વિદેશી રોકાણકારોની ખરીદી, ડોલરનું વેચાણ અને ઘટતા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવનો ટેકો મળી રહ્યો છે. બીજી તરફ અમેરિકાના વધતા બોન્ડ યીલ્ડ, વ્યાજદરની શક્યતા અને વૈશ્વિક રાજકીય તણાવ દબાણ ઊભું કરી રહ્યા છે.
આથી આગામી દિવસોમાં રૂપિયાની દિશા વિદેશી રોકાણના પ્રવાહ, ડોલરની મજબૂતી અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર નિર્ભર રહેશે. હાલના આંકડા દર્શાવે છે કે વિદેશી રોકાણકારોની વાપસીએ ભારતીય ચલણને મહત્વનો ટેકો આપ્યો છે.
આ પણ વાંચો: Red Bullને 7 દિવસનું અલ્ટિમેટમ, 500 ML પીવાથી 55 ગ્રામ ખાંડ શરીરમાં જાય છે !