સોનું સામાન્ય રીતે યુદ્ધ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના સમયમાં સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે. પરંતુ આ વર્ષે પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ વધવા છતાં સોનાના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ ઔંસ 5,300 ડોલરથી ઉપર પહોંચ્યો હતો. હવે તે 4,100 ડોલરની આસપાસ છે. એટલે કે ટોચની સપાટીથી તેમાં 20 ટકાથી વધુનો ઘટાડો થયો છે. આ ઘટાડા પાછળનું એક મોટું કારણ ક્રૂડ ઓઇલ અને કુદરતી ગેસ જેવી જરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો છે. ભારત જેવા દેશો માટે ઊર્જાની આયાત જરૂરી છે, જ્યારે સોનાની આયાતને વૈભવી ખર્ચ તરીકે જોવામાં આવે છે. જ્યારે તેલ અને ગેસ મોંઘાં થાય છે ત્યારે દેશ પર આયાત ખર્ચનું દબાણ વધે છે. પરિણામે સોનાની ખરીદી પર પણ અસર પડે છે.
હવે કોણ ખરીદી રહ્યું છે સોનું?
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળાના અહેવાલ પ્રમાણે, સોનાની કુલ માંગમાં મોટો ફેરફાર થયો નથી, પરંતુ ખરીદી કરનારા લોકો અને સંસ્થાઓમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે. આ વખતે સોનાની ખરીદીમાં સેન્ટ્રલ બેંકો આગળ આવી છે. ખાસ કરીને ચીન અને પોલેન્ડની સેન્ટ્રલ બેંકોએ ખરીદી વધારી છે. આ ઉપરાંત ગોલ્ડ ETFમાં પણ રોકાણકારોનો રસ વધ્યો છે. બીજી તરફ, સોનાના સિક્કા અને બારની ખરીદી ઘટી છે. ઘરેણાંની માંગ પણ ગયા વર્ષની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના આંકડા પ્રમાણે, 2026ના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં વિશ્વની સેન્ટ્રલ બેંકોએ કુલ 321 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું. આ ખરીદી ગયા વર્ષના સમાન ગાળાની સરખામણીમાં 42 ટકા વધારે હતી. બીજી તરફ, ગોલ્ડ ETFમાં પણ 211 ટન સોનાનો ઉમેરો થયો હતો.
ભારતમાં ઘરેણાંની ખરીદી કેમ ઘટી?
ભારત વિશ્વનું સૌથી મોટું સોનાનાં ઘરેણાંનું બજાર છે. પરંતુ ઊંચા ભાવ અને આયાત ડ્યૂટીના કારણે સામાન્ય ગ્રાહકોની ખરીદી ઘટી છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે ભારતીય ગ્રાહકો સોનું ખરીદવા પાછળ ખર્ચ તો લગભગ એટલો જ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ભાવ વધવાને કારણે અગાઉની સરખામણીમાં ઓછું સોનું ખરીદી રહ્યા છે. બીજી તરફ, વિશ્વની અનેક સેન્ટ્રલ બેંકો સોનાનો ભંડાર વધારી રહી છે, પરંતુ ભારતની રિઝર્વ બેંકે આ વર્ષે સોનાના ભંડારમાં ખાસ વધારો કર્યો નથી. મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલની આયાત અને રૂપિયાની નબળાઈને કારણે વિદેશી હૂંડિયામણનો ઉપયોગ સોનું ખરીદવા માટે કરવો આરબીઆઈ માટે આકર્ષક વિકલ્પ રહ્યો નથી.
સોનાની માંગમાં સંસ્થાકીય રોકાણકારોનો હિસ્સો વધ્યો
સૌથી રસપ્રદ આંકડો સોનાની માંગમાં સેન્ટ્રલ બેંકો અને ETF રોકાણકારોના વધતા હિસ્સાનો છે.
| સમયગાળો | સેન્ટ્રલ બેંક અને ETFની સંયુક્ત માંગ |
| 2026નો પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળો | 12% |
| 2026નો બીજો ત્રિમાસિક ગાળો | 27% |
| 2026નો ત્રીજો ત્રિમાસિક ગાળો | 43% |
આ આંકડા દર્શાવે છે કે સામાન્ય ગ્રાહકો અને ઘરેણાં ખરીદનારાઓની સરખામણીમાં મોટી સંસ્થાઓ સોનામાં વધુ રસ દાખવી રહી છે. સંસ્થાકીય રોકાણકારોનો વધતો હિસ્સો સોનાના લાંબા ગાળાના ભાવ માટે સકારાત્મક સંકેત છે.
શું હવે સોનું ખરીદવાની તક છે?
સેન્ટ્રલ બેંકો અને ETF રોકાણકારોની ખરીદીથી સોનાના ભાવને લાંબા ગાળે ટેકો મળી શકે છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે સોનાના ભાવમાં હવે ઘટાડો નહીં થાય. પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી તણાવ વધે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા જાય તો સોનામાં વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે.
સોનાના ભાવમાં ફરી મજબૂતી ત્યારે જોવા મળી શકે છે જ્યારે સામાન્ય ગ્રાહકોની માંગ પાછી વધે. હાલમાં મોટી સંસ્થાઓની ખરીદી સૂચવે છે કે તેઓ સોનાના લાંબા ગાળાના ભાવ અંગે આશાવાદી છે અને ઘટાડાનો લાભ લઈ રહી છે. જોકે, આ એક વિશ્લેષણ છે, રોકાણની સલાહ નથી.
આ પણ વાંચો: Dollar: કરન્સી માર્કેટનો હાઈ-વોલ્ટેજ ટ્રેન્ડ: મજબૂત સવંત ક્લોઝિંગથી રૂપિયાના વેલ્યુમાં વધારાના એંધાણ!
