એક સમય હતો જ્યારે લોકો બીમાર પડે ત્યારે જ હોસ્પિટલ કે લેબોરેટરીમાં તપાસ કરાવતા હતા. હવે હેલ્થકેર ક્ષેત્રમાં નવો ટ્રેન્ડ શરૂ થયો છે. લોકો બીમારીનાં લક્ષણો દેખાય તે પહેલાં જ પોતાના શરીરમાં કઈ સમસ્યા થવાની શક્યતા છે તે જાણવા માગે છે. આ માગને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતમાં અનેક સ્ટાર્ટઅપ્સ મોંઘા પ્રિવેન્ટિવ હેલ્થ ચેકઅપ અને DNA ટેસ્ટ ઓફર કરી રહ્યાં છે. આ કંપનીઓનો દાવો છે કે આધુનિક ટેક્નોલોજી અને વ્યક્તિગત આરોગ્યના આંકડાઓની મદદથી ભવિષ્યનાં જોખમો વિશે અગાઉથી માહિતી મળી શકે છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે આટલા મોંઘા ટેસ્ટ ખરેખર કેટલા ઉપયોગી છે?
₹10 હજારથી ₹1.39 લાખ સુધીના હેલ્થ પેકેજ
આ ક્ષેત્રમાં અલ્ટ્રાહ્યુમન, સેન્ટ ડાયગ્નોસ્ટિક્સ, શુગરસ્ટ્રિંગ્સ, એગ્નોસિસ અને બાયોપીક જેવી કંપનીઓ કામ કરી રહી છે. આ કંપનીઓના પેકેજમાં સામાન્ય બ્લડ ટેસ્ટ ઉપરાંત હાડકાંની મજબૂતી, શરીરમાં ચરબીનું પ્રમાણ, હૃદય અને ફેફસાંની કાર્યક્ષમતા, ચાલવાની રીત, યાદશક્તિ અને આંખના પડદાની તપાસ જેવી સુવિધાઓ સામેલ છે.
અલ્ટ્રાહ્યુમનના હેલ્થ પેકેજની કિંમત ₹9,999થી શરૂ થઈને ₹1.39 લાખ સુધી જાય છે. બીજી તરફ શુગરસ્ટ્રિંગ્સની હેલ્થસ્ટ્રિંગ DNA તપાસની કિંમત ₹58,000 છે. આ તપાસમાં કંપનીના જણાવ્યા પ્રમાણે 7,442 બીમારીઓ સાથે જોડાયેલા આનુવંશિક જોખમોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. તેમાં વારસાગત કેન્સર, હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ અને કેટલીક દવાઓ શરીર પર કેવી અસર કરી શકે છે તેની માહિતીનો પણ સમાવેશ થાય છે.
બીમારીની આગાહીનો ધંધો કેટલો મોટો?
આ નવા બજારમાં રોકાણકારોનો રસ પણ વધી રહ્યો છે. ટ્રેક્સનના આંકડા પ્રમાણે, 2021થી અત્યાર સુધી આ ક્ષેત્રમાં 93 સ્ટાર્ટઅપ્સ શરૂ થયાં છે અને તેમણે મળીને 394 મિલિયન ડોલરનું ભંડોળ મેળવ્યું છે. પ્રેક્ટોના સહ-સ્થાપક શશાંક એનડી સાથે જોડાયેલા સેન્ટ ડાયગ્નોસ્ટિક્સે સિરીઝ-એ ભંડોળમાં 15 મિલિયન ડોલર મેળવ્યા છે. એગ્નોસિસે પણ સીડ ફંડિંગમાં ₹4 કરોડ ઊભા કર્યા છે. બીજી તરફ, દેશની જાણીતી ડાયગ્નોસ્ટિક કંપની ડૉ. લાલ પાથલેબ્સે પણ સોવાકા નામે વિશેષ હેલ્થ અને વેલનેસ સેવા શરૂ કરી છે. એટલે આ બજારમાં હવે માત્ર નવા સ્ટાર્ટઅપ્સ જ નહીં, સ્થાપિત કંપનીઓ પણ પ્રવેશી રહી છે.
સૌથી મોટો સવાલ: ટેસ્ટની આગાહી કેટલી વિશ્વસનીય?
આ ટેક્નોલોજીનો સૌથી મહત્ત્વનો મુદ્દો સમજવો જરૂરી છે. DNA ટેસ્ટમાં કોઈ બીમારીનું જોખમ વધારે હોવાનું જાણવા મળે તો તેનો અર્થ એ નથી કે વ્યક્તિને એ બીમારી ચોક્કસ થશે. આનુવંશિકતા ઉપરાંત જીવનશૈલી, પર્યાવરણ, ઉંમર અને અન્ય પરિબળો પણ બીમારીની શક્યતા પર અસર કરે છે.
મેડલાઇનપ્લસ અને અમેરિકાની CDC જેવી સંસ્થાઓ પણ સમજાવે છે કે આનુવંશિક તપાસના પરિણામોનો અર્થ યોગ્ય રીતે સમજવો જરૂરી છે. માત્ર ટેસ્ટના આધારે સારવાર કે દવાઓ અંગે નિર્ણય લેવો યોગ્ય નથી. ભારતમાં ઇન્ડિયન એકેડેમી ઑફ મેડિકલ જેનેટિક્સે પણ તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ અને ટેસ્ટ પહેલાં તથા પછી આનુવંશિક કાઉન્સેલિંગનું મહત્ત્વ દર્શાવ્યું છે.
મોંઘા ટેસ્ટથી કંપનીઓને પણ મોટો પડકાર
આ વ્યવસાય સામે બીજો પડકાર તેની કિંમત અને ગ્રાહકોની સંખ્યા છે. આવા ટેસ્ટ દરેક વર્ષે કરાવવાની જરૂર ન પણ પડે. એટલે કંપનીઓ માટે એક જ ગ્રાહક પાસેથી વારંવાર આવક મેળવવી મુશ્કેલ બની શકે છે. મોંઘાં મશીનો, નિષ્ણાત ડૉક્ટરો, તપાસ કેન્દ્રો અને ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાનો ખર્ચ પણ મોટો છે.
આથી કંપનીઓએ માત્ર વધુ ટેસ્ટ વેચવા પૂરતું નહીં, પરંતુ તેમની તપાસથી ખરેખર ઉપયોગી તબીબી માહિતી મળે છે તે સાબિત કરવું પડશે. સાથે જ કિંમત ઓછી કરીને સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચવું પણ જરૂરી બનશે. અંતે આ બજારની સફળતા એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે કંપનીઓ બીમારીનું જોખમ બતાવવાની સાથે તેને અટકાવવામાં કેટલો વાસ્તવિક ફાળો આપી શકે છે.
આ પણ વાંચો: Sandesh Explainer: કેન્સરની દવાના ભાવમાં 96% સુધીનો ઘટાડો! નવા ભાવ ઘટાડાથી દર્દીઓને કેટલી રાહત મળશે?
