લાખો ટેક્સપેયર્સ માટે આ વર્ષે ઈન્કમ ટેક્સ રિફંડ માટે રાહ જોવી સામાન્ય કરતાં વધુ લાંબી રહી છે. 31 ડિસેમ્બર પહેલા, AY 2025-26 માટે સુધારેલા અને વિલંબિત ITR ફાઈલ કરવાની અંતિમ તારીખને હવે ફક્ત 6 દિવસ બાકી છે, ત્યારે સ્વાભાવિક છે કે જેમને હજુ સુધી ટેક્સ વિભાગ તરફથી કોઈ અપડેટ્સ મળ્યા નથી તેઓ ચિંતિત થાય.
7.80 કરોડ રિટર્નની જ પ્રોસેસ કરવામાં આવી
25 ડિસેમ્બર, 2025 સુધીમાં ચાલુ એસેસમેન્ટ વર્ષ માટે આશરે 8.53 કરોડ ઈન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવામાં આવ્યા છે. તેમાંથી 8.41 કરોડ રિટર્ન વેરિફાય કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ અત્યાર સુધીમાં ફક્ત 7.80 કરોડ રિટર્નની જ પ્રોસેસ કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ થયો કે આશરે 73 લાખ ટેક્સપેયર્સ હજુ પણ રિફંડ (જો કોઈ હોય તો)ની રાહ જોઈ રહ્યા છે, તેમ છતાં તેમના રિટર્નની પ્રક્રિયા થઈ નથી.
આ વર્ષે રિફંડમાં કેમ વિલંબ થઈ રહ્યો છે?
સરકારી માહિતી અનુસાર 1 એપ્રિલથી 17 ડિસેમ્બર, 2025 દરમિયાન ₹2.97 લાખ કરોડના ટેક્સ રિફંડ જાહેર કરવામાં આવ્યા. આ ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની તુલનામાં આશરે 13.5% ઘટાડો દર્શાવે છે. નવેમ્બરના ડેટામાં આ ઘટાડો લગભગ 18% હતો. ટેક્સ વિભાગના મતે, વિલંબના બે મુખ્ય કારણો છે. પ્રથમ, મોટી રકમ અથવા શંકાસ્પદ કપાત અને મુક્તિના દાવાઓની નજીકથી તપાસ કરવામાં આવશે. બીજું, ITR ફોર્મ જાહેર કરવામાં વિલંબને કારણે સમગ્ર પ્રક્રિયા ચક્રમાં વિલંબ થયો છે. આ વખતે નોન-કોર્પોરેટ કરદાતાઓ માટે રિફંડ ખાસ કરીને પ્રભાવિત થયા છે.
ટેક્સ વિભાગ શું તપાસ કરી રહ્યું છે?
CBDTના ચેરમેનના જણાવ્યા મુજબ વિભાગ હવે ખોટા અથવા જોખમી દાવાઓ ઓળખવા માટે અદ્યતન ડેટા એનાલિટિક્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. આમાં છેતરપિંડીવાળા દાન, માન્યતા ન ધરાવતા રાજકીય પક્ષોને દાન, ખોટી કપાત અથવા મુક્તિ અને પ્રાપ્તકર્તાઓના ખોટા PANનો સમાવેશ થાય છે. આ રિટર્ન ફ્લેગ કરવામાં આવે છે અને મેન્યુઅલી ચકાસવામાં આવે છે, જે સમય માગી લે તેવું છે. જો રિફંડ હજુ સુધી આવ્યું નથી તો તે ITR અને ફોર્મ 26AS અથવા AIS માં ભૂલો, ખોટા કપાત દાવાઓ, PAN અથવા બેન્ક ખાતાની ચકાસણી સમસ્યાઓ, અથવા ઊંડા ચકાસણી માટે રિટર્ન પસંદ કરવામાં આવવાને કારણે હોય શકે છે.
તમારે હવે શું કરવું જોઈએ
- 31 ડિસેમ્બર નજીક છે, તેથી ખાલી બેસી રહેવાને બદલે, આ પગલાં લો.
- આવકવેરા ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ અથવા TIN-NSDL વેબસાઇટ પર રિફંડ સ્ટેટસ તપાસો.
- ઈમેઇલ્સ અને એસએમએસ ધ્યાનથી વાંચો, વિભાગ ઘણીવાર સ્પષ્ટતા માગે છે
- જો જરૂરી હોય તો 31 ડિસેમ્બર, 2025 પહેલાં સુધારેલું રિટર્ન ફાઈલ કરો.
- જો તમને લાંબા સમય સુધી કોઈ જવાબ ન મળે તો ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધાવો.
- હેલ્પલાઇન નંબર 1800-103-0025 અથવા 1800-419-0025 પર સંપર્ક કરો.
- સમયમર્યાદા પહેલા સરકારનું NUDGE અભિયાન
CBDTએ સ્પષ્ટતા કરી કે આ એક ટ્રસ્ટ-ફર્સ્ટ પહેલ
વિવાદો અને વિલંબ ઘટાડવા માટે, CBDT એ NUDGE ઝુંબેશ શરૂ કરી છે જેથી કરદાતાઓ ખોટા દાવાઓને સ્વ-સુધારી શકે. CBDT કહે છે કે કેટલાક કરદાતાઓએ છૂટ અને કપાતનો દાવો કર્યો છે જેના તેઓ હકદાર ન હતા. CBDTએ સ્પષ્ટતા કરી કે આ એક ટ્રસ્ટ-ફર્સ્ટ પહેલ છે. જેમના દાવા માન્ય છે તેમને કંઈ કરવાની જરૂર નથી. ડેટા દર્શાવે છે કે 2.1 મિલિયનથી વધુ કરદાતાઓએ પાછલા વર્ષોના તેમના રિટર્ન અપડેટ કરીને ₹2,500 કરોડથી વધુ કર ચૂકવ્યો છે, જ્યારે AY 2025-26 માટે 1.5 મિલિયનથી વધુ રિટર્ન સુધારવામાં આવ્યા છે. વિભાગની સલાહ સ્પષ્ટ છે: 31 ડિસેમ્બર પહેલાં તમારા રિટર્ન કાળજીપૂર્વક તપાસો અને જો જરૂરી હોય તો સુધારા કરો, નહીં તો તમારે પૂછપરછનો સામનો કરવો પડી શકે છે અને પછીથી વધુ કર ચૂકવવો પડી શકે છે.
આ પણ વાંચો: Gratuity Rule Change: 1 વર્ષમાં ગ્રેચ્યુટીનો વાયદો છતાં કર્મચારીઓ કેમ છે વંચિત? જાણો લેબર કોડ્સમાં વિલંબનું અસલી કારણ
