જો તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરો છો, તો તમારા માટે એક મહત્વપૂર્ણ અપડેટ છે. માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) દ્વારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓને શેરબજારના વ્યવહારોનો હિસાબ ચોખ્ખા (નેટ) ધોરણે કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નવો નિયમ 1 એપ્રિલ, 2027 થી અમલમાં આવશે. આનો મુખ્ય હેતુ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજનાઓના ધિરાણને સરળ બનાવવાનો અને સમાધાન (સેટલમેન્ટ) પ્રક્રિયામાં સુધારો કરવાનો છે. હાલમાં સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ શેર ખરીદવા અને વેચવા માટે અલગ-અલગ ચૂકવણી કરવી પડે છે, પરંતુ નવા નિયમથી આ પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનશે.

સેબીનો 'નેટ સેટલમેન્ટ' નિયમ શું છે 

નેટ સેટલમેન્ટનો સરળ અર્થ એ છે કે સમાન મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજનામાં પાત્ર શેરોની ખરીદી અને વેચાણ સાથે જોડાયેલી રકમ સામસામે ગોઠવીને (એડજસ્ટ કરીને) બાકીની રકમ જ સેટલ કરવામાં આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજના કંપની 'A' ના શેર ₹1,000 માં ખરીદે અને કંપની 'C' ના શેર ₹2,000 માં વેચે, તો જૂની સિસ્ટમ મુજબ અલગ-અલગ લેવડ-દેવડ કરવી પડતી. નવા નિયમ હેઠળ આ બંને યોગ્ય વ્યવહારો સમાયોજિત થઈ જશે, એટલે કે ફંડે ફક્ત ₹1,000 ચૂકવવા પડશે અને બાકીનો તફાવત મેળવવો પડશે. આનાથી ફંડ હાઉસિસને વારંવાર વધારાનું ભંડોળ એકત્ર કરવાની જરૂર નહીં પડે અને ફંડ મેનેજમેન્ટ સરળ બનશે.

શું આ સુવિધા દરેક શેર અને વ્યવહાર પર લાગુ થશે?

ના, સેબી દ્વારા નેટ સેટલમેન્ટ માટે કેટલાક નિયમો અને શરતો નક્કી કરવામાં આવી છે. આ સુવિધા માત્ર એક જ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ અને એક જ સેટલમેન્ટ સાઇકલ પૂરતી જ મર્યાદિત રહેશે. બે અલગ-અલગ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ વચ્ચેના ભંડોળને એડજસ્ટ કરી શકાશે નહીં. ઉપરાંત, જો કોઈ યોજના સમાન સેટલમેન્ટ ચક્રમાં એક જ કંપનીના શેર ખરીદે અને વેચે છે, તો તે સોદા નેટ સેટલમેન્ટ માટે પાત્ર બનશે નહીં અને તેને અગાઉની જેમ ગ્રોસ બેસિસ પર જ ગણવામાં આવશે.

કયા વ્યવહારોને આ સુવિધામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે?

સેબીના આ નવા નિયમમાં કેટલાક ચોક્કસ પ્રકારના વ્યવહારોને સામેલ કરવામાં આવ્યા નથી. ડેરિવેટિવ્ઝ (Derivatives) સંબંધિત વ્યવહારો, સિક્યોરિટીઝ ધિરાણ અને ઉધાર (Securities Lending and Borrowing), તેમજ શોર્ટ સેલિંગ (Short Selling) સાથે જોડાયેલા સોદાઓને આ નેટ સેટલમેન્ટની સુવિધામાંથી સંપૂર્ણપણે બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. આ વ્યવહારો અગાઉની નિયમ પ્રક્રિયા મુજબ જ ચાલશે.


આ પણ વાંચો : Skin Care Tips: ત્વચા પર કાળા ડાઘ અને પિગમેન્ટેશન કેમ થાય છે, જાણો કારણો