તહેવારોની સિઝનમાં માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેના અસંતુલનને કારણે સામાન્ય જનતાના રસોડાનું બજેટ ગરમાયું છે. દેશના છૂટક બજારોમાં ખાંડનો સરેરાશ ભાવ વધીને પ્રતિ કિલો ₹59.50 ની આસપાસ પહોંચી ગયો છે, જ્યારે જથ્થાબંધ બજારમાં ભાવ ₹55.40 પ્રતિ કિલો આસપાસ છે. આ મોંઘવારી વચ્ચે એ સમજવું જરૂરી છે કે ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ખાંડના ઉત્પાદનમાં કેવું સ્થાન ધરાવે છે અને તેની વાર્ષિક આવક-જાવક કેવા પ્રકારની છે.
ભારતમાં કુલ ખાંડનું ઉત્પાદન અને મુખ્ય રાજ્યો
ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ખાંડનો અગ્રણી ઉત્પાદક દેશ છે. દેશમાં દર વર્ષે સરેરાશ 30 થી 34 મિલિયન ટન (300 થી 340 લાખ ટન) ખાંડનું ઉત્પાદન થાય છે. જોકે, હવામાનની અનિયમિતતા અને શેરડીના રસમાંથી ઇથેનોલ બનાવવાના સરકારી લક્ષ્યાંકને કારણે આ આંકડામાં ફેરફાર થતો રહે છે. વર્ષ 2025-26 ની સીઝન માટે કુલ ખાંડનું ઉત્પાદન આશરે 30.6 મિલિયન ટન રહેવાનો અંદાજ છે. દેશના કુલ ખાંડ ઉત્પાદનમાં ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક સૌથી મોટો ફાળો આપે છે.
સ્થાનિક વપરાશ અને ઇથેનોલ ઉત્પાદન
ઉત્પાદનની સાથે ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ગ્રાહક બજારોમાં પણ સામેલ છે. દેશનો સ્થાનિક વપરાશ વાર્ષિક આશરે 28 થી 29 મિલિયન ટનનો છે, જેમાં ઘરગથ્થુ વપરાશ ઉપરાંત હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, બેકરી અને ઠંડા પીણા બનાવતા મોટા ઉદ્યોગોનો સમાવેશ થાય છે. બીજી તરફ, દેશની હરિયાળી ઉર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે શેરડીના રસ અને મોલાસીસનો મોટો જથ્થો ઇથેનોલ ઉત્પાદન તરફ વાળવામાં આવી રહ્યો છે, જેના કારણે પરંપરાગત ખાંડની ઉપલબ્ધતા પર અસર પડી છે.
ખાંડની નિકાસમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો
એક સમય હતો જ્યારે ભારત વૈશ્વિક બજારમાં વાર્ષિક આશરે 6.8 મિલિયન ટન ખાંડની નિકાસ કરતું હતું. વર્ષ 2021-22 ની બમ્પર પાક સીઝનમાં તો દેશે રેકોર્ડ 10.98 મિલિયન ટન ખાંડની નિકાસ કરી હતી. પરંતુ, વર્તમાન સમયમાં કેન્દ્ર સરકાર સ્થાનિક બજારમાં ખાંડનો પૂરતો જથ્થો જાળવી રાખવા અને ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે નિકાસ પર ખૂબ જ કડક નજર રાખી રહી છે અને મર્યાદિત નિકાસને જ મંજૂરી આપી રહી છે.
આ પણ વાંચોઃ Israel ના કારણે અમેરિકામાં ટ્રમ્પની પાર્ટી હારી? ટ્રમ્પના અટપટા નિવેદને યુદ્ધને લઇને ફરી ચર્ચાઓ જગાવી
