દર વર્ષે પ્રસ્તુત થતાં દેશના યુનિયન બજેટમાં દરેકની નજર કર પર મંડાયેલી હોય છે. લોકો એવી અપેક્ષા રાખતા હોય છે કે સરકાર કર ઘટાડીને થોડી રાહત આપશે. પરંતુ તે જરૂરી નથી કે બજેટમાં દર વર્ષે મોટી જાહેરાત થાય. કરના પૂર્વાવલોકન હેઠળ આવતા લોકો તેમની કમાણીનો એક નિશ્ચિત ભાગ કર તરીકે આપે છે, પરંતુ ભારતમાં એક રાજ્ય એવું છે જ્યાંથી સરકાર કર વસૂલતી નથી. જી હા, સિક્કિમ ભારતમાં એકમાત્ર એવું રાજ્ય છે જ્યાં કર ચૂકવવો પડતો નથી. હવે સવાલ એ છે કે ઉત્તર પૂર્વ રાજ્ય, સિક્કિમને શા માટે કરના અવકાશથી મુક્ત રાખવામાં આવ્યો છે. ચાલો જાણીએ..
શા માટે કર વસૂલવામાં આવતો નથી?
ભારતીય આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 10 (26AA) હેઠળ, ઉત્તર પૂર્વી રાજ્ય સિક્કિમ ભારતમાં એકમાત્ર રાજ્ય છે જેને કર ચૂકવવાથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. સિક્કિમ 330 વર્ષથી પણ વધુ સમયથી અગાઉનું રજવાડુ રાજ્ય હતું. જો કે, સિક્કિમ 1975 માં ભારતમાં ભળી ગયુ અને તેને ભારતનું 22 મુ રાજ્ય બનાવ્યું. આ મર્જર એવી શરત પર થયું હતું કે સિક્કિમની જૂની કર રચના ભારત સાથેના મર્જર પછી પણ ચાલુ રહેશે. સિક્કિમના કરના નિયમો કહે છે કે, અહીંના નાગરિકને તેમની આવકને ધ્યાનમાં લીધા વિના કેન્દ્રને કોઈ કર ચૂકવવો પડતો નથી.
શું છે આવકવેરાની કલમ 10 (26AAA)?
2008 માં શરૂ કરાયેલ આવકવેરાની કલમ 10 (26AAA) જણાવે છે કે સિક્કિમમાં રહેતી કોઈપણ વ્યક્તિ અથવા રાજ્યમાં રહેતી કોઈપણ વ્યક્તિને કમાણી અથવા વ્યાજ દ્વારા પ્રાપ્ત થતી કોઈપણ આવકને કર ચૂકવવાથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. 26 એપ્રિલ, 1975 સુધી સિક્કિમ રાજ્યમાં રહેલી કોઈપણ વ્યક્તિને કર ચૂકવવાથી મુક્તિ આપવામાં આવશે. આ સ્થિતિ ભારતીય બંધારણની કલમ 371 (એફ) હેઠળ સિક્કિમની વિશેષ પદ પર રાખીને આપવામાં આવી છે. આ સિવાય, સિક્કિમના નાગરિકોએ ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં રોકાણ માટે પાન કાર્ડ આપવું પણ ફરજિયાત નથી.
આ નિયમ ક્યારે લાગુ થશે નહીં?
આ મુક્તિ સિક્કિમની બહારની મિલકતોમાંથી ભાડાની આવક અથવા રાજ્યની બહારથી પ્રાપ્ત થતી કોઈપણ આવક પર માન્ય નથી. આ રાહત એ લોકો માટે પણ લાગુ નથી કે જેઓ 1 એપ્રિલ, 2008 પછી રાજ્યના રહેવાસી ન હોય તેવા કોઈની સાથે લગ્ન કરે છે. આ દલીલને અદાલતોમાં પડકારવામાં આવી હતી. જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટે તેને 2008 માં જાળવી રાખ્યો હતો અને અહીં જૂનો નિયમ લાગુ પડે છે. આ રીતે, અહીંના લોકોને કરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે પરંતુ કેટલીક શરતો છે.
અન્ય રાજ્યોના આ લોકોને પણ કર મુક્તિ આપી હતી
ભારતીય કરદાતાઓ દર 31 જુલાઈમાં આઇટીઆર ફાઇલ કરે છે, પરંતુ સિક્કિમના રહેવાસીઓ આવું કરતા નથી. આ સિવાય, ઉત્તરપૂર્વના અન્ય રાજ્યોની કેટલીક વસ્તીને પણ આમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. આમાં, ત્રિપુરા, મિઝોરમ, મણિપુર, નાગાલેન્ડ, આસામ અને અરુણાચલ પ્રદેશના રાજ્યોમાં સુનિશ્ચિત આદિવાસીઓના સભ્યોને કર ભરવાથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. જમ્મુ -કાશ્મીરના લદ્દાખ ક્ષેત્ર અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં રહેતા આદિવાસીઓને કર ચૂકવવો પડતો નથી.
