બોલીવુડમાં લાંબા સમયથી તંગી જેવો માહોલ છે. તો આ તરફ, દુનિયામાં મનોરંજન પુરુ પાડનાર હોલીવુડની હાલત પણ દિવસેને દિવસે ખરાબ થઇ રહી છે. એક સમયે જ્યારે હોલીવુડની ફિલ્મો બ્લોકબસ્ટર સાબિત થતી હતી. ત્યારે આ સંખ્યા દર વર્ષે ઓછી થઇ રહી છે. પરંતુ જો આપણે ભારતની બહારના સિનેમા પર નજર કરીએ તો ત્યાં પણ પરિસ્થિતિ લગભગ આવી જ લાગે છે. અમેરિકાથી ચીન સુધી આ જ સ્થિતિ છે.
હોલીવુડનો ઓછો થતો પ્રભાવ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પે વિદેશી ફિલ્મો પર 100 ટકા ટૈરિફ લગાવીને હોલીવુડની તસ્વીર બદલવાની જાહેરાત કરી છે. તો આ તરફ, ફિલ્મ કલ્ચરની હાલત ધીરે-ધીરે ખરાબ થઇ રહી છે. રાષ્ટ્રપતિ ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પે અમેરિકા જ નહી પણ હોલીવુડને ફરી મહાન બનાવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે. પરંતુ હમણા એ અનુમાન નહી લગાવી શકાય કે ટૈરિફના કારણે હોલીવુડને કેટલો ફાયદો થશે. પરંતુ વિશ્વ સિનેમા પર તેના બરબાદીના વાદળો દેખાવાના શરુ થઇ ગયા છે. અને આ મામલે દરેક સ્થળે ચર્ચા પણ થઇ રહી છે. શેખર કપૂર જેવા ભારતના ઘણા મહાન ફિલ્મ નિર્માતાઓએ સિનેમાના ભવિષ્ય સાથે સંકળાયેલા ખતરનાક સંકટ તરફ ધ્યાન દોર્યું છે. અને તેમણે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને આ મુદ્દા પર પુનર્વિચાર કરવા અપીલ પણ કરી છે. અત્યાર સુધી એવું સમજાતું હતું કે ફક્ત હિન્દી ફિલ્મો જ ખરાબ પ્રદર્શન કરી રહી છે, ફક્ત બોલીવુડના વિનાશ વિશે અટકળો લગાવવામાં આવી રહી હતી, એક સમયે હોલીવુડનો વિશ્વના ઘણા દેશોના સિનેમા પર ઊંડો પ્રભાવ હતો, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં, અમેરિકન ફિલ્મોનો પ્રભાવ માત્ર ઓછો થયો નથી પરંતુ તેમના વ્યવસાયમાં પણ ઘટાડો થયો છે. કોવિડ અને હડતાળ સિવાય, બીજા ઘણા કારણો છે જેના કારણે અમેરિકન સિનેમા ખરાબ સમયનો સામનો કરી રહ્યું છે.
હોલીવુડમાં વૈશ્વિક હિટ ફિલ્મોની સંખ્યામાં ઘટાડો
તાજેતરના વર્ષોમાં હોલીવુડમાં બોક્સ ઓફિસ પર ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ફિલ્મોની સામગ્રી અને સંગ્રહની રીત બદલાઈ ગઈ છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, 2015-2019 ની સરખામણીમાં, 2023 અને 2025 ની વચ્ચે, બાર્બી, અવતાર 2, ઇનસાઇડ આઉટ 2 જેવી મેગા-હિટ ફિલ્મો સિવાય, બહુ ઓછી ફિલ્મોએ એક અબજ ડોલરની કમાણીનો આંકડો પાર કર્યો હશે. ધ માર્વેલ્સ, એન્ટ-મેન 3 જેવી કેટલીક મોટી સુપરહીરો ફિલ્મોએ પણ બોક્સ ઓફિસ પર બહુ સારું વળતર આપ્યું ન હતું. ઘણી હોલીવુડ ફિલ્મો એક સમયે વૈશ્વિક સ્તરે હિટ હતી, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં તેમની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે.
વિશ્વ સિનેમા પર ગંભીર ચિંતન
હોલીવુડના પતનનો અર્થ વિશ્વ સિનેમા પર ગંભીર અસર પડશે. પણ એવું કેમ થયું? વિશ્વ સિનેમામાં આ અંગે ગંભીર ચિંતન ચાલી રહ્યું છે. આના માટે ઘણા કારણો આપવામાં આવી રહ્યા છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે, શું હોલીવુડના એ સોનેરી દિવસો ફરી પાછા આવશે જ્યારે દુનિયામાં ઘણી ફિલ્મો તેની ફિલ્મોના થીમ્સ, વાર્તાઓ, સંવાદો, સ્ટન્ટ્સ, શૈલી, ગીતો, સંગીત અને સ્થાનોથી પ્રભાવિત થઈને બનાવવામાં આવતી હતી? પરંતુ જેમ જેમ વિવિધ દેશોના સિનેમાએ પોતાની ઓળખ મજબૂત કરવાનું શરૂ કર્યું, નિર્માણ અને સ્ક્રિપ્ટ તકનીકો વિકસાવી, અને તેમના સ્થાનિક ભાષાને ગાયક બનાવવાનું અભિયાન શરૂ કર્યું, તેમ તેમ અમેરિકન ફિલ્મ ઉદ્યોગને નવા પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો.
