ગુજરાતમાં વેપાર-ધંધાને વેગ આપવા અને શહેરોમાં અર્બન નાઇટ લાઇફને પ્રોત્સાહન આપવા રાજ્ય સરકારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. ગુજરાત વિધાનસભાના ચોમાસુ સત્રમાં ગુજરાત ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ સુધારા વિધેયક, 2026 સર્વાનુમતે પસાર કરવામાં આવ્યું છે. આ વિધેયક હેઠળ પાંચ કાયદામાં 12 જેટલા સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. નવા સુધારાઓથી દુકાનદારો, હોટલ-રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકો અને અન્ય વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે મંજૂરી અને રજીસ્ટ્રેશનની પ્રક્રિયા સરળ બનશે. હવે સ્વ-ઘોષણા અને સ્વ-પ્રમાણીકરણના આધારે ઓનલાઇન મંજૂરી મેળવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
5 કાયદામાં 12 સુધારા, વેપારીઓને શું ફાયદો?
અત્યાર સુધી વેપારીઓ અને ઉદ્યોગકારોને દુકાન કે સંસ્થા શરૂ કરવા માટે અલગ-અલગ વિભાગોની મંજૂરી, પ્રમાણપત્રો અને દસ્તાવેજો રજૂ કરવા પડતા હતા. ઘણી વખત એક જ પ્રક્રિયા માટે વિવિધ કચેરીઓના ધક્કા ખાવા પડતા હતા અને મંજૂરી મેળવવામાં સમય લાગતો હતો.
કમ્પ્લાયન્સનો બોજ ઘટાડવાનો હેતુ
સરકારના નવા સુધારાઓનો હેતુ આ બિનજરૂરી કાગળિયાં કામગીરી અને કમ્પ્લાયન્સનો બોજ ઘટાડવાનો છે. વેપારીઓ હવે જરૂરી વિગતો સાથે સ્વ-ઘોષણા અને સ્વ-પ્રમાણીકરણ દ્વારા ઓનલાઇન રજીસ્ટ્રેશન કરી શકશે. આથી મંજૂરીની પ્રક્રિયા ઝડપી, સરળ અને વધુ પારદર્શક બનવાની આશા છે.
સ્વ-ઘોષણા એટલે શું? વેપારીઓને કેવી રીતે મળશે મંજૂરી?
નવી જોગવાઈ મુજબ દુકાનદાર, હોટલ કે રેસ્ટોરન્ટના માલિકે પોતાની સંસ્થા સંબંધિત જરૂરી વિગતો અને લાગુ પડતી મંજૂરીઓ અંગે સ્વ-ઘોષણા કરવાની રહેશે. ત્યારબાદ શરતોને આધીન ઓનલાઇન મંજૂરી મેળવી શકાશે. આ પ્રક્રિયામાં શ્રમ અધિકારી અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓની ભૂમિકા રહેશે. જોકે, સ્વ-ઘોષણા કરવાથી કાયદાકીય જવાબદારી સમાપ્ત થતી નથી. વેપારીએ રજૂ કરેલી માહિતી સાચી હોવી જોઈએ અને સંસ્થાએ લાગુ પડતા તમામ નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
હવે 24 કલાક દુકાનો ખુલ્લી રાખી શકાશે?
નવા સુધારાઓનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો પાત્ર દુકાનો અને સંસ્થાઓને 24 કલાક તથા અઠવાડિયાના કોઈ પણ દિવસે કામગીરી કરવાની સુવિધા આપવાનો છે. મોલ, રેસ્ટોરન્ટ, હોટલ, કાફે અને અન્ય પાત્ર વ્યાપારી એકમો માટે આ નિર્ણયથી વધુ સમય સુધી ગ્રાહકોને સેવા આપવાનો માર્ગ સરળ બનશે.
અગાઉ આ વિસ્તારોમાં રાત્રે દુકાનો હોટેલો બંધ રાખવી પડતી
અગાઉ વિવિધ વિસ્તારોમાં દુકાનો અને સંસ્થાઓને રાત્રિના ચોક્કસ સમયગાળા દરમિયાન બંધ રાખવાના નિયમો હતા. નગરપાલિકા અને સ્ટેટ હાઇવે સંબંધિત એકમોમાં રાત્રે 2થી સવારે 6 વાગ્યા સુધી બંધ રાખવાની જોગવાઈ હતી. જ્યારે કોર્પોરેશન અને નગરપાલિકા સિવાયના વિસ્તારોમાં રાત્રે 11થી સવારે 6 વાગ્યા સુધી બંધ રાખવાના નિયમો લાગુ પડતા હતા.
કોર્પોરેશન વિસ્તારમાં તો 24 કલાક ખુલ્લી રાખવાની છૂટ હતી
હવે આ સમયમર્યાદાઓમાંથી વેપારીઓને રાહત આપવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે. કોર્પોરેશન વિસ્તારમાં અગાઉથી જ 24 કલાક દુકાન ખુલ્લી રાખવાની છૂટ ઉપલબ્ધ હતી. નવા સુધારાઓથી અન્ય પાત્ર વિસ્તારો અને વ્યાપારી સંસ્થાઓને પણ વધુ સમય સુધી કામગીરી કરવાની સુવિધા મળશે.
શું દરેક દુકાનદારને આપમેળે 24 કલાકની છૂટ મળી ગઈ?
આ નિર્ણયનો અર્થ એવો નથી કે દરેક દુકાન કોઈ પણ શરત વિના આખી રાત ખુલ્લી રાખી શકાશે. 24 કલાક કામગીરીની સુવિધા મેળવવા માટે સંબંધિત કાયદા, મંજૂરીની પ્રક્રિયા અને લાગુ પડતી શરતોનું પાલન કરવું પડશે. દુકાન કે સંસ્થાના પ્રકાર, વિસ્તાર અને અન્ય નિયમોના આધારે ચોક્કસ પ્રક્રિયા નક્કી થશે. તેથી વેપારીઓએ સુધારેલી જોગવાઈઓ અને સત્તાવાર અમલ સૂચનાઓ મુજબ જ કામગીરી શરૂ કરવી જોઈએ.
કર્મચારીઓના કામના કલાકોનું શું?
વેપારનો સમય વધે એટલે કર્મચારીઓ પાસેથી સતત લાંબા કલાકો સુધી કામ કરાવી શકાય, એવું નથી. 24 કલાક દુકાન અથવા સંસ્થા ચલાવવાની સુવિધા લેતા માલિકો અને સંચાલકોએ કામદારોના કામના કલાકો, આરામનો અંતરાલ અને રોજગાર સંબંધિત કાયદાઓનું પાલન કરવું પડશે. કર્મચારીઓને યોગ્ય આરામ, લાગુ પડતી રજા અને કાયદેસર કામકાજની શરતો આપવી જરૂરી રહેશે. એટલે સરકારની આ છૂટ વેપારીઓને વધુ સમય સુધી ધંધો કરવાની તક આપે છે, પરંતુ કર્મચારીઓના અધિકારો સાથે સમાધાન કરવાની મંજૂરી આપતી નથી.
નાઇટ લાઇફથી હોટલ-રેસ્ટોરન્ટ ઉદ્યોગને શું લાભ?
ગુજરાતના શહેરોમાં નાઇટ લાઇફને વેગ આપવાનો સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર દુકાનો મોડે સુધી ખુલ્લી રાખવાનો નથી. રેસ્ટોરન્ટ, હોટલ, કાફે, મોલ અને મનોરંજન ક્ષેત્રને પણ આ સુધારાઓથી લાભ મળી શકે છે. રાત્રિના સમયે ગ્રાહકોની અવરજવર વધે તો વેપારીઓને વધુ સમય સુધી સેવા આપવાની તક મળશે. ખાસ કરીને તહેવારો, ખાસ પ્રસંગો અને ગ્રાહકોની વધતી સંખ્યાના સમયમાં વેપારીઓને આ સુવિધા ઉપયોગી બની શકે છે. આ સાથે સેવા ક્ષેત્રમાં રોજગારીની તકો વધવાની આશા છે. રેસ્ટોરન્ટ અને હોટલ ઉપરાંત ડિલિવરી, સુરક્ષા, સફાઈ અને અન્ય સહાયક સેવાઓમાં પણ કામની જરૂરિયાત ઊભી થઈ શકે છે.
ગ્રાહકો માટે શું બદલાશે?
નવા સુધારાઓથી ગ્રાહકોને કેટલીક દુકાનો અને સંસ્થાઓમાં વધુ સમય સુધી સેવાઓ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. મોડી રાત્રે કામ કરતા લોકો, પ્રવાસીઓ અને ખાસ પ્રસંગોએ ખરીદી કે ભોજન કરવા માંગતા ગ્રાહકો માટે આ સુવિધા ઉપયોગી બની શકે છે. પરંતુ નાઇટ લાઇફનો વિકાસ માત્ર દુકાનો ખુલ્લી રાખવાથી નહીં, પરંતુ સુરક્ષા, પરિવહન, પાર્કિંગ અને કાયદો-વ્યવસ્થાની યોગ્ય વ્યવસ્થા સાથે જ અસરકારક બની શકે છે.
સરકારનો ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસનો હેતુ શું છે?
સરકારના જણાવ્યા મુજબ, એક જ વિધેયક દ્વારા પાંચ કાયદામાં સુધારા કરવાથી નાગરિકો અને ઉદ્યોગો પરનો બિનજરૂરી કમ્પ્લાયન્સનો બોજ ઘટશે. વેપારીઓને અલગ-અલગ મંજૂરીઓ માટે લાંબી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું ન પડે અને ઓનલાઇન વ્યવસ્થા દ્વારા કામ સરળ બને તેવો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. આ સુધારાઓથી ગુજરાતમાં વેપાર શરૂ કરવો અને ચલાવવો વધુ સરળ બનશે તેવી સરકારને આશા છે. જોકે, આ વ્યવસ્થાનો વાસ્તવિક લાભ તેના અમલ અને ઓનલાઇન મંજૂરીની પ્રક્રિયા કેટલી સરળતાથી કાર્ય કરે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.
વેપારીઓએ હવે શું કરવું પડશે?
24 કલાક દુકાન કે સંસ્થા ચલાવવા ઇચ્છતા વેપારીઓએ પોતાના વ્યવસાયને લાગુ પડતા સુધારેલા કાયદા અને નિયમો સમજવા પડશે. ત્યારબાદ જરૂરી સ્વ-ઘોષણા, સ્વ-પ્રમાણીકરણ, ઓનલાઇન રજીસ્ટ્રેશન અને મંજૂરીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે. સાથે જ કર્મચારીઓના કામના કલાકો, આરામ, રોજગાર કાયદા અને અન્ય લાગુ પડતી શરતોનું પાલન કરવું ફરજિયાત રહેશે.
સરકારનો નિર્ણય આવકારદાયક
સમગ્ર વડોદરા વેપાર વિકાસ એસોસિએશનના પ્રમુખ પરેશ શાહે જણાવ્યું હતું કે નવરાત્રિના ગાળામાં ગયા વર્ષે પહેલી વખત ગૃહ મંત્રી હર્ષ સંઘવીએ રાત્રે દુકાનો હોટેલો ખુલ્લી રાખવાની છૂટ આપેલી હતી અને તેમાં વેપારીઓને ફાયદો થયો હતો. જો નવરાત્રિમાં દૂષણ ના થતું હોય આખી રાત વેપાર થાય તો સારુ થાય. ખાસ કરીને રાત્રે છેડતી ,હિતના બનાવો ના બને તો વેપારને ફાયદો થઇ શકે છે. સરકારના આ નિર્ણયથી હોટેલ રેસ્ટોરન્ટ કટલરીના વેપારીઓને ફાયદો થશે જેથી સરકારનું આ આવકારદાયક પગલું છે પણ તેની સાથે પોલીસ વિભાગે છેડતી સહિતના કોઇ પણ બનાવ બનાવ ના બને તેનું ધ્યાન રાખવું જોઇએ
પાંચ કાયદામાં 12 સુધારા કરાયા
ગુજરાત વિધાનસભામાં પસાર થયેલા ગુજરાત ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ સુધારા વિધેયક, 2026થી વેપારીઓ માટે મંજૂરીની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. પાંચ કાયદામાં 12 સુધારા, સ્વ-ઘોષણા આધારિત ઓનલાઇન મંજૂરી અને 24 કલાક કામગીરીની સુવિધાથી રાજ્યમાં વેપાર-ધંધા અને અર્બન નાઇટ લાઇફને વેગ મળવાની આશા છે. હવે આ સુધારાઓનો જમીન પર કેટલો અસરકારક અમલ થાય છે અને વેપારીઓને મંજૂરી મેળવવામાં કેટલી વાસ્તવિક રાહત મળે છે, તે જોવાનું રહેશે.
આ પણ વાંચો : Sandesh Digital Explainer : મકાન માલિક હવે 3 મહિનાનું ભાડુ એડવાન્સ લઇ શકશે, જાણો, તમારા મનમાં છે તે બધા સવાલોના જવાબ