નોકરીયાત લોકો માટે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ એટલે કે EPF નિવૃત્તિ પછીની આર્થિક સુરક્ષાનું મહત્વપૂર્ણ સાધન છે. દર મહિને પગારમાંથી થતું યોગદાન કર્મચારીના ભવિષ્ય માટે બચત ઊભી કરે છે. હવે કેન્દ્ર સરકારે EPFO હેઠળ ફરજિયાત સામાજિક સુરક્ષા માટેની માસિક પગાર મર્યાદા ₹15,000થી વધારીને ₹25,000 કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણયથી અત્યાર સુધી ફરજિયાત કવરેજની બહાર રહેલા લાખો કર્મચારીઓને PF, પેન્શન અને વીમા સુરક્ષાનો લાભ મળવાની અપેક્ષા છે.
કર્મચારીઓ માટે તેનું નવું ગણિત કેવી રીતે કામ કરશે
પરંતુ આ નિર્ણયનો અર્થ માત્ર PF ખાતામાં વધુ પૈસા જમા થવાનો નથી. કર્મચારીના ટેક-હોમ પગાર, કંપનીના યોગદાન, પેન્શનની વ્યવસ્થા અને લાંબા ગાળાની બચત પર પણ તેની અસર પડી શકે છે. ચાલો સમજીએ કે આ નિર્ણય શું છે અને કર્મચારીઓ માટે તેનું નવું ગણિત કેવી રીતે કામ કરશે.
નિર્ણય શું છે? પગાર મર્યાદામાં ₹10,000નો વધારો
હાલમાં EPFO હેઠળ ફરજિયાત સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ માટેની માસિક પગાર મર્યાદા ₹15,000 છે. નવી મંજૂરી મુજબ આ મર્યાદા વધારીને ₹25,000 કરવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે લાયક સંસ્થાઓમાં ₹15,000થી વધુ અને ₹25,000 સુધીનું લાગુ પડતું માસિક વેતન ધરાવતા કર્મચારીઓને પણ ફરજિયાત સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ હેઠળ લાવવાનો માર્ગ ખુલશે. અગાઉ કેટલાક કર્મચારીઓ માટે EPF અને EPSમાં જોડાવું ફરજિયાત ન હોય શકે, પરંતુ નવી મર્યાદા લાગુ થયા બાદ પાત્ર કર્મચારીઓને આ યોજનાઓ હેઠળ આવરી લેવામાં આવી શકે છે.
સામાજિક સુરક્ષામાં કયા લાભો મળે છે?
EPFO સાથે જોડાયેલી સામાજિક સુરક્ષામાં મુખ્યત્વે 3 મહત્વની યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
1. કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ એટલે EPF
EPF કર્મચારીની લાંબા ગાળાની બચત માટેની યોજના છે. કર્મચારી અને કંપની બંને નિયમો અનુસાર યોગદાન આપે છે. આ રકમ પર લાગુ પડતા દરે વ્યાજ મળે છે અને સમય જતાં કર્મચારીનું PF ખાતું વધતું જાય છે. નિવૃત્તિ સમયે અથવા નિયમો મુજબ પાત્ર પરિસ્થિતિમાં આ બચત કર્મચારી માટે આર્થિક સહારો બની શકે છે.
2. કર્મચારી પેન્શન યોજના એટલે EPS
EPSનો હેતુ પાત્ર કર્મચારીઓને નિવૃત્તિ બાદ પેન્શનની વ્યવસ્થા આપવાનો છે. પેન્શનની રકમ સેવા અવધિ, પેન્શનયોગ્ય વેતન અને લાગુ પડતા નિયમો પર આધારિત રહે છે.
3. વીમા સુરક્ષા
કર્મચારી ડિપોઝિટ લિંક્ડ ઇન્શ્યોરન્સ યોજના હેઠળ પાત્ર સભ્યના મૃત્યુની સ્થિતિમાં તેના પરિવારને વીમા લાભ મળી શકે છે. આ સુરક્ષા કર્મચારીના પરિવાર માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
કર્મચારી પર કેવી અસર થશે?
ધારો કે એક કર્મચારી સાગર (નામ બદલ્યું છે) નો મૂળભૂત પગાર ₹20,000 છે. હાલની ₹15,000ની મર્યાદા હેઠળ, તેની સંસ્થાની પાત્રતા અને અન્ય શરતોને આધારે તે ફરજિયાત EPF કવરેજની બહાર હોઈ શકે છે. જો નવી ₹25,000ની મર્યાદા લાગુ થાય અને આશિષ સુધારેલા નિયમો હેઠળ પાત્ર બને, તો તેના માટે EPF અને સંબંધિત સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓમાં યોગદાન કરવું જરૂરી બની શકે છે.
સાગરને 2 પ્રકારની અસર જોવા મળી શકે છે:
દર મહિને PF ખાતામાં બચત જમા થશે અને પગારમાંથી PF માટે કપાત થવાને કારણે ટેક-હોમ સેલરી ઘટી શકે છે. એટલે નવી વ્યવસ્થામાં હાથમાં મળતા પૈસા થોડા ઓછા થઈ શકે, પરંતુ ભવિષ્યની બચત અને સામાજિક સુરક્ષા વધવાની શક્યતા રહેશે.
ટેક-હોમ સેલરીનું નવું ગણિત
EPFમાં સામાન્ય રીતે કર્મચારી પોતાના લાગુ પડતા PF વેતનના 12%નું યોગદાન આપે છે. કંપની પણ સામાન્ય રીતે 12% યોગદાન કરે છે.
હવે ઉદાહરણ તરીકે કોઈ કર્મચારીનું લાગુ પડતું PF વેતન ₹25,000 હોય તો ગણતરી આ પ્રમાણે થશે:
₹25,000 × 12% = ₹3,000
એટલે કર્મચારીના પગારમાંથી દર મહિને આશરે ₹3,000 PF માટે ફાળવાઈ શકે છે.
આ રકમ કર્મચારીના હાથમાં મળતા પગારમાંથી કપાઈને તેના PF ખાતામાં જમા થાય છે. જોકે, વાસ્તવિક કપાત કંપનીની પગાર રચના, PF વેતન અને લાગુ પડતા નિયમો પર આધારિત રહેશે.
₹15,000 પગાર ધરાવતા કર્મચારીનું ગણિત
₹15,000 × 12% = ₹1,800
આ રીતે ₹15,000ના લાગુ પડતા PF વેતન પર કર્મચારીનું યોગદાન ₹1,800 પ્રતિ મહિનો થાય છે.
₹25,000 પગાર ધરાવતા કર્મચારીનું ગણિત
₹25,000 × 12% = ₹3,000
આ રીતે ₹25,000ના લાગુ પડતા PF વેતન પર કર્મચારીનું યોગદાન ₹3,000 પ્રતિ મહિનો થાય છે.
આ બંને ઉદાહરણો દર્શાવે છે કે PF વેતન વધે ત્યારે કર્મચારીનું યોગદાન પણ વધે છે. પરંતુ કર્મચારીના કુલ પગાર અને લાગુ પડતા PF વેતન વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે.
કંપની કેટલું યોગદાન આપશે?
સામાન્ય નિયમ મુજબ, કંપની પણ કર્મચારીના લાગુ પડતા PF વેતનના 12% જેટલું યોગદાન આપે છે. જોકે, કંપનીનું સમગ્ર યોગદાન EPFમાં જતું નથી.
એક ભાગ કર્મચારી પેન્શન યોજનામાં જાય છે
કંપનીના યોગદાનનો એક ભાગ કર્મચારી પેન્શન યોજના એટલે EPSમાં જાય છે અને બાકીનો ભાગ EPFમાં જમા થાય છે. સામાન્ય રીતે કંપનીના 12% યોગદાનમાંથી 8.33% EPSમાં અને 3.67% EPFમાં ફાળવવામાં આવે છે, પરંતુ આ ગણતરી લાગુ પડતા નિયમો અને વેતન મર્યાદાને આધારે બદલાઈ શકે છે.
કંપનીના ખર્ચમાં પણ વધારો થઈ શકે
આથી, નવી મર્યાદાથી કર્મચારીની બચત વધવાની સાથે કંપનીના ખર્ચમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. કંપનીઓએ વધુ કર્મચારીઓ માટે PF સંબંધિત યોગદાન અને વહીવટી પ્રક્રિયા સંભાળવી પડશે.
51 લાખથી વધુ કર્મચારીઓને લાભની અપેક્ષા
સરકારના અંદાજ મુજબ, આ નિર્ણયથી 51 લાખથી વધુ વધારાના કર્મચારીઓને EPFOના ફરજિયાત સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ હેઠળ લાવવાની અપેક્ષા છે.
સરકારનો વાર્ષિક ખર્ચ આશરે ₹11,339 કરોડ થવાનો અંદાજ
આ નિર્ણય માટે સરકારનો વાર્ષિક ખર્ચ આશરે ₹11,339 કરોડ થવાનો અંદાજ છે. પાંચ વર્ષમાં આ ખર્ચ આશરે ₹56,696 કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. જો કે આ આંકડા અંદાજિત છે. વાસ્તવિક ખર્ચ કવરેજ હેઠળ આવનારા કર્મચારીઓની સંખ્યા, અમલીકરણ અને લાગુ પડતી યોજનાઓના નિયમો અનુસાર બદલાઈ શકે છે.
12 વર્ષ બાદ પગાર મર્યાદામાં ફેરફાર
EPFની પગાર મર્યાદામાં છેલ્લો મોટો ફેરફાર સપ્ટેમ્બર 2014માં થયો હતો. તે સમયે મર્યાદા ₹6,500થી વધારીને ₹15,000 કરવામાં આવી હતી. હવે લગભગ 12 વર્ષ બાદ મર્યાદા વધારીને ₹25,000 કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ ફેરફારથી વધતા વેતન અને વધુ કર્મચારીઓને સામાજિક સુરક્ષાના દાયરામાં લાવવાની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.
શું નવો નિયમ તરત લાગુ થઈ જશે?
કેબિનેટની મંજૂરી બાદ પણ કર્મચારીઓ અને કંપનીઓએ સત્તાવાર અમલની તારીખ તથા સંબંધિત સૂચનાઓની રાહ જોવી જરૂરી છે. નવી મર્યાદા હેઠળ PF કપાત ક્યારે શરૂ થશે, કયા કર્મચારીઓ પાત્ર બનશે અને કંપનીઓએ કઈ પ્રક્રિયા અનુસરવી પડશે, તે સત્તાવાર નિયમો દ્વારા સ્પષ્ટ થશે. ત્યાં સુધી કર્મચારીઓએ પોતાની પગાર સ્લિપ, PF ખાતાની વિગતો અને કંપનીના HR વિભાગ પાસેથી મળતી માહિતી પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
કર્મચારીઓએ શું ધ્યાનમાં રાખવું?
નવી મર્યાદા લાગુ થયા બાદ કર્મચારીઓએ નીચેની બાબતો તપાસવી જોઈએ:
પગાર સ્લિપમાં PF માટે થતી કપાત.
કંપની દ્વારા કરવામાં આવતું યોગદાન.
EPF અને EPSમાં જમા થતી રકમ.
લાગુ પડતી વીમા સુરક્ષા અને પાત્રતા.
નવી મર્યાદા લાગુ થવાની સત્તાવાર તારીખ.
વધુ કર્મચારીઓને PF, પેન્શન અને વીમા સુરક્ષા
EPFની ફરજિયાત સામાજિક સુરક્ષા માટેની પગાર મર્યાદા ₹15,000થી વધારીને ₹25,000 કરવાની મંજૂરી લાખો કર્મચારીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર બની શકે છે. આ પગલાથી વધુ કર્મચારીઓને PF, પેન્શન અને વીમા સુરક્ષાના દાયરામાં લાવવાનો પ્રયાસ થયો છે.
ટેક-હોમ પગારમાં PF કપાતને કારણે ઘટાડો થઈ શકે
હા, કેટલાક કર્મચારીઓના ટેક-હોમ પગારમાં PF કપાતને કારણે ઘટાડો થઈ શકે છે. પરંતુ બીજી તરફ, તેમના નામે લાંબા ગાળાની બચત અને સામાજિક સુરક્ષા વધશે. અંતે, આ નિર્ણયનો વાસ્તવિક લાભ કર્મચારીની પાત્રતા, લાગુ પડતા નિયમો અને અમલીકરણની તારીખ પર નિર્ભર રહેશે.
આ પણ વાંચો : UPI Transaction : 2,000 થી વધુના વ્યવહારો પર લાગશે ટેક્ષ, તમારા પર શું અસર ? 10 સવાલના જવાબો.