સંસદ 'નેસેટ'માં બહુમતી માટે જરૂરી 61 બેઠક મેળવવામાં નિષ્ફળતા અને યુદ્ધ સંકટ વચ્ચે દેશમાં સત્તા પલટા અને નવા ગઠબંધન સત્તાના સમીકરણો તેજ બન્યા છે.
ઇઝરાયલનું રાજકીય સંકટ અને તાજેતરની ચૂંટણીઓ
ઇઝરાયલની 120 બેઠકો ધરાવતી સંસદ 'નેસેટ'માં સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછી 61 બેઠકોની સ્પષ્ટ બહુમતી જરૂરી હોય છે.
અસ્થિરતાનું વાતાવરણ:
ઇઝરાયલમાં છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોથી સતત રાજકીય અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. 7 ઓક્ટોબર 2023ના હમાસના હુમલા, ત્યારબાદ ગાઝા અને લેબનાન ક્ષેત્રમાં શરૂ થયેલા યુદ્ધ અને ઈરાન સાથેના વધતા તણાવને કારણે વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની સરકાર પર આંતરિક દબાણ વધી ગયું હતું.
તાજેતરનું ચૂંટણી પરિણામ:
યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં 77.7% જેટલું રેકોર્ડ મતદાન નોંધાયું. પરંતુ ચૂંટણી પરિણામોમાં બેન્જામિન નેતન્યાહૂના જમણેરી લિકૂડ ગઠબંધન કે વિપક્ષી નેતાઓ માંથી કોઈને પણ સ્પષ્ટ 61 બેઠકોની બહુમતી મળી નથી.
સત્તા ગઠબંધનના નવા સમીકરણો અને પ્લાન-B
કોઈપણ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી ન મળતાં હાલમાં ઇઝરાયલની સત્તામાં નીચે મુજબના વિકલ્પો અને કવાયતો ચાલી રહી છે.
રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર:
નેતન્યાહૂ પોતાના પરંપરાગત કટ્ટરપંથી પક્ષો ઉપરાંત વિપક્ષી નેતા અને પૂર્વ સૈન્ય પ્રમુખ ગાડી આઈઝનકોટ સાથે સમજૂતી કરીને સરકાર રચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જેમાં બે વર્ષ માટે નેતન્યાહૂ અને ત્યારબાદ આઈઝનકોટ વડાપ્રધાન બને તેવા રોટેશનલ મોડેલની ચર્ચા છે.
અરબ પક્ષોની નિર્ણાયક ભૂમિકા:
આ ચૂંટણીમાં ઇઝરાયલના 21% વસ્તી ધરાવતા અરબ સમુદાયના પક્ષો મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠકો જીતીને 'કિંગમેકર'ની સ્થિતિમાં આવ્યા છે. જોકે, નેતન્યાહૂ અને કટ્ટરપંથી ધડાઓ તેમની સાથે સત્તા વહેંચવા ઇચ્છુક નથી.
ફરી ચૂંટણીની શક્યતા:
જો નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં કોઈ પક્ષ સ્પષ્ટ બહુમતી સાબિત નહીં કરી શકે, તો ઇઝરાયલમાં સંસદ ભંગ કરીને 90 દિવસમાં ફરીથી નવી ચૂંટણીઓ યોજવી પડશે.
વૈશ્વિક રાજનીતિ પર અસર
ઇઝરાયલમાં સત્તા બદલાવ કે ગઠબંધન સરકારના નિર્માણની અસર સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ અને વૈશ્વિક રાજકારણ પર સીધી પડશે.
ઈરાન અને મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધનું ભવિષ્ય:
નેતન્યાહૂનું નેતૃત્વ કટ્ટર રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને ઈરાન સામે આક્રમક લશ્કરી વલણ માટે જાણીતું છે. જો ઇઝરાયલમાં સત્તા પરિવર્તન થાય અને મધ્યમમાર્ગીય નેતાઓ સરકાર બનાવે, તો યુદ્ધવિરામ અને શાંતિ વાટાઘાટો માટે નવો માર્ગ ખૂલી શકે છે.
અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશો સાથેના સંબંધો:
અમેરિકાની જો બાઇડન કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસન સાથે નેતન્યાહૂના કેટલાક મતભેદો રહ્યા છે. ઇઝરાયલમાં નવી અને વધુ ઉદાર ગઠબંધન સરકાર બનવાથી વોશિંગ્ટન અને યુરોપિયન યુનિયન સાથેના કૂટનીતિક સંબંધોમાં સુધારો આવી શકે છે.
અબ્રાહમ એકોર્ડ્સ અને અરબ જગત:
સાઉદી અરેબિયા અને અન્ય અરબ દેશો સાથે ઇઝરાયલના સંબંધો સામાન્ય બનાવવાની પ્રક્રિયા અટકી પડી છે. ઇઝરાયલમાં સત્તા બદલાય અને પેલેસ્ટાઇન મુદ્દે નરમ વલણ અપનાવવામાં આવે તો જ અરબ દેશો સાથે રાજદ્વારી સંબંધો આગળ વધી શકશે.
ભારત-ઇઝરાયલ સંબંધો:
ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના સંબંધો વ્યક્તિગત નેતાઓ કરતાં વ્યૂહાત્મક, સંરક્ષણ અને તકનીકી ભાગીદારી પર આધારિત છે. તેથી ઇઝરાયલમાં ગમે તે સત્તા પર આવે, ભારત સાથેના દ્વિપક્ષિય અને સંરક્ષણ સંબંધો મજબૂત જ રહેશે.
આ પણ વાંચોઃ વિશ્વમાં સૌથી વધુ કાર્બન કોણ કરે છે ઉત્સર્જન?, જાણો ચીન, યુએસ અને ભારતનો વાસ્તવિક આંકડો