India Pakistan War: શું પાકિસ્તાનની ભારત સામે લડવાની ઔકાત છે ?

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સતત તણાવ વધી રહ્યો છે. ભારતીય સેના પહલગામ આતંકવાદી હુમલાનો પાકિસ્તાનને પાઠ ભણાવી રહી છે. ભારતના બદલાથી ગભરાયેલા પાકિસ્તાને ભારતની પશ્ચિમી સરહદ પર અન્ય સ્થળોએ ડ્રોન અને મિસાઇલોથી હુમલો કરવાનો પ્રયત્નો કર્યા છે, પરંતુ ભારતીય સેનાએ તેમને પણ હરાવી દીધા છે. હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું પાકિસ્તાન ભારત સાથે પૂર્ણ યુદ્ધ કરવાનું જોખમ લઈ શકે છે?

પાકિસ્તાન પોતાના કાર્યોને બરબાદ કરી રહ્યું છે

પાકિસ્તાન ગંભીર આર્થિક સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યું છે. જો દેવામાં ડૂબેલા પાકિસ્તાન ભારત પર હુમલો કરવાનું બંધ નહીં કરે, તો IMF બેલઆઉટ પેકેજ અને વિશ્વ બેંક જેવી ઘણી અન્ય સંસ્થાઓ પાસેથી મળતું ભંડોળ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. વર્ષ 2024માં IMF તરફથી મળેલા 7 બિલિયન ડોલરના બેલઆઉટ પેકેજથી પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થામાં થોડો સુધારો થવાનો સંકેત મળ્યો હતો, પરંતુ હવે યુદ્ધના વાતાવરણમાં, પાકિસ્તાન પોતાના જ પ્રયાસોને ગુમાવી રહ્યું છે.

ભારત સાથે પૂર્ણ યુદ્ધ પાકિસ્તાન વધુ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકે છે. જો આપણે GDP મોરચે વાત કરીએ તો, ભારત વિશ્વની પાંચમી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે અને તે સતત ઝડપથી વિકાસ કરી કહ્યું છે. તેનાથી વિપરીત, પાકિસ્તાન વિશ્વની ટોચની 40 અર્થવ્યવસ્થાઓમાં પણ સ્થાન ધરાવતું નથી.

પાકિસ્તાનનું અર્થતંત્ર દેવા પર ચાલી રહ્યું છે

2023 માં પાકિસ્તાન લગભગ નાદારીની આરે હતું. જો તે સમય દરમિયાન પાકિસ્તાનને IMF, વિશ્વ બેંક અને અન્ય મિત્ર દેશો તરફથી મદદ ન મળી હોત, તો તે ઘણા સમય પહેલા જ તૂટી પડ્યું હોત. આ મદદથી, પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાને અમુક અંશે પાછી પાટા પર લાવવામાં આવી છે, પરંતુ તેને યોગ્ય રીતે પુનઃપ્રાપ્ત કરવા માટે હજુ પણ ઘણા પ્રયત્નોની જરૂર છે.

સૂત્રો મુજબ ડિસેમ્બર 2024 સુધીમાં પાકિસ્તાન $131 બિલિયનથી વધુનું દેવું ધરાવશે અને પાકિસ્તાનનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર લગભગ $10 બિલિયન સુધી પહોંચી જશે તે સિવાય ફક્ત ત્રણ મહિનાની આયાતની ચૂકવણી કરી શકાશે.

પાકિસ્તાન દરેક મોરચે નબળું

જીડીપી, જીડીપી વૃદ્ધિ, વિદેશી વિનિમય અનામત, શેરબજાર મૂડીકરણ, ફુગાવો, વિદેશી રોકાણ જેવા તમામ મુખ્ય સૂચકાંકોમાં પાકિસ્તાનની સ્થિતિ નબળી રહે છે.

દરમિયાન, ભારત વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, તેનું કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) પાકિસ્તાન કરતા 10.5 ગણું મોટું છે. તેનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પાકિસ્તાન કરતા ૩૫.૫૨ ગણો વધારે છે. આ વાતને ધ્યાનમાં લેતા, સ્પષ્ટપણે કહી શકાય કે ભારત સાથે યુદ્ધ લડવું પાકિસ્તાન માટે મોંઘુ સાબિત થઈ શકે છે. તેના બદલે, પાકિસ્તાન માટે તેના અર્થતંત્ર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું વધુ સારું રહેશે.