સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે ચુકાદો મહત્વપૂર્ણ ચૂકાદો આપ્યો હતો કે ગુજરાત મ્યુનિસિપલ ચૂંટણી લડનારા ઉમેદવારોએ તેમના ચૂંટણી સોગંદનામામાં ફક્ત તેમના જીવનસાથીની સંપત્તિ જ નહીં, પણ તેમની સંપત્તિ પણ જાહેર કરવી જરૂરી છે.
ચંદ્રિકાબેન દાફડા દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલ
સુપ્રીમ કોર્ટનો આ નિર્ણય ચંદ્રિકાબેન કિશોર દાફડા દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલ પર આવ્યો હતો, જેમણે 2015ની ગુજરાત મ્યુનિસિપલ ચૂંટણી લડી હતી અને દલીલ કરી હતી કે તેમને ફક્ત તેમના પતિના નામે રહેલી સંપત્તિ જાહેર કરવાની જરૂર નથી.
જીવનસાથી અને તેમના આશ્રિતોની સંપત્તિ જાહેર કરવી જરૂરી
ન્યાયાધીશ સંજય કરોલ અને એન. કોટિશવર સિંહની બેન્ચે ઠરાવ્યું હતું કે ગુજરાત મ્યુનિસિપલ (ચૂંટણી આચાર) નિયમોના નિયમ 7A મુજબ ઉમેદવારોએ ફક્ત પોતાની, તેમના જીવનસાથી અને તેમના આશ્રિતોની સંપત્તિ જાહેર કરવી જરૂરી છે, અને તે ફક્ત તેમના જીવનસાથીઓની માલિકીની સંપત્તિને બાકાત રાખતું નથી.
પતિની સ્થાવર મિલકતોનો ખુલાસો કર્યો નથી
2015ની ગુજરાત મ્યુનિસિપલ ચૂંટણી દરમિયાન આ વિવાદ ઉભો થયો હતો. એક ખાનગી ફરિયાદીએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે દાફડાએ તેમના ઉમેદવારી પત્રો સાથે દાખલ કરેલા સોગંદનામામાં તેમના પતિના નામે રહેલી ઘણી સ્થાવર મિલકતોનો ખુલાસો કર્યો નથી.
હાઇકોર્ટમાં પડકારાયો
ફરિયાદ પર કાર્યવાહી કરતા, ગાંધીધામના એડિશનલ ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટે લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951 (RPA) ની કલમ 125A (ખોટી સોગંદનામું દાખલ કરવા બદલ સજા) હેઠળ નોંધ લીધી અને ચન્દ્રિકા દાફડા ને સમન્સ જારી કર્યા હતા. જો કે ચન્દ્રીકા દાફડાએ સમન્સને ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં પડકાર્યો, જેણે કાર્યવાહી રદ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
હાઇકોર્ટે હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો
હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ફરિયાદ હજુ પણ તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં છે અને દાફડાનો દાવો કે અમુક મિલકતો વેચવાના કરારથી માલિકી ટ્રાન્સફર થતી નથી, તે ટાઇટલ ટ્રાન્સફર નથી. તેથી, તેણે હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
કલમ 125A ફક્ત સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભાઓની ચૂંટણીઓને લાગુ પડે
ત્યારબાદ દાફડાએ પછી સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો. તેમણે સર્વોચ્ચ અદાલત સમક્ષ દાફડાએ દલીલ કરી હતી કે મેજિસ્ટ્રેટે ખોટા કાયદા હેઠળ નોંધ લીધી છે. તેઓએ દલીલ કરી હતી કે RPA ની કલમ 125A ફક્ત સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભાઓની ચૂંટણીઓને લાગુ પડે છે, જ્યારે મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓ ગુજરાત મ્યુનિસિપાલિટીઝ એક્ટ અને ગુજરાત મ્યુનિસિપાલિટીઝ (ચૂંટણીઓનું સંચાલન) નિયમો દ્વારા સંચાલિત થાય છે. એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે નિયમોમાં ફક્ત તેમના જીવનસાથીઓની માલિકીની સંપત્તિ જાહેર કરવાની જરૂર નથી.
કોર્ટે પણ સંમતિ આપી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે સંમતિ આપી હતી કે મેજિસ્ટ્રેટે ખોટી કાનૂની જોગવાઈ લાગુ કરી હતી. તેમાં જણાવાયું હતું કે RPA ની કલમ 125A ફક્ત સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભાઓની ચૂંટણીઓ પર લાગુ પડે છે અને મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓ પર લાગુ થઈ શકતી નથી.
દાફડાની દલીલને ફગાવી દીધી
જોકે, બેન્ચે જાહેરાતની આવશ્યકતાઓ અંગે દાફડાની દલીલને ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે ગુજરાતના નિયમો હેઠળ, ઉમેદવારોએ પોતાની, તેમના જીવનસાથીઓ અને તેમના આશ્રિતોની માલિકીની સંપત્તિ જાહેર કરવી જરૂરી છે, જેમાં ફક્ત જીવનસાથીના નામે રાખેલી સંપત્તિનો સમાવેશ થાય છે. કોર્ટે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ખોટી કાનૂની જોગવાઈ હેઠળ નોંધ લેવી એ સુધારી શકાય તેવી ખામી છે અને તે આપમેળે ફોજદારી કાર્યવાહીને અમાન્ય કરતી નથી. કોર્ટે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે નોંધ ગુનેગારની નહીં, ગુનાની લેવામાં આવે છે.
સંજ્ઞાન એક ગુના પર લેવામાં આવે છે, લોકોના નહીં
કોર્ટે કહ્યું, "ઉપરોક્ત બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને, સંજ્ઞાન લેવાની પ્રક્રિયા - ભલે તે એક જ કલમ હેઠળ હોય અને તે પણ ખોટી હોય - અયોગ્ય છે કારણ કે તે કાયદાનો એક સ્થાપિત સિદ્ધાંત છે કે સંજ્ઞાન એક ગુના પર લેવામાં આવે છે, લોકોના નહીં. જો મુદ્દો એ છે કે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ખોટું સોગંદનામું દાખલ કરવામાં આવ્યું છે, તો તે સમગ્ર સમાજ સામે ગુનો છે અને તેની તપાસ થવી જોઈએ."
મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને રદ કર્યો
આમ, કોર્ટે લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ હેઠળ સંજ્ઞાન લેવાના મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને રદ કર્યો અને યોગ્ય કાયદા હેઠળ નવેસરથી સંજ્ઞાન લેવા માટે કેસને મેજિસ્ટ્રેટને પાછો મોકલ્યો. કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેણે દાફડા સામેના આરોપોની સત્યતા અથવા યોગ્યતા પર કોઈ અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો નથી અને અપીલનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ પણ વાંચો---- Sandesh Digital Explainer : ગુજરાતમાં નબળા ચોમાસાની આશંકા, પાકને બચાવવા વાંચો લાઈફ સેવિંગ ગોલ્ડન ગાઈડલાઈન