ભરૂચની ઐતિહાસિક જામા મસ્જિદને લઈને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણીએ હવે ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. કાનૂની લડાઈ લડી રહેલા કુલ 5 અરજદારો દ્વારા ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં સનસનાટીભર્યા દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ ભવ્ય સ્થાપત્ય મસ્જિદ નહીં પરંતુ પ્રાચીન જૈન મંદિર, અશ્વબોધ તીર્થ અને શકુનિકા વિહાર છે. અરજદારોનો ગંભીર આક્ષેપ છે કે પુરાતત્વ વિભાગ (ASI) દ્વારા ઈતિહાસ સાથે ચેડાં કરીને આ સ્થળની ખોટી નોંધણી કરવામાં આવી છે. જૂન 2026માં આ સ્મારકના ભોંયરામાંથી જૈન ધર્મના 19th તીર્થંકર ભગવાન મલ્લિનાથની પ્રાચીન મૂર્તિ મળી આવ્યાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે, જેના મજબૂત પુરાવા રૂપે કોર્ટમાં વિડીયો લિંક પણ રજૂ કરાઈ છે. સ્થળ પર સ્તંભો અને મૂર્તિને ઈરાદાપૂર્વક નુકસાન પહોંચાડાઈ રહ્યું હોવાના આક્ષેપો સાથે જૈન સમાજને પૂજાની મંજૂરી આપવા અને નમાજ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની ઉગ્ર માગણી કરવામાં આવી છે.
ASI અને રાજ્ય સરકારની જવાબદારી સામે સવાલો તથા કાનૂની ઘર્ષણ
આ મામલે જવાબદાર સરકારી તંત્રોની બેદરકારી અને અનિર્ણાયક વલણ સામે પણ આકરા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. ASI એ ભોંયરામાંથી મૂર્તિ મળી આવ્યાની હકીકતનો સ્વીકાર કર્યો છે, પરંતુ કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને તપાસના નામે મામલો ટાળવાની કોશિશ કરી છે. ASIના વકીલે સ્પષ્ટતા કરી છે કે સ્મારકનું સંરક્ષણ કરવું માત્ર ASIનું કર્તવ્ય છે, જ્યારે ધાર્મિક પૂજાની મંજૂરી આપવા અંગેનો નિર્ણય માત્ર રાજ્ય સરકાર લઈ શકે છે. સરકારી વકીલે પણ સ્વીકાર્યું છે કે મૂર્તિ અને ઐતિહાસિક સ્તંભોને નુકસાન પહોંચાડવાના મુદ્દાની સઘન તપાસ અનિવાર્ય છે. અરજદારોએ મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટના ભોજશાળા કેસના ચુકાદાને ટાંકીને ન્યાયતંત્ર સમક્ષ પોતાની દલીલોને લોખંડી બનાવી છે.