મહેસાણા ખાતે આયોજિત વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત પ્રાદેશિક કોન્ફરન્સ (VGRC) એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશો લઈને આવી છે કે ઉત્તર ગુજરાત હવે માત્ર એક કૃષિપ્રધાન પ્રદેશ નથી, પરંતુ સંતુલિત ઔદ્યોગિક વિકાસનું મોડેલ છે. અમદાવાદના ધમધમાટ અને કચ્છના વિશાળ પોર્ટ નેટવર્ક વચ્ચે, ઉત્તર ગુજરાતે છેલ્લા એક દાયકામાં પોતાની એક નવી, મજબૂત ઓળખ બનાવી છે. આ ઓળખ ચાર મુખ્ય સ્તંભો પર ઊભી છે. આ ચાર સ્તંભો સાથે મળીને રોકાણકારોને માત્ર આર્થિક લાભ જ નહીં પરંતુ 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'વિકસિત ભારત @ 2047'ના વિઝનમાં સીધું યોગદાન આપવાની તક પૂરી પાડે છે.
ઓટોમોબાઇલ અને એન્જિનિયરિંગ: MBSIRનું અગ્રેસર સ્થાન
ઉત્તર ગુજરાતની ઔદ્યોગિક ગાથાનું સૌથી ઉજ્જવળ પ્રકરણ મંડલ-બેચરાજી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન (MBSIR)માં લખાયું છે. વિકસિત MBSIR, અમદાવાદ, મહેસાણા અને સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ભાગોમાં ફેલાયેલું છે.આ પ્રદેશમાં મારુતિ સુઝુકી અને હોન્ડા મોટરસાઇકલ એન્ડ સ્કૂટર ઇન્ડિયા (HMSI) જેવી વૈશ્વિક જાયન્ટ કંપનીઓના ઉત્પાદન એકમો સ્થાપિત છે.વૈશ્વિક OEMની હાજરીને કારણે, સેંકડો આનુષંગિક અને ઓટો-કમ્પોનન્ટ ઉદ્યોગોને અહીં રોકાણ કરવાની મોટી તક મળે છે.રોકાણ માટેની તૈયારીના ભાગ રૂપે MBSIRમાં માળખાગત પ્રોજેક્ટ્સને તાજેતરમાં ₹૭૬૦ કરોડથી વધુનો મોટો પ્રોત્સાહન મળ્યો છે.આ રોકાણમાં ₹૧૯૦ કરોડના ખર્ચે ૩૩ કિલોમીટરના આંતરિક રસ્તાઓનું બાંધકામ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે.
ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને મેડટેક: API નું નવું કેન્દ્ર
ગુજરાતને યોગ્ય રીતે 'ફાર્મસી ઓફ ધ વર્લ્ડ'નું બિરુદ મળ્યું છે, જે ભારતના કુલ દવા ઉત્પાદનમાં ૩૩% અને નિકાસમાં ૨૮% હિસ્સો ધરાવે છે. આ ક્ષેત્રમાં ઉત્તર ગુજરાત હવે મેડિકલ ડિવાઇસ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સના ક્લસ્ટર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે, જે રાજ્યના કુલ ફાર્મા આઉટપુટમાં નોંધપાત્ર ૧૨% યોગદાન આપે છે. આ પ્રદેશ 'આત્મનિર્ભર ભારત'ના લક્ષ્યને અનુરૂપ, એક્ટિવ ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ગ્રેડિયન્ટ (API) ઉત્પાદન પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. API એ દવાઓના ઉત્પાદન માટેનો સૌથી અગત્યનો કાચો માલ છે. ફાર્મા અને કેમિકલ ઉદ્યોગો ઊર્જા-સઘન હોય છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં GAIL, GSPL અને GGCL જેવા બહુવિધ ખેલાડીઓ દ્વારા સંચાલિત ગેસ પાઇપલાઇન નેટવર્કની હાજરી, આ ઉદ્યોગો માટે વિશ્વસનીય અને ખર્ચ-અસરકારક ઊર્જા પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરે છે.
ડેરી અને એગ્રો-ફૂડ પ્રોસેસિંગ: સહકારી મોડેલની શક્તિ
ઉત્તર ગુજરાતનો આર્થિક પાયો તેના મજબૂત કૃષિ વારસામાં છે. બનાસકાંઠા, મહેસાણા, પાટણ, સાબરકાંઠા અને અરવલ્લી જેવા જિલ્લાઓ બટાકા, એરંડા, બાજરી અને રાઈ જેવા મુખ્ય પાકોનું ઉત્પાદન કરે છે. આ પ્રદેશનું સૌથી શક્તિશાળી રોકાણ મોડેલ તેનું સહકારી ડેરી ક્ષેત્ર છે.મહેસાણા જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘ લિમિટેડ, જેને દૂધસાગર ડેરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેણે પ્રદેશને ડેરી નવીનતાના વૈશ્વિક કેન્દ્રમાં પરિવર્તિત કર્યું છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં તેનું ટર્નઓવર આશરે ₹૮,૦૫૪ કરોડ હતું જે આ ક્ષેત્રની પ્રચંડ આર્થિક શક્તિ દર્શાવે છે .
ગ્રીન એનર્જી ઇકોસિસ્ટમ: ભવિષ્યનો વીજ પુરવઠો
ઉત્તર ગુજરાત માત્ર પરંપરાગત ઉદ્યોગોમાં જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યની ઊર્જા ક્ષેત્રે પણ અગ્રેસર છે. આ પ્રદેશની આબોહવા અર્ધ-શુષ્ક હોવાથી, તે સૌર ઊર્જાના ઉત્પાદન માટે આદર્શ છે.પાટણ જિલ્લામાં આવેલો ચારણકા સોલાર પાર્ક એ આ ક્ષેત્રનો પાયાનો પથ્થર છે. આ ભારતનો પ્રથમ સોલાર પાર્ક હતો, જેણે ગુજરાતને સૌર ઊર્જામાં અગ્રણી રાજ્ય બનાવ્યું. તે ૨,૦૦૦ હેક્ટરથી વધુ વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે, અને તેની સ્થાપિત ક્ષમતા ૬૧૫ મેગાવોટથી વધુ છે. ચારણકા જેવા સૌર ઉદ્યાનોની હાજરી MBSIR જેવા ઓટો અને એન્જિનિયરિંગ હબ માટે સસ્તો અને ટકાઉ વીજ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરે છે.
કૌશલ્ય વિકાસ: માનવ મૂડીનું રોકાણ
કોઈપણ ઔદ્યોગિક પ્રદેશ ત્યારે જ સફળ થાય છે જ્યારે તેની પાસે કુશળ શ્રમ બળનો તૈયાર પૂલ હોય. ઉત્તર ગુજરાતમાં શિક્ષણ અને ઉદ્યોગ વચ્ચેનો સહયોગ અહીંની માનવ મૂડીને મજબૂત કરી રહ્યો છે. VGRC ના યજમાન ગણપત યુનિવર્સિટી (GUNI)ને ઉદ્યોગલક્ષી શિક્ષણ મોડેલને સફળતાપૂર્વક લાગુ કરવા બદલ ઓળખ મળી છે. યુનિવર્સિટીએ બોશ-રેક્સરોથ સેન્ટર ફોર ઓટોમેશન ટેક્નોલોજી (જે હાઇડ્રોલિક્સ, પીએલસી અને મેકાટ્રોનિક્સમાં તાલીમ આપે છે) અને એડિટિવ મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ઉત્કૃષ્ટતા કેન્દ્રો (CoE) સ્થાપિત કર્યા છે. આ કેન્દ્રો MBSIR જેવા અત્યાધુનિક ઓટો હબ માટે તૈયાર અને ઉદ્યોગ-કેન્દ્રિત પ્રતિભા પૂલ પૂરો પાડે છે.
સંતુલિત વિકાસની નવી રાહ
ઉત્તર ગુજરાત હવે આર્થિક નકશા પરનું એક એવું સરનામું છે, જેણે પરંપરા અને ભવિષ્ય વચ્ચે સંપૂર્ણ સંતુલન હાંસલ કર્યું છે. MBSIR ના ઓટો ક્લસ્ટર્સને ચારણકાની સૌર ઊર્જાથી બળ મળે છે, જ્યારે ડેરી અને કૃષિની તાકાત ફૂડ પ્રોસેસિંગ અને બાયો-ઇનોવેશનને વેગ આપે છે. રોકાણકારો માટે, અહીંના નીચા સંચાલન ખર્ચ અને મહત્તમ સરકારી પ્રોત્સાહનોની સાથે, એક એવું ઉદ્યોગ-કેન્દ્રિત શૈક્ષણિક માળખું પણ તૈયાર છે, જે આવનારા દાયકાઓમાં સતત વૃદ્ધિની ખાતરી આપે છે. મહેસાણા સમિટે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ઉત્તર ગુજરાત એ ગુજરાતના આગામી દાયકાના વિકાસનું એન્જિન બનવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.
