ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે યુદ્ધ સ્થિતિનો માહોલ છે. પાકિસ્તાનની અવળચંડાઈના કારણે ભારતે 7મેના રોજ ઓપરેશન સિંદૂર હેઠળ કાર્યવાહી કરતા 9 આતંકીઓના ઠેકાણા નષ્ટ કરાયા. જેના બાદ પાકિસ્તાન તરફથી સતત ગોળીબાર અને ડ્રોન હુમલા કરવામાં આવ્યા. પરંતુ ભારતે તમામને નિષ્ફળ કર્યા. પાકિસ્તાન તમામ ડ્રોન હુમલાને રોકી ભારતીય સેનાએ સાબિત કર્યું છે કે તે વિશ્વની મહાસત્તાની જેમ સક્ષણ સેના ધરાવે છે. ભારતની સેના આજે કોઈપણ સેનાથી ઓછી નથી અને દુશ્મનથી એક ડગલું આગળ છે. ભારત પણ તેના ડ્રોનથી પાકિસ્તાની સેનાને નિશાન બનાવી રહ્યું છે. ભારતીય સેનામાં સામેલ ડ્રોનને મહત્વના સૈનિક માનવામાં આવે છે. આ ડ્રોન માનવરહિત હવાઈ વાહન (UAV) કહી શકાય. કે જે ક્ષમતાના આધારે, આને કેટલાક સો કિલોમીટરના અંતરેથી ચલાવી શકાય છે.
યુદ્ધમાં વધ્યો ડ્રોનનો ઉપયોગ
આધુનિક સમયમાં જેમ AI ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધ્યો છે તેમ યુદ્ધ સ્થિતિમાં દુનિયાના દેશો હવે ડ્રોનનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા છે. ડ્રોન યુદ્ધમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. ભારતમાં ઘણા પ્રકારના ડ્રોન છે. આમાં ઘણા સ્વદેશી રીતે વિકસિત ડ્રોન અને જરૂરિયાત મુજબ આયાત કરાયેલા ડ્રોનનો પણ સમાવેશ થાય છે. કેટલાક ડ્રોનનો ઉપયોગ દેખરેખ અને જાસૂસી માટે થાય છે, જ્યારે કેટલાક ડ્રોનનો ઉપયોગ હુમલા માટે થાય છે. સ્વદેશી ડ્રોનમાં રૂસ્તમ, રૂસ્તમ 2, નિશાંત અને ગગનનો સમાવેશ થાય છે. આયાતી ડ્રોનમાં, હેરોન અને હર્મેસ 900નું નામ લઈ શકાય છે. ભારત પાસે રુસ્તમ, રુસ્તમ 2, નિશાંત અને ગગન જેવા સ્વદેશી ડ્રોન છે અને હેરોન, હાર્પી અને હર્મેસ 900 જેવા આયાત કરેલા ડ્રોન છે. ડ્રોન તેમની ઉપયોગિતા અનુસાર સેન્સર અને પેલોડ્સથી સજ્જ હોય છે. તેઓ કેમેરા, રડાર અને શસ્ત્રોથી સજ્જ છે.
નિશાંત ડ્રોન : ભારતીય સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ નિશાંત ડ્રોન ખાસ કરીને સેના માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ડ્રોન કેટપલ્ટ ટેકનોલોજી લોન્ચિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને ઉડાડવામાં આવે છે. તેને પેરાશૂટની મદદથી નીચે લાવવામાં આવે છે.
હેરોન ડ્રોન : ભારતે આયાત કરેલ હેરોન ડ્રોન એટલું શક્તિશાળી છે કે તેનો ઉપયોગ સર્જિકલ સ્ટ્રાઇકમાં પણ થઈ શકે છે. ભારત પાસે હેરોન માર્ક-2 છે. તે લગભગ 32 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ એક સમયે 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી સતત ઉડી શકે છે. તેની મહત્તમ રેન્જ લગભગ ત્રણ હજાર કિમી છે અને તે 250 કિલોગ્રામ સુધીનો મહત્તમ પેલોડ વહન કરી શકે છે. જણાવી દઈએ કે હેરોન ડ્રોન ભારતે ઇઝરાયલ પાસેથી આયાત કર્યું છે.
હાર્પી ડ્રોન : તેનો ઉપયોગ હુમલા તેમજ દેખરેખ માટે પણ થઈ શકે છે. જોકે, તે મુખ્યત્વે દુશ્મનની રડાર સિસ્ટમ અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીને નષ્ટ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. હાર્પી એક એન્ટી-રેડિયેશન સીકરથી સજ્જ છે, જેની મદદથી રડાર જેવા રેડિયેશનના સ્ત્રોતો સરળતાથી શોધી શકાય છે. તેમાં ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ સેન્સર છે જેના દ્વારા તેને સતત ચલાવનાર વ્યક્તિ તે સ્થળનો લાઇવ વીડિયો મેળવે છે જ્યાં તે ઉડતું હોય છે.
ત્રણેય સેનાઓને લક્ષ્યાંક લક્ષ્યીકરણ અને જાસૂસી સેવાઓ માટે લક્ષ્ય ડ્રોન પણ પૂરા પાડવામાં આવ્યા છે. તે HAL અને DRDO ના એરોનોટિકલ ડેવલપમેન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે. લક્ષ્યને રોકેટનો ઉપયોગ કરીને લોન્ચ કરવામાં આવે છે.રુસ્તમ-2 ની ખાસિયત એ છે કે તે પોતાની મેળે ઉતરાણ કરવામાં સક્ષમ છે. જ્યારે નિશાંત અને ગગન પાસે ઉચ્ચ રીઝોલ્યુશન 3D ઇમેજિંગની ક્ષમતા છે. એટલા માટે તેનો ઉપયોગ દેખરેખ અને જાસૂસી માટે થાય છે.
ભારતનું 'સુદર્શનચક્ર' S-400
ભારતીય વાયુસેનાએ પાકિસ્તાનના હુમલાને નિષ્ફળ બનાવવા 'સુદર્શનચક્ર' તરીકે ઓળખાતી S-400નો ઉપયોગ કર્યો. પાકિસ્તાને ભારતના શ્રીનગર, જમ્મુ, અમૃતસર, ભુજ જેવા સંવેદનશીલ 15 શહેરો પર હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. પાકિસ્તાને હવાઈ હુમલામાં નાગરિક વિસ્તારને લક્ષ્ય બનાવતા ભારતે જડબાતોડ જવાબ આપ્યો હતો. પાકિસ્તાનના હુમલાને નિષ્ફળ બનાવનાર ભારતની અદ્યતન સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ પુરવાર થઇ રહી છે.
