બ્રિક્સ દેશોના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારોની બેઠક ભારતની રાજધાનીમાં યોજાશે.
ચીન, રશિયા અને ઈરાન સાથે ભારત કરશે મંથન
પ્રથમ નજરે, તે એક સરળ બહુપક્ષીય બેઠક જેવું લાગે છે. પરંતુ તેના સમય અને ભાગ લેનારા દેશોને ધ્યાનમાં લેતા, ચિત્ર ઘણું મોટું બને છે. ચીન, રશિયા અને ઈરાનના ટોચના પ્રતિનિધિઓ દિલ્હી આવશે. આ ત્રણ દેશોના યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે અત્યંત તણાવપૂર્ણ સંબંધો છે. આ બેઠક ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ચિંતિત કરશે. વૈશ્વિક ઉથલપાથલ વચ્ચે, ભારત એક જ ટેબલ પર ચીન, રશિયા અને ઈરાનનો સામનો કરશે. આનો અર્થ એ છે કે, અમેરિકાના ત્રણ દુશ્મનો ભારતમાં એકત્ર થશે. ભારત આ બેઠકનું નેતૃત્વ કરશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વધી ચિંતા!
હકીકતમાં, પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ચાલુ છે. રશિયા-ક્રોએશિયા યુદ્ધ ચાલુ છે. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. ભારત પણ પોતાનો વૈશ્વિક પ્રભાવ વધારી રહ્યું છે. તે અમેરિકા અને પશ્ચિમના વર્ચસ્વને તોડવા માટે નવા સંતુલનનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આવા વાતાવરણમાં, દિલ્હીમાં બ્રિક્સ દેશોના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારોની બેઠક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. આ બ્રિક્સ બેઠક માત્ર એક ઔપચારિક ઘટના નથી, પરંતુ બદલાતી વૈશ્વિક રાજનીતિનું મુખ્ય સૂચક માનવામાં આવી રહી છે. આ બેઠક બ્રિક્સના NSAની છે. તે જ બ્રિક્સ ફોરમ જેને યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વારંવાર નિશાન બનાવી ચૂક્યા છે.
બેઠક કેમ છે ખાસ ?
આ બેઠક 22-23 જૂને નવી દિલ્હીમાં યોજાવાની છે. ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી, રશિયન સુરક્ષા પરિષદના અધ્યક્ષ સેરગેઈ શોઇગુ અને ઈરાનના સુપ્રીમ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદના ઉપસચિવ નેજામીપુર ભાગ લેશે. ભારત રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ દ્વારા યજમાનપદ સંભાળશે. આ બેઠકનું મહત્વ ફક્ત ઘણા મુખ્ય દેશોની ભાગીદારીમાં જ નથી. હકીકત એ છે કે BRICS વિશ્વમાં પશ્ચિમી વર્ચસ્વને પડકારતા સૌથી મોટા મંચોમાંનું એક બન્યુ છે. આ જ કારણ છે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ખાસ કરીને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સતત આ જૂથ વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
BRICSમાં કોનો સમાવેશ ?
BRICSમાં હવે ફક્ત બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકા જ નહીં, પરંતુ ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા, UAE, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા દેશોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તરણથી તેની આર્થિક અને રાજકીય શક્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. વધુમાં, ભારત આ વર્ષે BRICS જૂથનું ફરતું પ્રમુખપદ ધરાવે છે. તેના સભ્યોમાં બ્રાઝિલ, ચીન, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ભારત, ઇન્ડોનેશિયા, ઈરાન, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતનો સમાવેશ થાય છે.
ભારત-ચીનની બેઠક
ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી આ મુલાકાત દરમિયાન NSA અજિત ડોભાલ સાથે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો કરે તેવી અપેક્ષા છે. ગયા મહિને વાંગ બ્રિક્સ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં હાજરી આપી શક્યા ન હતા કારણ કે તેમને યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મુલાકાત દરમિયાન બેઇજિંગમાં રોકાવાનું હતું. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ વાંગની મુલાકાત એ પણ સૂચવે છે કે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ 12-13 સપ્ટેમ્બરના રોજ બ્રિક્સ નેતાઓના સમિટ માટે ભારતની મુલાકાત લે તેવી શક્યતા છે. રશિયાએ પહેલાથી જ જાહેરાત કરી છે કે રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન બેઠકમાં હાજરી આપશે.
ટ્રમ્પ બ્રિક્સથી કેમ અસ્વસ્થ ?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ બ્રિક્સ દેશો દ્વારા પોતાનું ચલણ બનાવવા અને ડોલરને પડકારવાના પ્રયાસોની ટીકા કરી છે. તેમનું માનવું છે કે તેઓ ડોલર પરની તેમની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં પશ્ચિમી દેશોના પ્રભાવને ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરશે. જોકે, બ્રિક્સ ચલણ અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર અપડેટ નથી. પરંતુ ચીન અને રશિયા લાંબા સમયથી એક વૈશ્વિક વ્યવસ્થાની હિમાયત કરી રહ્યા છે જે યુએસ પ્રભાવ ઘટાડે છે. દરમિયાન, ઈરાન યુએસ પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેથી, જ્યારે ચીન, રશિયા અને ઈરાન જેવા દેશો એક જ પ્લેટફોર્મ પર ભેગા થાય છે, ત્યારે તેને યુએસ માટે વ્યૂહાત્મક સંદેશ તરીકે જોવામાં આવશે.
ભારતનો શું છે સંદેશ ?
દિલ્હીમાં આ બેઠક ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. ભારત અમેરિકા સાથે મજબૂત સંબંધો જાળવી રાખે છે, પરંતુ તે BRICS, SCO અને અન્ય બહુપક્ષીય મંચો દ્વારા ચીન, રશિયા અને ઈરાન જેવા દેશો સાથે પણ વાતચીત જાળવી રાખે છે. ભારત આ વર્ષે BRICSનું અધ્યક્ષપદ સંભાળી રહ્યું છે. તેથી, આ બેઠક સપ્ટેમ્બરમાં યોજાનારી BRICS સમિટ માટે સેમિફાઇનલ માનવામાં આવે છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન પણ 12-13 સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાનારી આ સમિટ માટે ભારતની મુલાકાત લે તેવી અપેક્ષા છે.
આ પણ વાંચોઃ કોર્ટે NEET પુનઃપરીક્ષા માટે દુષ્કર્મના આરોપીને આપ્યા જામીન, પીડિતાએ જ આપી શરતી મંજૂરી
