BRICS Summit 2026: બ્રિક્સ રાષ્ટ્રોના નેતાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (IAEA) ની સંપૂર્ણ દેખરેખ હેઠળ કાર્યરત નાગરિક માળખાગત સુવિધાઓ અને શાંતિપૂર્ણ પરમાણુ સુવિધાઓ પર ઇરાદાપૂર્વકના હુમલાઓ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી. નેતાઓએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ દરમિયાન પણ પરમાણુ સલામતી અને સુરક્ષા સાથે સમાધાન ન કરવું જોઈએ. ભારત દ્વારા આયોજિત બે દિવસીય બ્રિક્સ સમિટના પ્રથમ દિવસે અપનાવવામાં આવેલા 'નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર'માં, નેતાઓએ પરમાણુ જોખમો અને સંઘર્ષના વધતા જોખમ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી.
મોદીએ નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર અપનાવવાની જાહેરાત કરી
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ પ્રથમ દિવસની બેઠકના સમાપન પછી નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર અપનાવવાની જાહેરાત કરી. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ, રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન, અબુ ધાબીના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાન અને અન્ય ટોચના બ્રિક્સ નેતાઓ આ પ્રસંગે હાજર રહ્યા હતા.
આ ઘોષણાને ભારત માટે એક મોટી રાજદ્વારી સફળતા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ અંગે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ઈરાન વચ્ચે તીવ્ર મતભેદો હોવા છતાં, બ્રિક્સ રાષ્ટ્રો સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર પર સંમત થયા. જોકે, ઘોષણામાં ઈરાન પર અમેરિકાના હુમલાઓ અથવા આરબ ગલ્ફ રાષ્ટ્રો પર ઈરાની લશ્કરી હુમલાઓનો કોઈ સીધો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી.
પરમાણુ સુવિધાઓ પર હુમલાઓ અંગે ગંભીર ચિંતા
કોઈ ચોક્કસ દેશનું નામ લીધા વિના, ઘોષણામાં IAEA ની સંપૂર્ણ દેખરેખ હેઠળ કાર્યરત નાગરિક માળખાગત સુવિધાઓ અને શાંતિપૂર્ણ પરમાણુ સુવિધાઓ પર ઇરાદાપૂર્વકના હુમલાઓ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. BRICS નેતાઓએ જણાવ્યું હતું કે આવા હુમલાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને સંબંધિત IAEA ઠરાવોનું ઉલ્લંઘન છે. નેતાઓએ લોકો અને પર્યાવરણને નુકસાનથી બચાવવા માટે તમામ પરિસ્થિતિઓમાં પરમાણુ સલામતી, સુરક્ષા અને સલામતી જાળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. આમાં સશસ્ત્ર સંઘર્ષ દરમિયાન પણ આ ધોરણોનું પાલન શામેલ છે.
પરમાણુ ધમકીઓ અને સંઘર્ષના વધતા જોખમ અંગે ચિંતા
BRICS નેતાઓએ પરમાણુ ધમકીઓ અને સંઘર્ષના વધતા જોખમ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેઓએ નિઃશસ્ત્રીકરણ, શસ્ત્ર નિયંત્રણ અને પરમાણુ અપ્રસારનું સંચાલન કરતી શાસન વ્યવસ્થાઓને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. ઘોષણામાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વૈશ્વિક સ્થિરતા, આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સુરક્ષા માટે આ સિસ્ટમની મજબૂતાઈ અને અસરકારકતા જાળવી રાખવી જરૂરી છે.
પરમાણુ-શસ્ત્ર-મુક્ત ઝોન માટે સમર્થન
બ્રિક્સ નેતાઓએ પણ પરમાણુ-શસ્ત્ર-મુક્ત ઝોનના નોંધપાત્ર યોગદાનને સ્વીકાર્યું. તેમણે નોંધ્યું કે આવા ઝોન પરમાણુ અપ્રસાર શાસનને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. નેતાઓએ વિશ્વભરમાં અસ્તિત્વ ધરાવતા તમામ પરમાણુ-શસ્ત્ર મુક્ત વિસ્તારો (nuclear-weapon-free zones) તેમજ પરમાણુ શસ્ત્રોના ઉપયોગ અથવા ઉપયોગની ધમકી સામેની સંબંધિત સુરક્ષા ખાતરીઓ માટે તેમનું સમર્થન અને આદર પુનરોચ્ચારિત કર્યો.
મધ્ય પૂર્વમાં પરમાણુ-શસ્ત્ર મુક્ત વિસ્તાર સ્થાપિત કરવાના પ્રયાસો
BRICS એ મધ્ય પૂર્વમાં પરમાણુ શસ્ત્રો અને સામૂહિક વિનાશના અન્ય શસ્ત્રોથી મુક્ત વિસ્તાર સ્થાપિત કરવા માટેના ચાલુ પ્રયાસોને વેગ આપવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો. આ ઘોષણાપત્રમાં "મધ્ય પૂર્વમાં પરમાણુ શસ્ત્રો અને સામૂહિક વિનાશના અન્ય શસ્ત્રોથી મુક્ત વિસ્તારની સ્થાપના" અંગેના પ્રસ્તાવોના અમલીકરણને ઝડપી બનાવવાના પ્રયાસોના મહત્વને સ્વીકારવામાં આવ્યું. આમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) મહાસભાના નિર્ણય 73/546 હેઠળ બોલાવવામાં આવેલી પરિષદ પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે. BRICS એ આ પરિષદ માટે આમંત્રિત તમામ પક્ષોને સદ્ભાવના સાથે ભાગ લેવા અને આ પ્રયાસમાં રચનાત્મક રીતે જોડાવા માટે આહ્વાન કર્યું.
પરમાણુ-શસ્ત્ર મુક્ત વિસ્તારો અંગેના UN ઠરાવનો સંદર્ભ
ઘોષણાપત્રમાં "પરમાણુ-શસ્ત્ર મુક્ત વિસ્તારોના તમામ પાસાઓ પર વ્યાપક અભ્યાસ" શીર્ષક હેઠળના UN મહાસભાના ઠરાવ 79/241 ને અપનાવવાની બાબતની પણ નોંધ લેવામાં આવી. BRICS એ જણાવ્યું કે આ અભ્યાસ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો હતો અને સર્વસંમતિથી તેને અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
2024 અને 2025માં BRICS નો વિસ્તાર
શરૂઆતમાં BRICS માં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકાનો સમાવેશ થતો હતો. 2024માં ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ઈરાન, UAE અને સાઉદી અરેબિયાના સમાવેશ સાથે આ જૂથનો વિસ્તાર થયો. 2025માં ઇન્ડોનેશિયા પણ BRICS માં જોડાયું. વધુમાં, ગયા વર્ષે બેલારુસ, બોલિવિયા, કઝાકિસ્તાન, ક્યુબા, મલેશિયા, નાઇજીરીયા, થાઇલેન્ડ, યુગાન્ડા, ઉઝબેકિસ્તાન અને વિયેતનામ BRICS ના ભાગીદાર દેશો બન્યા. નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્રમાં પરમાણુ સુરક્ષા, પરમાણુ અપ્રસાર અને નિઃશસ્ત્રીકરણ પર જે ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, તે પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ અને પરમાણુ સ્થાપનોની સુરક્ષા અંગેની વધતી જતી આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાના સમયમાં કરવામાં આવ્યો છે.
આ પણ વાંચો: Donald Trump : આખરે ટ્રમ્પનું બાળપણનું ઘર વેચાયું, કિંમત જાણીને તમારાં પણ હોંશ ઉડી જશે