છત્તીસગઢમાં ધર્માંતરણનો મુદ્દો ફરી એકવાર ગરમાયો છે; તાજેતરની ઘટના ધમતરી જિલ્લામાંથી સામે આવી છે. અહીં, 117 વર્ષ જૂના મેનોનાઈટ ચર્ચ સહિત 40થી વધુ ચર્ચોએ એવા બોર્ડ લગાવ્યા છે જેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ચર્ચમાં બિન-ખ્રિસ્તીઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ છે. જિલ્લાના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી 1500થી વધુ લોકોએ કલેક્ટર કચેરીમાં અરજીઓ સબમિટ કરી છે, જેમાં તેમણે ખ્રિસ્તી પ્રાર્થના સભાઓમાં ભાગ લેવાની પોતાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ આંકડો 4000ની આસપાસ હોઈ શકે છે, જોકે તેની કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. હિન્દુ સંગઠનો અને આદિવાસી સમુદાયે આ બાબતે ગંભીર વાંધાઓ ઉઠાવ્યા છે, જ્યારે ખ્રિસ્તી સમુદાયે તમામ આરોપોને ફગાવી દીધા છે. એ પણ નોંધનીય છે કે છત્તીસગઢ સરકારે આ વર્ષની શરૂઆતમાં "ધર્મ સ્વાતંત્ર્ય કાયદો" (Freedom of Religion Act) લાગુ કર્યો હતો. આ અહેવાલમાં સમગ્ર મામલાની વિગતો જાણો.
કલેક્ટર કચેરીમાં 1500 અરજીઓ પહોંચી; વહીવટીતંત્ર એલર્ટ પર
અહેવાલો સૂચવે છે કે છેલ્લા દોઢ મહિનામાં ધમતરીમાં વહીવટીતંત્ર પાસે મોટી સંખ્યામાં અરજીઓ પહોંચી છે. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે નાગરી, કુરુદ અને ધમતરી વિસ્તારોના આશરે 1500 લોકોએ પ્રાર્થના સભાઓમાં ભાગ લેવા અંગેની સૂચનાઓ (નોટિસ) સબમિટ કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નાગરી વિસ્તારમાંથી લગભગ 600 લોકોએ, કુરુદમાંથી ૫૯૫ અને ધમતરી વિસ્તારમાંથી આશરે 310 લોકોએ અરજીઓ સબમિટ કરી છે. જોકે, વહીવટીતંત્રે કુલ આંકડાની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. અરજદારોમાં નોંધપાત્ર સંખ્યા સાહુ સમુદાય અને આદિવાસી સમુદાયોના લોકોની હોવાનું કહેવાય છે. અધિક કલેક્ટર ઈન્દ્ર નવીન સિંહે અરજીઓ મળવાની વાત સ્વીકારી હતી અને જણાવ્યું હતું કે તે પ્રાપ્ત થઈ છે અને નિયમો અનુસાર તેને SDM કચેરીમાં મોકલવામાં આવશે. વહીવટીતંત્રનું માનવું છે કે આ માત્ર માહિતીપ્રદ સૂચનાઓ છે અને તેના પર તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની કોઈ કાનૂની જોગવાઈ નથી.
117 વર્ષ જૂનું મેનોનાઈટ ચર્ચ શા માટે ચર્ચામાં છે?
ધમતરીનું ઐતિહાસિક સુંદરગંજ મેનોનાઈટ ચર્ચ આ સમગ્ર વિવાદના કેન્દ્રમાં છે. આશરે 117 વર્ષ જૂનું મનાતું આ ચર્ચ ધમતરીમાં ખ્રિસ્તી મિશનરી પ્રવૃત્તિઓના શરૂઆતના દિવસોનું પ્રતીક છે. શહેરની એક મહત્વપૂર્ણ ઓળખ સમાન આ ચર્ચે તાજેતરમાં તેના પરિસરની બહાર એક સૂચના બોર્ડ લગાવ્યું છે જેમાં લખ્યું છે: "અહીં બિન-ખ્રિસ્તીઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ છે." ચર્ચના સંચાલકોનું કહેવું છે કે આ પગલું કોઈ ચોક્કસ સમુદાયને બાકાત રાખવા માટે નહીં, પરંતુ વિવાદો અને અસામાજિક પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. જોકે, ટીકાકારો તેને ચર્ચોના બદલાતા વલણ અને વધતા તણાવના સંકેત તરીકે જુએ છે.
40 ચર્ચોની બહાર સૂચના બોર્ડ; રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચાએ જોર પકડ્યું
'ક્રિશ્ચિયન ફોરમ'ના જણાવ્યા અનુસાર, જિલ્લાભરમાં લગભગ 40 ચર્ચો અને પ્રાર્થના સ્થળોએ આવા સૂચના બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યા છે. તેઓ કહે છે કે પ્રાર્થના સભાઓને લઈને તાજેતરમાં થયેલા વિવાદો બાદ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે... વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. બીજી તરફ, હિન્દુ સંગઠનોનો આરોપ છે કે ચર્ચોમાં થતી પ્રવૃત્તિઓ અંગે લાંબા સમયથી વિવાદ ચાલી રહ્યો છે અને તાજેતરમાં મોટી સંખ્યામાં આવેલી અરજીઓએ તેમની શંકાઓને વધુ ઘેરી બનાવી છે. ક્રિશ્ચિયન ફોરમના જનરલ સેક્રેટરી ડૉ. ડાયમંડ ફિલિપ્સે જણાવ્યું હતું કે ખ્રિસ્તી ધર્મ કોઈને પણ ચર્ચની મુલાકાત લેતા રોકતો નથી. તેમના મતે, પ્રાર્થના સભાઓમાં આવનારા લોકો પોતાની મરજીથી આવે છે અને કાયદા અનુસાર વહીવટીતંત્રને જાણ કરવામાં આવે છે.
સરકારે ધર્માંતરણ અંગે નવો કાયદો શા માટે અમલમાં મૂક્યો?
વાસ્તવમાં, છત્તીસગઢમાં ધર્માંતરણ અંગે લાંબા સમયથી રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, રાજ્ય સરકારે નવો "ધર્મ સ્વાતંત્ર્ય કાયદો" (ફ્રીડમ ઓફ રિલિજન એક્ટ) ઘડ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે બળજબરી, લાલચ, છેતરપિંડી કે દબાણ દ્વારા થતા ધર્માંતરણને રોકવા માટે કાયદાને કડક બનાવવામાં આવ્યો છે. નવા કાયદામાં સામૂહિક ધર્માંતરણના કિસ્સામાં આજીવન કેદની જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે અને કોઈપણ ધર્માંતરણ થાય તે પહેલાં વહીવટીતંત્રને અગાઉથી જાણ કરવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે.
સરકારી આંકડા શું સૂચવે છે?
ધર્માંતરણ અંગેનો કડક કાયદો ઘડતી વખતે, રાજ્ય સરકારે જાહેરમાં સ્વીકાર્યું હતું કે 2021 અને 2025 વચ્ચે કથિત ગેરકાયદેસર ધર્માંતરણ અંગે નોંધાયેલી ફરિયાદોની સંખ્યા 100થી ઓછી હતી. સરકારે દલીલ કરી હતી કે ફરિયાદોની સંખ્યા મર્યાદિત હોવા છતાં, આ મુદ્દો રાજ્યમાં સામાજિક અને રાજકીય તણાવનું સતત કારણ રહ્યો છે. બીજી તરફ, ભાજપ અને અન્ય વિવિધ સંગઠનો લાંબા સમયથી મોટા પાયે ધર્માંતરણના આક્ષેપો કરી રહ્યા છે, ખાસ કરીને બસ્તર અને સરગુજા વિસ્તારોમાં. ધમતરીની આ ઘટના એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ધર્માંતરણ અંગેનો નવો કાયદો અમલમાં છે અને આ મુદ્દાને લઈને ચર્ચા અત્યંત સંવેદનશીલ બની ગઈ છે. એક તરફ 1500 અરજીઓ અંગેના દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ 40થી વધુ ચર્ચોની બહાર (જેમાં 117 વર્ષ જૂના ચર્ચનો પણ સમાવેશ થાય છે) લગાવવામાં આવેલા નોટિસ બોર્ડ ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. આ સંદર્ભમાં, સમગ્ર રાજ્ય વહીવટીતંત્રની તપાસ, સમુદાયની બેઠકો અને આગળ લેવાનારા પગલાં પર નજર રાખી રહ્યું છે; સૌની નજર આ બાબત પર કેન્દ્રિત છે.
આ પણ વાંચો: Protest: રસ્તાઓ બંધ... ભીડ એકઠી કરવા પર પ્રતિબંધ, ઇમરાન ખાનની પાર્ટીના પ્રદર્શન પહેલા પાકિસ્તાનમાં લોકડાઉન!
