8 નવેમ્બર, 2016 ની એ સાંજ ભારતીય અર્થતંત્રના ઇતિહાસમાં એક મોટો મોડ લઈને આવી હતી, જ્યારે દેશમાં નોટબંધીની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આજે 8 નવેમ્બર, 2026ના રોજ નોટબંધીને પૂર્ણ 10 વર્ષ થઈ ચૂક્યા છે. દસ વર્ષ પહેલાં ટેલિવિઝન પર પોતાના વિશેષ સંબોધનમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી હતી કે રૂ. 500 અને રૂ.1000 ની પ્રચલિત ચલણી નોટો મધ્યરાત્રિથી કાયદેસર રીતે અમાન્ય થઈ જશે. આ જાહેરાતથી દેશભરમાં ભારે અફરાતફરી અને નાસભાગ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ ગઈ હતી.

8 નવેમ્બરે બંધ કરાવાઇ હતી ચલણી નોટ

પ્રધાનમંત્રીએ લોકોને 10 નવેમ્બરથી 30 ડિસેમ્બર, 2016 સુધી જૂની નોટો બેંક કે પોસ્ટ ઓફિસમાં જમા કરાવવાની અપીલ કરી હતી. પરિણામે, આગામી ૫૦ દિવસ સુધી બેંકો અને એટીએમ બહાર લોકોની લાંબી કતારો જોવા મળી હતી. તે સમયે દેશમાં 15.44 લાખ કરોડ રૂપિયાની નોટો ચલણમાં હતી, જેમાંથી 86% એટલે કે 13.27 લાખ કરોડ રૂપિયાની નોટો રાતોરાત અમાન્ય બની ગઈ હતી. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના તાજેતરના આંકડા મુજબ, પ્રતિબંધિત નોટોમાંથી 99.3% નોટો બેંકિંગ સિસ્ટમમાં પાછી આવી ગઈ હતી, જે દર્શાવે છે કે નાણાંનો મોટાભાગનો હિસ્સો ફરી બેંકિંગ કવરેજ હેઠળ આવ્યો હતો.

આ દસ વર્ષના ગાળામાં ભારતીય અર્થતંત્રમાં અનેક મોટા અને સકારાત્મક પરિવર્તનો આવ્યા છે.

1. કર આધારમાં વધારો: નોટબંધી પછીના દાયકામાં આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરનારા લોકોની સંખ્યા બમણી થઈ ગઈ છે. બિનહિસાબી રકમ સિસ્ટમમાં આવતા સરકારના કર સંગ્રહ અને મહેસૂલમાં તીવ્ર વધારો થયો છે.

2. નાણાકીય રોકાણનો ટ્રેન્ડ: રોકડ સંગ્રહ કરવાની જૂની પદ્ધતિને બદલે લોકો હવે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (SIP), શેરબજાર, ગોલ્ડ ETF અને અન્ય નાણાકીય સાધનોમાં રોકાણ કરવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે.

3. જીડીપી અને કેશ વિ. ડિજિટલ પેમેન્ટ: દેશની જીડીપી અને અર્થતંત્રનું કદ વધવાની સાથે ચલણમાં રહેલી કુલ રોકડ રકમ પણ ૨૦૧૬ કરતાં વધી છે. પરંતુ તે જ સમયે, ડિજિટલ અને યુપીઆઈ (UPI) વ્યવહારોમાં પણ અકલ્પનીય વધારો થયો છે, જેણે ભારતીય સમાજની ખરીદી અને ચુકવણીની ટેવો બદલી નાખી છે.

આ પણ વાંચોઃ DIWALI: ફટાકડા ફોડતી વખતે દાઝી ગયા તો? ફટાફટ આ રીતે ઘરગથ્થુ ઉપચાર પહેલા શરૂ કરી દો