ફ્રાંસમાં ગરમીની અસર હવે ન્યૂક્લિઅર પ્લાન્ટ પર પણ જોવા મળી રહી છે. આ અઠવાડિયે ફ્રાન્સની સરકારી કંપની ઇડીએફએ 3 ન્યુક્લિઅર રિએક્ટર બંધ કરી દીધા અને અન્ય 8 રિએક્ટરે વીજળીનું ઉત્પાદન ઘટાડી દીધુ. આમ કરવાનું કારણ નદીઓનુ વધતુ તાપમાન હતું.
પરમાણુ રિએક્ટર બંધ કેમ કરાયા ?
પરમાણુ રિએક્ટર વીજળી ઉત્પન્ન કરતી વખતે પુષ્કળ ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે, જેના કારણે સતત ઠંડક જરૂરી બને છે. આ હેતુ માટે સામાન્ય રીતે નદીઓ, તળાવો અથવા સમુદ્રના પાણીનો ઉપયોગ થાય છે. જોકે, તાજેતરમાં ફ્રાન્સમાં હીટવેવને કારણે ઘણી નદીઓમાં પાણી નોંધપાત્ર રીતે ગરમ થઈ ગયું હતું, જેના કારણે રિએક્ટરને અસરકારક રીતે ઠંડુ કરવું મુશ્કેલ બન્યું હતું.
ફ્રાન્સમાં ગોલ્ફેક, બુગી અને ચૂઝ પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટના ત્રણ રિએક્ટર બંધ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે આઠ અન્ય રિએક્ટરમાં વીજળી ઉત્પાદન ઘટાડી દેવામાં આવ્યું હતું. નોંધનીય છે કે, કોઈપણ પ્લાન્ટમાં કોઈ ટેકનિકલ ખામી કે સલામતીની સમસ્યાઓ નહોતી પણ ગરમ પાણી છોડવાને કારણે નદીના પાણીનું તાપમાન વધુ વધતું અટકાવવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
પરમાણુ રિએક્ટરમાં યુરેનિયમના પરમાણુઓ વિભાજીત થાય છે ત્યારે ગરમી ઉત્પન્ન થાય છે. આ ગરમી વરાળ ઉત્પન્ન કરે છે, જે વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે ટર્બાઇન ચલાવે છે. ત્યારબાદ, પ્રક્રિયા અવિરત ચાલુ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે વરાળને પાણીમાં પાછું ઘટ્ટ કરવું આવશ્યક છે; આ માટે ઠંડા પાણીનો પુરવઠો જરૂરી છે. જો નદીનું પાણી પહેલેથી જ વધુ પડતું ગરમ હોય, તો રિએક્ટરમાંથી ગરમીનો ઉપયોગ અસરકારક રીતે થઈ શકતો નથી, જે વીજળી ઉત્પાદન પર અસર કરે છે.
ફ્રાન્સમાં રિએક્ટર શા માટે બંધ કરવા પડ્યા?
ફ્રાન્સના ઘણા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ ઠંડક માટે ગેરોન, રોન અને મ્યુઝ જેવી નદીઓના પાણી પર આધાર રાખે છે. તાજેતરમાં, ગરમીના મોજાને કારણે આ નદીઓના તાપમાનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ફ્રેન્ચ નિયમો અનુસાર જો પ્લાન્ટમાંથી ગરમ પાણી છોડવાથી નદીના તાપમાનને ચોક્કસ મર્યાદા આશરે 28 ડિગ્રી સેલ્સિયસ થી આગળ ધકેલવાનો ભય હોય તો વીજળી ઉત્પાદન ઘટાડવું જોઈએ અથવા રિએક્ટર બંધ કરવું જોઈએ. આ પગલું માછલીઓ અને નદીમાં રહેતા અન્ય જળચર જીવોને નુકસાન અટકાવવા માટે લેવામાં આવે છે.
ભારતમાં જોખમનું સ્તર શું છે?
આ વર્ષે ભારતમાં પણ ઘણા રાજ્યોમાં તીવ્ર ગરમીના મોજાનો અનુભવ થયો હતો, જેમાં વીજળીની માંગ 270 ગીગાવોટને વટાવી ગઈ હતી. જોકે, ભારતના મોટાભાગના મુખ્ય પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ્સ ફ્રાન્સ જેવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરે તેવી શક્યતા નથી.
કુડનકુલમ, કલ્પક્કમ અને તારાપુર જેવા મુખ્ય પરમાણુ વીજ પ્લાન્ટ દરિયાકાંઠે આવેલા છે. તેમને દરિયાઈ પાણીનો ઉપયોગ કરીને ઠંડુ કરવામાં આવે છે. સમુદ્રનું તાપમાન નદીઓ કરતાં ઘણું ધીમે ધીમે બદલાતું હોવાથી, આ સ્થળોએ ગરમીના મોજાની અસર ઓછી જોવા મળે છે.
રાવતભાટા, નરોરા અને કાકરાપાર જેવા આંતરિક વિસ્તારોમાં આવેલા પ્લાન્ટ મોટા કુલિંગ ટાવરનો ઉપયોગ કરે છે. આ ટાવર વાતાવરણમાં ગરમીનું વિસર્જન કરે છે; પરિણામે, આ પ્લાન્ટ્સ માટે ફ્રાન્સ જેવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવાની શક્યતા ઓછી છે.
ભારત સામે વાસ્તવિક પડકાર શું છે?
ભારત માટે, પ્રાથમિક ચિંતા નદીઓનું તાપમાન નહીં, પરંતુ પાણીની અછત હોઈ શકે છે. કુલિંગ ટાવર સતત પાણીનો વપરાશ કરે છે. જો લાંબા સમય સુધી દુષ્કાળ પડે અને જળાશયો અથવા નદીઓમાં પાણીનું સ્તર ઘટે, તો વીજ ઉત્પાદન પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
જ્યારે ફ્રાન્સ નદીઓને ગરમ કરવા અંગે ચિંતિત છે, ત્યારે ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો ભવિષ્યમાં પાણીની ઉપલબ્ધતા છે. તેથી, અસરકારક પાણી વ્યવસ્થાપન આગામી સમયમાં પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદન જેટલું જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
આ પણ વાંચો: Shani Dev 2026: શનિની ચાલશે ઉલટી ચાલ, આ 2 રાશિએ ખાસ સાચવવુ !
