વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ જ્યારે આસમાને પહોંચ્યા છે અને પ્રતિ બેરલ $100 ડોલરની સપાટી વટાવી ગયા છે, ત્યારે ભારત માટે એક અત્યંત મહત્વના સમાચાર આવ્યા છે. લગભગ સાત વર્ષના લાંબા અંતરાલ બાદ, ઈરાનથી ક્રૂડ ઓઈલનો પહેલો મોટો જથ્થો ભારત આવી રહ્યો છે. આશરે 95 મિલિયન લિટર (6 લાખ બેરલ) તેલ લઈને નીકળેલું આફ્રામેક્સ ટેન્કર 'પિંગ શુન' આગામી 4 એપ્રિલના રોજ ગુજરાતના વાડીનાર બંદર પર પહોંચવાનું છે.
ઐતિહાસિક અને રાજદ્વારી મહત્વ
મે 2019માં અમેરિકાએ ઈરાન પર કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા, જેના કારણે ભારતને ઈરાની તેલની આયાત ફરજિયાતપણે બંધ કરવી પડી હતી. જોકે, તાજેતરમાં બદલાયેલી ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓ અને અમેરિકા દ્વારા આપવામાં આવેલી 30 દિવસની કામચલાઉ છૂટછાટને કારણે આ સોદો શક્ય બન્યો છે. ઈરાનનું આ તેલ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના અન્ય વિકલ્પો કરતા ઘણું સસ્તું છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે આશીર્વાદ સમાન સાબિત થશે.
શા માટે ઈરાની તેલ ભારત માટે મહત્વનું છે?
ભારત દુનિયાનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે. 2019 પહેલા ઈરાન ભારતનો ત્રીજો સૌથી મોટો સપ્લાયર હતો અને કુલ આયાતમાં તેનો હિસ્સો 11.5% જેટલો હતો. ઈરાની તેલની વિશેષતા એ છે કે તે ભારતીય રિફાઈનરીઓ માટે ટેકનિકલી અનુકૂળ છે અને ઈરાન વેપારની શરતોમાં ઘણી લવચીકતા (Flexibility) આપે છે. જ્યારે રશિયન તેલના ભાવ પણ વધી રહ્યા છે, ત્યારે ઈરાનનો આ સસ્તો વિકલ્પ ભારતીય ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ જેમ કે IOC અથવા BPCL માટે નફાકારક સોદો સાબિત થશે.
ખાર્ગ ટાપુ અને સુરક્ષાના પડકારો
આ તેલ ઈરાનના સૌથી મોટા ટર્મિનલ 'ખાર્ગ ટાપુ' પરથી લોડ કરવામાં આવ્યું છે, જે ઈરાનની 90% તેલ નિકાસ સંભાળે છે. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચેતવણીઓને કારણે આ વિસ્તાર અત્યંત સંવેદનશીલ છે. આમ છતાં, ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે આ જોખમ ઉઠાવી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચોઃ Iran ના જંજન શહેરની શિયા મસ્જિદ પર ઇઝરાયલનો જોરદાર હુમલો, 3 લોકોના મોત
