ડ્રોન, મિસાઇલ અને વિમાન જેવા હવાઈ જોખમોને શોધી તેને નિષ્ક્રિય કરે છે.
રડાર અને સેન્સર નેટવર્ક દ્વારા કાર્ય
અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલ યુદ્ધ સમાપ્ત થવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી. મિસાઇલો, ડ્રોન અને મજબૂત વાયુ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ યુદ્ધમાં દેશની લશ્કરી શક્તિ અને દરેક દેશની વાયુ સંરક્ષણ પ્રણાલી કેટલી શક્તિશાળી છે તે દર્શાવે છે. હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ હવામાં થતા જોખમોને શોધવા, ટ્રેક કરવા અને નિષ્ક્રિય કરવા માટે રચાયેલ છે. આ જોખમોમાં ડ્રોન, ક્રુઝ મિસાઇલ, એરક્રાફ્ટ અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલોનો સમાવેશ થાય છે. આ સિસ્ટમો સંકલિત રડાર અને સેન્સર નેટવર્ક દ્વારા કાર્ય કરે છે.
એર ડિફેન્સ ગ્રાઉન્ડ એન્વાયર્નમેન્ટ સિસ્ટમ
ભારતની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી એક બહુ-સ્તરીય નેટવર્ક છે જે ડ્રોન, મિસાઇલ અને વિમાન જેવા હવાઈ જોખમોને શોધવા અને નિષ્ક્રિય કરવા માટે રચાયેલ છે. આ સિસ્ટમ વિવિધ મિસાઇલ સિસ્ટમો અને રડાર તકનીકોને જોડે છે જેથી વિવિધ રેન્જમાં વ્યાપક કવરેજ પૂરું પાડી શકાય. ભારતનું હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્ક એર ડિફેન્સ ગ્રાઉન્ડ એન્વાયર્નમેન્ટ સિસ્ટમ અને બેઝ એર ડિફેન્સ ઝોન દ્વારા સંકલિત છે.
રશિયન S-400 ટ્રાયમ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ
આ 380 કિમીની રેન્જ ધરાવતી રશિયન સિસ્ટમ છે. ભારતે 2018 માં ₹40 હજાર કરોડના સોદા હેઠળ ત્રણ સ્ક્વોડ્રન તૈનાત કર્યા હતા. ડિફેન્સ એક્વિઝિશન કાઉન્સિલે દેશના સશસ્ત્ર દળોને રશિયન S-400 ટ્રાયમ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, રિમોટલી પાયલોટેડ એટેક એરક્રાફ્ટ, ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ, આર્ટિલરી અને ટેન્ક દારૂગોળાથી સજ્જ કરવા માટે ₹2.38 લાખ કરોડની લશ્કરી ક્ષમતા વધારવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે. ભારતને એપ્રિલના અંત સુધીમાં રશિયા પાસેથી તેની ચોથી S-400 ડિફેન્સ સિસ્ટમ મળવાની અપેક્ષા છે.
સૌથી ઘાતક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ
'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન S-400નો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તેને વિશ્વની સૌથી ઘાતક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ માનવામાં આવે છે. તે 400 કિમીના અંતરેથી દુશ્મનના ડ્રોન, એરક્રાફ્ટ અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને ટ્રેક કરી શકે છે. તેની અનોખી વિશેષતા એ છે કે તે એકસાથે 36 લક્ષ્યોને નિશાન બનાવી શકે છે. આ સિસ્ટમ ભારતના વ્યૂહાત્મક હવાઈ સંરક્ષણનો આધાર બનાવે છે, જે વિવિધ હવાઈ જોખમો સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
બરાક-8 MR-SAM
આ ઇઝરાયલ એરોસ્પેસ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને ભારતના DRDO દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવેલી અદ્યતન ભારત-ઇઝરાયલી હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. તે 70 થી 100 કિમીની રેન્જ સાથે હેલિકોપ્ટર, વિમાન, એન્ટી-શિપ મિસાઇલો, ડ્રોન અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલો સામે રક્ષણ આપે છે. તેનો ઉપયોગ ભારતીય નૌકાદળ, સેના અને વાયુસેના દ્વારા કરવામાં આવે છે.
SPYDER અને Igla-S
ઇઝરાયલ પાસેથી મેળવેલ SPYDER સિસ્ટમ, 15 કિમી સુધીની રેન્જ ધરાવતી ટૂંકા અંતરની સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલ સિસ્ટમ છે. તે ઝડપી પ્રતિક્રિયા માટે રચાયેલ છે અને ભારતીય વાયુસેના અને સેના દ્વારા તૈનાત કરવામાં આવે છે. Igla-S એ 6 કિલોમીટરની રેન્જ ધરાવતી મેન-પોર્ટેબલ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે, જેનો ઉપયોગ ઓછી ઉડતી એરક્રાફ્ટ અને હેલિકોપ્ટર સામે નજીકના અંતરના સંરક્ષણ માટે થાય છે.
આ પણ વાંચોઃ Iranએ તોડી પાડ્યુ Americaનું F-35 વિમાન, 15 દિવસમાં બીજુ ફાઇટર જેટ ધ્વસ્ત