મધ્યપ્રદેશના આશરે 10,000 હોમગાર્ડ કર્મચારીઓ માટે હાઈકોર્ટનો એક નિર્ણય સારા સમાચાર લઈને આવ્યો છે. એક ઐતિહાસિક ચુકાદામાં, જબલપુર હાઈકોર્ટે તેમના રોજગાર સાથે સંકળાયેલ "કૉલ ઑફ" નિયમ કાયમી ધોરણે નાબૂદ કરી દીધો છે. આનો અર્થ એ થયો કે હોમગાર્ડ કર્મચારીઓને હવે વર્ષમાં 2-3 મહિના કામ અને પગાર વિના ઘરે બેસી રહેવું પડશે નહીં. તેઓ હવે પોલીસ અને અન્ય સરકારી કર્મચારીઓની જેમ પૂરા 12 મહિના માટે રોજગાર મેળવશે અને તમામ સરકારી લાભો મેળવશે.
હોમગાર્ડ્સ શા માટે ચિંતિત હતા?
હોમગાર્ડ્સ સંગઠનની રચના 1948 માં કટોકટીમાં પોલીસને મદદ કરવાના એકમાત્ર હેતુથી કરવામાં આવી હતી. જો કે, 1962 પછી, આ કર્મચારીઓ પોલીસ સાથે પૂર્ણ-સમય ફરજો બજાવવા લાગ્યા. આમ છતાં, સરકારે તેમને સ્વયંસેવકો માનવાનું ચાલુ રાખ્યું અને દર વર્ષે 2-3 મહિના માટે તેમને ફરજ પરથી દૂર કર્યા, આ સમયગાળાને "કૉલ ઑફ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, તેમને કોઈ પગાર કે ભથ્થાં મળ્યા નહીં. આ ભેદભાવથી હોમગાર્ડ્સ માટે નોંધપાત્ર આજીવિકાનો ખતરો હતો, જ્યારે તેમના સાથીદારોને આખું વર્ષ કામ મળતું હતું.
આ મામલો કોર્ટમાં કેવી રીતે પહોંચ્યો?
2008 માં, હોમગાર્ડ્સે તેમની ખરાબ કામ કરવાની પરિસ્થિતિઓ અંગે માનવ અધિકાર પંચને ફરિયાદ કરી. કમિશને પણ "કોલ-ઓફ" નિયમને અન્યાયી માન્યો અને સરકારને તેને રદ કરવા વિનંતી કરી. જોકે, સરકાર દ્વારા કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી. ત્યારબાદ, 2011 માં, હોમગાર્ડ્સે હાઇકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો. હાઇકોર્ટે હજુ પણ સરકારને નિયમ બદલવા અને "કોલ-ઓફ" નિયમ રદ કરવાનો આદેશ આપ્યો. જ્યારે સરકારે કોર્ટના આદેશ પછી પણ બે મહિનાની કોલ-ઓફ જોગવાઈ જાળવી રાખી, ત્યારે લગભગ 490 હોમગાર્ડ કર્મચારીઓએ આ ભેદભાવને સીધી રીતે પડકારતી અલગ અરજીઓ દાખલ કરી.
કોર્ટે શું કહ્યું?
અરજદારોના વકીલ વિકાસ મહાવરે કોર્ટને સમજાવ્યું કે હોમગાર્ડ્સ હવે ફક્ત કટોકટી સ્વયંસેવકો નથી, પરંતુ પોલીસ સાથે નિયમિત ફરજો બજાવે છે. તેથી, તેમની સાથે ભેદભાવ કરવો બંધારણની વિરુદ્ધ છે. લાંબી સુનાવણી પછી, હાઇકોર્ટે આખરે પોતાનો ચુકાદો આપ્યો. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે આ "કોલ-ઓફ" પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે અન્યાયી અને ખોટી છે, અને તેને તાત્કાલિક રદ કરવી જોઈએ. કોર્ટે આદેશ આપ્યો કે હવે બધા હોમગાર્ડ સૈનિકોને આખું વર્ષ કાર્યરત રાખવા જોઈએ અને તેમને જે લાભો મળવા જોઈએ તે પૂરા પાડવા જોઈએ. આ નિર્ણયથી હજારો હોમગાર્ડ સૈનિકો અને તેમના પરિવારોને મોટી રાહત મળી.
