રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના પ્રમુખ મોહન ભાગવતે RSS પર પ્રતિબંધ મૂકવા અંગે પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે જણાવ્યું 1930ના દાયકામાં જ્યારે સેન્ટ્રલ પ્રોવિન્સીસ એસેમ્બલીમાં પ્રથમ વખત RSS પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે તેના બચાવ માટે ત્યાં કોઈ 'સ્વયંસેવક' હાજર નહોતો. તે સમયે માત્ર ઈબ્રાહિમ નામના એક વ્યક્તિએ RSSના સમર્થનમાં અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. તો પછી આ ઈબ્રાહિમ કોણ છે જેનો ઉલ્લેખ મોહન ભાગવત કરી રહ્યા છે. તે વ્યક્તિ જેમણે RSS પર પ્રતિબંધ મૂકવાના પગલા સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો?
મોહન ભાગવતે શું કહ્યું?
મોહન ભાગવત સોમવારે નાગપુર નાગરિક સહકારી બેંક લિમિટેડના નવીનીકરણ કરાયેલા મુખ્ય મથક ખાતે એક નવા ઓડિટોરિયમના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે બોલી રહ્યા હતા. ભાગવતે જણાવ્યું કે, તે સમયે 'સંઘ'ની વિચારધારાને સમર્થન આપનારું કોઈ નહોતું. ત્યારે ઈબ્રાહિમે દલીલ કરી હતી કે સંઘને બંધ ન કરવો જોઈએ અને ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે તે સાંપ્રદાયિક નથી.
મોહન ભાગવતે જણાવ્યું, "1930ના દાયકામાં જ્યારે સેન્ટ્રલ પ્રોવિન્સીસ એસેમ્બલીમાં પ્રથમ વખત સંઘ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રયાસ થયો, ત્યારે તેના બચાવ માટે કોઈ સ્વયંસેવક નહોતો; સંઘની વિચારધારાને સમર્થન આપનારું કોઈ નહોતું. તે ક્ષણે ઈબ્રાહિમ નામના એક વ્યક્તિએ સંઘના સમર્થનમાં અવાજ ઉઠાવ્યો. તેમણે દલીલ કરી કે સંઘને બંધ ન કરવો જોઈએ અને તે સાંપ્રદાયિક નથી."
https://x.com/ANI/status/2119673016812720618?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E2119673016812720618%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=
100 વર્ષ પછી પણ સ્વયંસેવકો જ સંઘની ઓળખ છે — મોહન ભાગવત
મોહન ભાગવતે વધુમાં જણાવ્યું, "પોતાના વિચારો રજૂ કરતી વખતે તેમણે કહ્યું હતું કે, 'હું માનું છું કે જેઓ એવો દાવો કરે છે કે હિન્દુસ્તાન એક "હિન્દુ રાષ્ટ્ર" છે, તેમને તો પાગલખાનામાં મોકલી દેવા જોઈએ. હું ડૉ. હેડગેવારને ઓળખું છું; તેઓ કોઈ પાગલ વ્યક્તિ નથી, પરંતુ એક સારા માનવી છે. તેથી સંઘ સાંપ્રદાયિક હોઈ શકે નહીં.'" તે સમયે સંઘ અસ્તિત્વમાં આવ્યાને માત્ર થોડા જ વર્ષો થયા હતા. તે સમયે સંઘ વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણતા હતા, પરંતુ ડૉ. હેડગેવારને તો સૌ કોઈ ઓળખતું હતું. જ્યારે સંઘની શરૂઆત થઈ, ત્યારે તેના 'સ્વયંસેવકો' જ તેની ઓળખ બન્યા. આજે 100 વર્ષ પછી પણ સ્વયંસેવકો જ સંઘની ઓળખ છે.
'પ્રચારકો' (પૂર્ણકાલીન સમર્પિત કાર્યકરો) પર લખાયેલા એક પુસ્તક વિશે વાત કરતા, મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે તેમના જીવનના આવા વૃત્તાંતો કૃતજ્ઞતા અને સ્નેહભાવથી લખાઈ રહ્યા છે, કોઈ ભૌતિક લાભ મેળવવાના હેતુથી નહીં. તેમણે કહ્યું, "કોઈ પણ પ્રચારકે ક્યારેય કોઈ અપેક્ષા રાખી નથી અને ભવિષ્યમાં પણ રાખશે નહીં. કારણ કે અહીં મેળવવા જેવું કોઈ ભૌતિક સુખ કે લાભ નથી." તેમણે વધુમાં સમજાવ્યું કે એક પ્રચારક માટે 'સંઘ' જ સર્વસ્વ છે; સંઘ સિવાય તેમના જીવનમાં બીજું કંઈ નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે આવા વ્યક્તિઓ પ્રત્યે સ્વાભાવિક રીતે જ આદર અને સન્માનની ભાવના જાગે છે.
તેમણે કહ્યું, "તેમનું સમર્પણ અને નિષ્ઠા શબ્દોમાં સંપૂર્ણપણે વર્ણવી શકાય તેમ નથી. આ એક એવો અનુભવ છે જેને માત્ર અનુભવી જ શકાય છે અને તેને ખરા અર્થમાં તો માત્ર એ જ લોકો સમજી શકે છે જેઓ તેમના સીધા સંપર્કમાં આવ્યા છે."
આ પણ વાંચો: Air Pollution: ઓ બાપરે! વાયુ પ્રદુષણથી દર વર્ષે 80 લાખ મોત, દર 4માંથી લગભગ એક મોત ભારતમાં...
