હાલમાં સમગ્ર ભારત જેની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યું છે તે ચોમાસાની આતુરતાનો અંત થોડો લંબાયો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ની અગાઉની આગાહી મુજબ આ વર્ષે ચોમાસું પાંચ દિવસ વહેલું એટલે કે ૨૬ મેના રોજ કેરળના દરિયાકાંઠે દસ્તક દેવાનું હતું. જો કે, બદલાતા હવામાન અને વાતાવરણીય પરિસ્થિતિઓને કારણે આ સમયરેખા ખોરવાઈ ગઈ છે અને હવે ચોમાસું તેના નિર્ધારિત સમય કરતાં થોડું મોડું ચાલી રહ્યું છે.
સામાન્ય રીતે ભારતમાં ચોમાસાના આગમનની સત્તાવાર તારીખ ૧ જૂન ગણવામાં આવે છે. આ વર્ષે પ્રારંભિક આશાવાદ બાદ હવે રિયલ-ટાઇમ સેટેલાઇટ ડેટા અને હવામાન વિશ્લેષણ સંકેત આપે છે કે કેરળમાં ચોમાસાની શરૂઆત હવે ૨ થી ૪ જૂન વચ્ચે થઈ શકે છે. હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, ચોમાસું કોઈ નિયત સમયપત્રક પર દોડતી ટ્રેન નથી, પરંતુ તે સમુદ્રનું તાપમાન, પવનની દિશા અને હવાનું દબાણ જેવી જટિલ પ્રણાલીઓ પર આધાર રાખે છે, જે છેલ્લી ઘડીએ બદલાઈ શકે છે.
ચોમાસું જાહેર કરવાના નિયમો
હવામાન વિભાગ ૨૫ મે સુધીના ડેટા અનુસાર ચોમાસાના આગમનની સત્તાવાર જાહેરાત કરી શક્યું નથી કારણ કે તેના માટેના જરૂરી માપદંડો હજુ પૂરા થયા નથી. ચોમાસાની જાહેરાત કરવા માટે કેરળના નક્કી કરાયેલા ૧૪ હવામાન સ્ટેશનોમાંથી ઓછામાં ઓછા ૬૦% સ્ટેશનો પર સતત બે દિવસ સુધી ૨.૫ મીમી કે તેથી વધુ વરસાદ નોંધાવો જરૂરી છે. આ સાથે પવનની ગતિ અને વાદળોની ઘનતા પણ ચોક્કસ સ્તરે હોવી જોઈએ, જે હજુ સુધી જોવા મળી નથી.
એક તરફ પ્રી-મોન્સૂન વરસાદ, બીજી તરફ હીટવેવ
ચોમાસું ભલે મોડું હોય, પણ કેરળના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પ્રી-મોન્સૂન ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે. હવામાન વિભાગે તિરુવનંતપુરમ, કોલ્લમ, આલપ્પુઝા અને એર્નાકુલમ સહિતના ચાર જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદ અને ગાજવીજની સંભાવનાને પગલે 'યલો એલર્ટ' જાહેર કર્યું છે.
બીજી તરફ, ઉત્તર, મધ્ય અને પશ્ચિમ ભારત હજુ પણ કાળઝાળ ગરમી અને તીવ્ર હીટવેવની પકડમાં છે. દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનના ઘણા ભાગોમાં પારો ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર કરી ગયો છે. રાત્રિનું તાપમાન પણ ૩૦ ડિગ્રીની આસપાસ રહેતા લોકોને અસહ્ય ઉકળાટનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
જો કે, હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ૧ થી ૩ દિવસનો આ વિલંબ ચિંતાજનક નથી. પરંતુ વાસ્તવિક ચિંતા એ છે કે વર્ષ ૨૦૨૬ ના ઉત્તરાર્ધમાં સક્રિય થનારા 'અલ નીનો' (El Nino) ની અસરને કારણે આ વર્ષે કુલ મોસમી વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો રહેવાનો અંદાજ છે. હવે સૌની નજર જૂનના પ્રથમ સપ્તાહ પર છે કે ક્યારે વાદળો આગળ વધીને દેશને ગરમીમાંથી રાહત આપે છે.
આ પણ વાંચો:India China Trade:ચીન કેમ ખરીદે છે સૌથી વધુ ઇન્ડિયન લાલ મરચું?
