કોરોનાવાયરસ ફરી એકવાર નવા પ્રકાર માટે સમાચારમાં છે. આ વખતે વૈજ્ઞાનિકો PJ.2.1 નામના નવા પ્રકાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે, જેમાં વાયરસના સ્પાઇક પ્રોટીનમાં ઘણા ફેરફારો છે. આ પ્રોટીન કોરોનાવાયરસને માનવ કોષો સાથે જોડવામાં અને પ્રવેશવામાં મદદ કરે છે. વૈજ્ઞાનિકો એ સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે આ પ્રકાર કેટલી ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે અને હાલની રોગપ્રતિકારક શક્તિ તેના પર કેટલી અસર કરશે.
PJ.2.1 સૌપ્રથમ મે 2026 માં ઓન્ટારિયો, કેનેડામાં મળી આવ્યું હતું. ત્યારબાદ, અમેરિકા, યુરોપ, એશિયા અને ઓશનિયાના ભાગોમાં તેની હાજરીના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. તેના ફેલાવાને કારણે કોરોનાવાયરસની બીજી લહેર આવી શકે છે કે કેમ તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. શું જૂની રસીઓ આ નવા પ્રકાર સામે અસરકારક રહેશે? શું તે અગાઉના પ્રકારો કરતા વધુ ખતરનાક છે? ચાલો જાણીએ.
નવો કોરોનાવાયરસ પ્રકાર, PJ.2.1 શું છે?
PJ.2.1 એ કોરોનાવાયરસ, SARS-CoV-2 નો નવો પ્રકાર છે. તે વાયરસના પહેલાના પ્રકારથી કેટલાક આનુવંશિક ફેરફારો સાથે ઉભરી આવ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, તે MC.10.1.7 વંશનો છે, જે અગાઉ JN.1 સાથે સંકળાયેલો હતો. આ પ્રકાર પર એક અભ્યાસ ઓક્ટોબર 2026 માં જર્નલ ઓફ ઇન્ફેક્શનમાં પ્રકાશિત થયો હતો. જર્મન વૈજ્ઞાનિક માર્કસ હોફમેન અને તેમની ટીમે PJ.2.1 ના ટ્રાન્સમિશન પેટર્ન અને તેના સ્પાઇક પ્રોટીનના વર્તનનો અભ્યાસ કર્યો. તેમાં જાણવા મળ્યું કે PJ.2.1 માં કેટલાક ફેરફારો છે જે તેને માનવ કોષો સાથે જોડવામાં મદદ કરી શકે છે.
સ્પાઇક પ્રોટીનમાં થતા ફેરફારો ચિંતાજનક કેમ છે?
કોરોનાવાયરસના બાહ્ય ભાગમાં કાંટા જેવી રચના છે, જેને સ્પાઇક પ્રોટીન કહેવાય છે. વાયરસ આ પ્રોટીનનો ઉપયોગ માનવ કોષો સુધી પહોંચવા અને તેમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરવા માટે કરે છે. હકીકતમાં, માનવ કોષોની સપાટી પર ACE2 નામનું રીસેપ્ટર હાજર છે. કોરોનાવાયરસનું સ્પાઇક પ્રોટીન આ રીસેપ્ટર સાથે જોડાય છે, જે કોષમાં પ્રવેશ માટે માર્ગ બનાવે છે. સંશોધકોના મતે, આ વાયરસ માટે ચોક્કસ કોષોમાં પ્રવેશવાનું સરળ બનાવી શકે છે. પ્રયોગશાળા પરીક્ષણોમાં, PJ.2.1 સ્પાઇક પ્રોટીન ધરાવતા કણોએ અન્ય પ્રકારો કરતાં કેટલાક કોષોમાં આશરે 1.5 થી 2.5 ગણી વધુ પ્રવેશ ક્ષમતા દર્શાવી.
શું COVID-19 રસી નવા પ્રકાર સામે બિનઅસરકારક રહેશે?
PJ.2.1 સંબંધિત સૌથી મોટો પ્રશ્ન રસી દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી સુરક્ષા છે. સ્પાઇક પ્રોટીનમાં ફેરફારને કારણે, એવી ચિંતા છે કે શરીરમાં પહેલાથી જ રચાયેલા એન્ટિબોડીઝ આ પ્રકારને ઓળખવામાં નબળા હોઈ શકે છે. જો કે, પ્રારંભિક સંશોધન પરિણામો કંઈક અંશે આશ્વાસન આપે છે. જર્નલ ઓફ ઇન્ફેક્શનમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ, PJ.2.1 માં રસીમાંથી મેળવેલા એન્ટિબોડીઝથી બચવાની ક્ષમતા અન્ય ઘણા પ્રકારો કરતાં ઓછી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
શું PJ.2.1 પ્રકાર પહેલા કરતા વધુ ખતરનાક છે?
વાયરસનો ઝડપી ફેલાવો અને તેના કારણે થતા રોગની ગંભીરતા બે અલગ અલગ બાબતો છે. જ્યારે PJ.2.1 એ કોષ-બંધન ક્ષમતામાં વધારો થવાના પ્રારંભિક સંકેતો દર્શાવ્યા છે, ત્યારે એવા કોઈ પુરાવા નથી કે આ પ્રકાર અગાઉના પ્રકારો કરતાં વધુ ગંભીર રોગનું કારણ બને છે.
શું નવો COVID-19 પ્રકાર ભારતમાં પહોંચ્યો છે?
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, કેનેડા, યુરોપ, એશિયા અને ઓશનિયાના કેટલાક ભાગોમાં PJ.2.1 ના કેસ મળી આવ્યા છે. ભારતમાં તેની હાજરીની હજુ સુધી પુષ્ટિ થઈ નથી. INSACOG (ઇન્ડિયન SARS-CoV-2 જીનોમિક્સ કન્સોર્ટિયમ) નેટવર્ક ભારતમાં નવા કોરોનાવાયરસ પ્રકારોને ઓળખવા અને તેનું નિરીક્ષણ કરવાનું કામ કરે છે. આ હેઠળ, વિવિધ રાજ્યોમાંથી COVID-19 નમૂનાઓ એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેમના જીનોમને ક્રમ આપવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: RBI: EMI ચૂકવનારા માટે મહત્વના સમાચાર, ડિસેમ્બરમાં RBI કરી શકે છે વધારો?