મંગળવારે 'વંદે માતરમ્' અંગેની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વપૂર્ણ અવલોકનો કર્યા હતા. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે જેઓ અંતરાત્મા અથવા અધિકારોના આધારે 'વંદે માતરમ્' ગાવાનો ઇનકાર કરે છે, તેમને ફોજદારી સજા ન થવી જોઈએ.
વંદેમાતરમ ન ગાઓ તો સજા નહી- સુપ્રીમ કોર્ટ
1986ના 'બિજોય ઈમેન્યુઅલ વિરુદ્ધ કેરળ રાજ્ય' કેસનો ઉલ્લેખ કરતા કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે તે કેસના ચુકાદામાં એવા બાળકોને રક્ષણ આપવામાં આવ્યું હતું જેમણે રાષ્ટ્રગીત ગાયું ન હતું, પરંતુ તેઓએ આદરપૂર્વક વર્તન કર્યું હતું. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી તથા જસ્ટિસ વી. મોહનાની બનેલી ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેંચ ટી.એમ. કૃષ્ણા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી. આ અરજીમાં એવા કાયદાઓ અને ગૃહ મંત્રાલયના નિર્દેશોને પડકારવામાં આવ્યા છે જે 'વંદે માતરમ્'ના તમામ છ છંદ ગાવાનું ફરજિયાત બનાવે છે.
રાષ્ટ્રીય ગીત શું ગણાય તે નક્કી કરવાનો અધિકાર લોકતાંત્રિક રાજ્યનો છે
જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીએ જણાવ્યું હતું કે લોકતાંત્રિક રાજ્ય પાસે એ નક્કી કરવાનો અધિકાર છે કે રાષ્ટ્રીય ગીત શું છે અને તેના કેટલા છંદ ગાવા જોઈએ. જોકે, જો કોઈ વ્યક્તિ માને છે કે 'વંદે માતરમ્' ગાવાથી બંધારણની કલમ 25 અને 26 હેઠળના તેમના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થાય છે, અથવા તેઓ અંતરાત્માના આધારે તેનો વિરોધ કરે છે, તો તેમને ફોજદારી સજાને પાત્ર ઠેરવવા જોઈએ નહીં.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ કાર્યવાહી દરમિયાન તે એ નક્કી કરી રહી નથી કે રાષ્ટ્રીય ગીત શું હોવું જોઈએ. બેંચે ઉમેર્યું હતું કે તે 'વંદે માતરમ્' સાથે જોડાયેલી રાષ્ટ્રીય ભાવનાઓ પર કોઈ સવાલ ઉઠાવી રહી નથી.
ટી.એમ. કૃષ્ણાની અરજીમાં શું છે?
કર્ણાટક સંગીતના ગાયક ટી.એમ. કૃષ્ણાએ 'રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, 1971' (સુધારેલા) ની કલમ 3 ને પડકારી છે. સુધારેલા કાયદા હેઠળ, રાષ્ટ્રગીત અથવા રાષ્ટ્રીય ગીત ગાતા ઈરાદાપૂર્વક અટકાવવા અથવા આવા કાર્યક્રમમાં અવરોધ ઊભો કરવા બદલ ત્રણ વર્ષ સુધીની જેલ, દંડ અથવા બંનેની સજા થઈ શકે છે.
અરજીમાં ગૃહ મંત્રાલયના 28 જાન્યુઆરી અને 9 જુલાઈના નિર્દેશોને પણ પડકારવામાં આવ્યા છે. તેમાં તમામ છ કડીઓ ગાવાની ફરજિયાત જોગવાઈ પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. અરજદારની દલીલ છે કે કાયદામાં 'રાષ્ટ્રગીત'ની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યાનો અભાવ છે અને છ કડીઓ ગાવાનું સત્તાવાર રીતે ફરજિયાત બનાવવાથી અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, અંતરાત્માની સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને ધાર્મિક સ્વતંત્રતાને લગતા મુદ્દાઓ ઊભા થાય છે.
સુનાવણી દરમિયાન સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા અને વરિષ્ઠ વકીલ એસ. મુરલીધર વચ્ચે ઉગ્ર બોલાચાલી પણ થઈ હતી. જોકે, બેન્ચે આ ટિપ્પણીઓને રેકોર્ડ પર લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે તેઓ આ ચોક્કસ દલીલને ધ્યાનમાં લઈ રહ્યા નથી.
છ શ્લોકો ધરાવતી સત્તાવાર આવૃત્તિ માટે અરજી પ્રશ્નો
આ અરજી એ જોગવાઈને પણ પડકારે છે જે *વંદે માતરમ* ના તમામ છ શ્લોકો ને રાષ્ટ્રીય ગીતના સત્તાવાર સંસ્કરણ તરીકે માન્યતા આપે છે. વધુમાં, તે એવા નિર્દેશ પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવે છે જેમાં *વંદે માતરમ* ને રાષ્ટ્રગીત પહેલાં વગાડવા અથવા ગાવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે જ્યાં બંને રજૂ કરવામાં આવે છે.
કૃષ્ણા વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ એસ. મુરલીધરે જણાવ્યું હતું કે સુધારેલા કાયદામાં ‘રાષ્ટ્રીય ગીત’ ની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યાનો અભાવ છે. તેમના મતે, આ કાયદાના અર્થઘટન અંગે અસ્પષ્ટતા પેદા કરે છે અને સંભવિત દુરુપયોગ માટેનો માર્ગ ખોલે છે. તેમણે એવી પણ દલીલ કરી હતી કે ગૃહ મંત્રાલયના નિર્દેશો ઓફિસ મેમોરેન્ડા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા અને સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયા ન હતા.
આ પણ વાંચો TRAI new Rules for Telecom Companies: મોબાઇલ યુઝર્સ માટે મોટી ખુશખબર! ડેટા વગર પણ મળશે સસ્તું રિચાર્જ
