સુપ્રીમ કોર્ટે પશ્ચિમ બંગાળની મમતા બેનર્જી સરકારને મોટો ફટકો આપતો ઐતિહાસિક નિર્ણય આપ્યો છે. આ ચુકાદામાં કોર્ટે રાજ્યના કર્મચારીઓને મળતું મોંઘવારી ભથ્થું (Dearness Allowance – DA) એક વૈધાનિક અધિકાર હોવાનું જાહેર કર્યું છે. કોર્ટે રાજ્ય સરકારને 2009 થી 2019 દરમિયાન બાકી રહેલા DAના ઓછામાં ઓછા 25 ટકા એરિયર્સ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે.
રાજ્ય સરકારની તમામ દલીલોને ફગાવી
જસ્ટિસ સંજય કરોલ અને જસ્ટિસ પી.કે. મિશ્રાની બેન્ચે રાજ્ય સરકારની તમામ દલીલોને ફગાવી દીધી હતી. રાજ્ય સરકારે દલીલ કરી હતી કે તેમની નાણાકીય સ્થિતિ નબળી હોવાથી DA ચૂકવવું શક્ય નથી, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે આ દલીલ સ્વીકારી નહોતી. કોર્ટના મતે, નાણાકીય મુશ્કેલીના બહાને કર્મચારીઓના અધિકારોને નકારી શકાય નહીં.
ROPA નિયમો હેઠળ પગારની ગણતરી
કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે ROPA (Revision of Pay and Allowances) નિયમો હેઠળ પગારની ગણતરી કરવા માટે DA આવશ્યક ઘટક છે. DA વગર પગારની સંપૂર્ણ ગણતરી થઈ શકે નહીં. આ કારણે DAને વૈકલ્પિક નહીં પરંતુ ફરજિયાત માનવામાં આવ્યું છે.
ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે 13 મુખ્ય કાનૂની પ્રશ્નો
આ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે 13 મુખ્ય કાનૂની પ્રશ્નો પર વિચાર કર્યો. તેમાં ભારતીય બંધારણની કલમ 309 હેઠળ રાજ્ય સરકારની સત્તા, ROPA નિયમોની વ્યાખ્યા અને કર્મચારીઓની “કાયદેસર અપેક્ષા” (Legitimate Expectation) જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.
DA કોઈ સ્થિર રકમ નથી
કોર્ટે જણાવ્યું કે DA કોઈ સ્થિર રકમ નથી, પરંતુ તે એક ગતિશીલ (Dynamic) ભથ્થું છે, જે મહામૂલ્યવૃદ્ધિ પ્રમાણે બદલાય છે. રાજ્ય સરકારે DAના નિયમોમાં કરેલા ફેરફારોને કોર્ટએ “મનસ્વી” અને “તરંગી” ગણાવ્યા છે. આ ફેરફારોથી કર્મચારીઓમાં યોગ્ય અપેક્ષા ઊભી થઈ હતી, જેને રાજ્ય સરકારે કોઈ મજબૂત કારણ વગર તોડી નાખી.
સુપ્રીમ કોર્ટે એક વિશેષ સમિતિની રચના
ચુકવણી પ્રક્રિયા પારદર્શક અને યોગ્ય રીતે થાય તે માટે સુપ્રીમ કોર્ટે એક વિશેષ સમિતિની રચના કરી છે. આ સમિતિનું નેતૃત્વ ભૂતપૂર્વ સુપ્રીમ કોર્ટ જજ જસ્ટિસ ઇન્દુ મલ્હોત્રા કરશે. સમિતિમાં બે નિવૃત્ત હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ અને CAG (Comptroller and Auditor General)ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીનો સમાવેશ થશે.
સરકાર દ્વારા અગાઉના કાનૂની પરાજય
આ ચુકાદો પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર દ્વારા અગાઉના કાનૂની પરાજય સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અપીલોના જવાબમાં આવ્યો છે. અગાઉ પણ હાઇકોર્ટોએ કર્મચારીઓની તરફેણમાં ચુકાદા આપ્યા હતા, જેને હવે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ માન્યતા આપી છે. આ નિર્ણય માત્ર પશ્ચિમ બંગાળ માટે નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશમાં સરકારી કર્મચારીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ નજિરૂરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. આ ચુકાદો સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે કર્મચારીઓના અધિકારો સાથે કોઈપણ સરકાર મનમાની કરી શકતી નથી.
આ પણ વાંચો : Manipurમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન હટાવાશે, જાણો મુખ્યમંત્રીને કઈ સત્તાઓ મળશે?
