લગ્નજીવનમાં લિંગ સમાનતા પર એક મજબૂત ચુકાદો આપતા સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે પત્ની દ્વારા પોતાની વ્યાવસાયિક મહત્વાકાંક્ષાઓને આગળ ધપાવવાના પ્રયાસને "વૈવાહિક ક્રૂરતા" તરીકે ઓળખાવવો - ફક્ત એટલા માટે કે તે તેના પતિ અથવા સાસરિયાઓની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડી શકે છે - તે એક ઊંડી પ્રતિગામી માનસિકતા દર્શાવે છે જે આધુનિક બંધારણીય મૂલ્યો સાથે અસંગત છે.
કોર્ટનું અવલોકન
અહેવાલો મુજબ કોર્ટે આ અવલોકન એક મહિલા દંત ચિકિત્સક સામેના "ક્રૂરતા" અને "ત્યાગ" ના આરોપોને ફગાવી દેતી વખતે કર્યું હતું, જેને ફેમિલી કોર્ટ અને ગુજરાત હાઈકોર્ટ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું. આ આરોપો તેના પતિ, જે એક લશ્કરી અધિકારી છે, દ્વારા શરૂ કરાયેલી વૈવાહિક કાર્યવાહી દરમિયાન લગાવવામાં આવ્યા હતા.
નીચલી અદાલતોનો અભિગમ જુનવાણી હોવાનું અવલોકન
અહેવાલો મુજબ બેન્ચે કહ્યું કે નીચલી અદાલતોનો અભિગમ "જૂની અને ઊંડાણપૂર્વક જડાયેલી સામાજિક માન્યતાઓ" પર આધારિત છે કે પત્નીની વ્યાવસાયિક ઓળખ તેના પતિની મંજૂરી પર આધારિત છે, અને તેણીએ તેના પતિની નોકરીની માંગણીઓ પૂરી કરવા માટે પોતાની ઇચ્છાઓનું બલિદાન આપવું પડે છે.
ફેમિલી કોર્ટનો હુકમ ચિંતાજનક
અહેવાલો મુજબ કોર્ટે કહ્યું કે આપણે 21મી સદીમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે, છતાં એક સક્ષમ મહિલા દ્વારા પોતાની વ્યાવસાયિક કારકિર્દી બનાવવા અને બાળકના ઉછેર માટે સુરક્ષિત અને સ્થિર વાતાવરણ બનાવવાના પ્રયાસને 'ક્રૂરતા' અને 'બલિદાન'નું કૃત્ય માનવામાં આવે છે. અમને એ કહેવાની ફરજ પડી છે કે ફેમિલી કોર્ટે અપનાવેલો અભિગમ - જેને હાઇકોર્ટે સમર્થન આપ્યું - તે માત્ર કાયદાકીય રીતે ખોટો જ નથી પણ ખૂબ જ ચિંતાજનક પણ છે."
મામલો શું છે
અહેવાલો મુજબ અપીલકર્તા એક લાયક દંત ચિકિત્સક, 2009 માં તેના પતિ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. શરૂઆતમાં પુણેમાં દંત ચિકિત્સાનો અભ્યાસ કર્યા પછી, તેણી તેના પતિની પોસ્ટિંગને કારણે કારગિલ રહેવા ગઈ. જો કે, જ્યારે તેની પુત્રીને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન અને પછી હુમલા થવા લાગ્યા અને તેને તબીબી સંભાળની જરૂર પડી, ત્યારે તે અમદાવાદ પાછી ફરી. તેણીએ તેના બાળક માટે વધુ સારી આરોગ્યસંભાળ સુવિધાઓ અને સુરક્ષિત વાતાવરણની જરૂરિયાતનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેણીએ ત્યાં તેની દંત ચિકિત્સા કારકિર્દી પણ ફરી શરૂ કરી.
ક્રૂરતા"નું કૃત્ય ગણાવ્યું
ફેમિલી કોર્ટે અમદાવાદમાં ડેન્ટલ ક્લિનિક ખોલવાના તેના નિર્ણયને - એવો આરોપ મૂક્યો કે તેણીએ તેના પતિ અથવા સાસરિયાઓને જાણ કર્યા વિના આવું કર્યું - તેને "ક્રૂરતા"નું કૃત્ય ગણાવ્યું. અમદાવાદ પરત ફર્યા પછી તેણીના માતાપિતાના ઘરે રહેવા બદલ કોર્ટે તેણી વિરુદ્ધ ચુકાદો આપ્યો, અને તારણ કાઢ્યું કે તેણીએ તેના પતિને તેના પોસ્ટિંગના સ્થળે ન રાખીને છોડી દીધો હતો. જો કે સુપ્રીમ કોર્ટે આ તારણો "આઘાતજનક" અને "સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય" ગણાવ્યા.
આવા દૃષ્ટિકોણને ક્યારેય સ્વીકારી શકાય નહીં
અહેવાલો મુજબ બેન્ચે કહ્યું, કે ફેમિલી કોર્ટનો મત સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે પત્ની, ભલે તેણી પાસે દંત ચિકિત્સા વિષયમાં ડિગ્રી હોય, તેણીએ તેની કારકિર્દીનું બલિદાન આપીને તેના પતિના પોસ્ટિંગના સ્થળે જવું જોઈતું હતું; અને એવું ન કરવું એ તેને છોડીને તેની સાથે ક્રૂરતા સમાન છે. આવા દૃષ્ટિકોણને ક્યારેય સ્વીકારી શકાય નહીં."
સ્ત્રીઓ વિવિધ વ્યાવસાયિક ક્ષેત્રોમાં આગળથી આગળ વધી રહી છે
"સ્ત્રીએ હંમેશા પોતાની કારકિર્દીનો ત્યાગ કરવો જોઈએ અને પતિ સાથે આધીન પત્નીની પરંપરાગત ધારણા અનુસાર રહેવું જોઈએ તેવી અપેક્ષા - ભલે તે તેની પોતાની ઇચ્છાઓ અથવા તેના બાળકોના કલ્યાણ સાથે સમાધાન કરતી હોય - તે એક જૂની, રૂઢિચુસ્ત અને આજના સમયમાં અસ્વીકાર્ય માનસિકતા દર્શાવે છે જ્યારે સ્ત્રીઓ વિવિધ વ્યાવસાયિક ક્ષેત્રોમાં આગળથી આગળ વધી રહી છે." કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સ્ત્રીને તેના પતિના ઘરનો માત્ર એક ભાગ અથવા "અંગ" ગણી શકાય નહીં, અને લગ્ન તેણીનું વ્યક્તિત્વ કે સ્વતંત્રતા છીનવી લેતું નથી. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે શિક્ષિત અને વ્યાવસાયિક રીતે લાયક મહિલાને ફક્ત લગ્ન સંબંધિત જવાબદારીઓના કડક નિયંત્રણો દ્વારા બંધાયેલી રહેવાની અપેક્ષા રાખી શકાય નહીં.
પછાત અને સામંતવાદી માનસિકતા
અહેવાલો મુજબ કોર્ટે વધુમાં અવલોકન કર્યું કે જો પરિસ્થિતિઓ ઉલટી થાય - એટલે કે, જો પત્ની પાસે પતિને બદલે ટ્રાન્સફરેબલ નોકરી હોય - તો પતિ પાસેથી ફક્ત એટલા માટે પોતાનો વ્યવસાય છોડી દેવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવશે નહીં કારણ કે તેની પત્નીની નોકરી વારંવાર ટ્રાન્સફર થતી રહે છે. બેન્ચે કહ્યું, "ફક્ત એટલા માટે કે પતિ એક આર્મી ઓફિસર હતો અને દૂરના સ્થળે પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો, પત્ની દંત ચિકિત્સા ક્ષેત્રમાં કારકિર્દી બનાવવાનું વિચારશે નહીં તેવી અપેક્ષા રાખવી એ પછાત અને સામંતવાદી માનસિકતા દર્શાવે છે."
કોર્ટે ક્રૂરતા અને ત્યાગના આરોપોને ઉલટાવી દીધા,
અહેવાલો મુજબ જોકે કોર્ટે ક્રૂરતા અને ત્યાગના આરોપોને ઉલટાવી દીધા, પરંતુ છૂટાછેડાના હુકમનામાને ઉલટાવી દીધો નહીં; તેમાં જાણવા મળ્યું કે પત્ની હવે લગ્નને નવીકરણ કરવા માંગતી ન હતી, અને પતિએ કથિત રીતે ફરીથી લગ્ન કર્યા હતા. તેના બદલે, છૂટાછેડાને એ આધાર પર મંજૂર કરવામાં આવ્યા હોવાનું માનવામાં આવશે કે વૈવાહિક બંધન સમારકામની બહાર તૂટી ગયું છે. કોર્ટે પતિની પત્ની પર કથિત ખોટી જુબાની માટે કેસ ચલાવવાની અરજીને પણ ફગાવી દીધી હતી; તેણે ઠરાવ્યું હતું કે આ આરોપો લાંબા સમયથી ચાલતા વૈવાહિક વિવાદોમાંથી ઉદ્ભવતા "વ્યક્તિગત અસંતોષ" દ્વારા પ્રેરિત હોવાનું જણાય છે.
આ પણ વાંચો---- Mehsana : ઐતિહાસિક ચૂકાદો, પત્નીને 'ત્રિપલ તલાક' આપી બે બાળકો સાથે તરછોડનાર પતિને 1 વર્ષની જેલ
