ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ હવે આધુનિક ટેકનોલોજીનો સ્વીકાર કરીને હવામાનની આગાહીને વધુ સચોટ અને સ્થાનિક (Hyper-local) બનાવવાની દિશામાં મોટું પગલું ભર્યું છે. કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે તાજેતરમાં AI-સક્ષમ નવી સિસ્ટમો લોન્ચ કરી છે, જેની મદદથી હવે 10 દિવસ અગાઉ જ સ્થાનિક સ્તરની હવામાન માહિતી ઉપલબ્ધ થશે.
અતિ-સ્થાનિક આગાહી અને 'મિશન મૌસમ'
સરકારના જણાવ્યા મુજબ, "મિશન મૌસમ" હેઠળ રડાર નેટવર્કનો વિસ્તાર અને હાઈ-પર્ફોર્મન્સ કોમ્પ્યુટિંગ સુવિધાઓ દ્વારા હવામાન સેવાઓનું આધુનિકીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ નવી સિસ્ટમ 16 રાજ્યો અને 3,000 થી વધુ તાલુકાઓ (સબ-ડિસ્ટ્રિક્ટ) માટે અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે. ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશ માટે પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે 1-કિલોમીટરના રિઝોલ્યુશન પર વરસાદની આગાહી આપતી સિસ્ટમ શરૂ કરવામાં આવી છે.
ડિજિટલ માધ્યમો દ્વારા છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચ
હવામાન વિભાગની ચેતવણીઓ હવે માત્ર ટીવી કે રેડિયો પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે. ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું કે, AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવેલી સચોટ માહિતી હવે નીચે મુજબના માધ્યમો દ્વારા જનતા સુધી પહોંચાડવામાં આવશે:
મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ અને SMS ચેતવણીઓ.
WhatsApp અને કિસાન પોર્ટલ.
સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર સાથે સંકલન કરી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ.
વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને સામાજિક લાભ
ડૉ. એમ. રવિચંદ્રનના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી સિસ્ટમ આંકડાકીય મોડેલ્સ અને AI-આધારિત ડેટા ટેકનોલોજીના સમન્વયથી તૈયાર કરવામાં આવી છે. કૃષિ ક્ષેત્રમાં આ સિસ્ટમ વરદાનરૂપ સાબિત થશે, કારણ કે ખેડૂતોને તેમના પોતાના જિલ્લા કે તાલુકા સ્તરે ચોમાસાની પ્રગતિની ચોક્કસ જાણકારી મળી રહેશે. જેમ જેમ દેશમાં ઓબ્ઝર્વેશન નેટવર્ક વધશે, તેમ તેમ આ હાઈ-રિઝોલ્યુશન સેવાઓ દેશના અન્ય ભાગોમાં પણ લાગુ કરવામાં આવશે.
આ પણ વાંચોઃ Supreme Courtનો ઐતિહાસિક ચૂકાદો, "પત્નીની કારકિર્દીની મહત્વાકાંક્ષા 'ક્રૂરતા' નથી", સ્ત્રીને પતિનું માત્ર 'અંગ' ન ગણી શકાય
