તળાવોની નગરી ઉદયપુરનું એક શાંત ઘર તે સમયે અચાનક 'નાગલોક' માં ફેરવાઈ ગયું, જ્યારે ત્યાં રહેતા પરિવારના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. પ્રતાપનગર વિસ્તારના ઢીકલી ગામમાં બુધવારે એક ઘરની પાછળ બનેલા ટ્યુબવેલ ચેમ્બરમાંથી માત્ર 30 મિનિટની અંદર એક પછી એક પૂરા 23 અત્યંત ઝેરી સાપ બહાર નીકળી આવ્યા. રૂંવાડા ઉભા કરી દેનારા આ દ્રશ્યને જેણે પણ જોયું, તેની આત્મા કંપી ગઈ. ઘરના સભ્યોએ ચેમ્બર પાસે માત્ર એક સાપ સરકતો જોયો હતો અને ગભરાઈને રેસ્ક્યુ ટીમને ફોન કર્યો હતો. પરંતુ તેમને અંદાજ પણ નહોતો કે ચેમ્બરનું ઢાંકણ હટાવતા જ તેઓ સાપોના એક મોટા 'ડેરા' નો સામનો કરવાના છે.
જ્યારે 30 મિનિટ સુધી ચેમ્બરમાંથી સતત નીકળતા રહ્યા સાપ
વાઇલ્ડ એનિમલ રેસ્ક્યુ સેન્ટરના વિભાગીય પ્રમુખ ચમન સિંહ ચૌહાણ જેવા જ માહિતી મળતા પોતાના સાથી લક્ષ્મીલાલ ગમેતી સાથે ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા, તો મામલો ખૂબ જ ગંભીર નીકળ્યો. ટીમે જેવો જ ચેમ્બરની અંદર હાથ નાખ્યો અને પોતાનું રેસ્ક્યુ ઓપરેશન શરૂ કર્યું, ત્યાં હાજર લોકોના શ્વાસ અટકી ગયા. માત્ર અડધા કલાકની અંદર ચેમ્બરના અંધારા ખૂણામાંથી 1 વિશાળ માદા સાપ અને તેના 22 નવજાત બચ્ચા એટલે કે કુલ 23 સરકતા કાંટાળા મહેમાનો બહાર કાઢવામાં આવ્યા. ડો. ચમન સિંહે જણાવ્યું કે આ બધા સાપ ભારતના સૌથી ઝેરી અને જીવલેણ સાપોમાં ગણાતી 'રસેલ વાઇપર' પ્રજાતિના છે. ઈંડા આપ્યા વગર સીધો જન્મ, હેરાન કરી દેશે રસેલ વાઇપરનું આ સત્ય આ રેસ્ક્યુ દરમિયાન ડો. ચમન સિંહે રસેલ વાઇપર સાથે જોડાયેલું એક એવું રસપ્રદ અને હેરાન કરી દે તેવું જૈવિક સત્ય જણાવ્યું, જેને સાંભળીને ગ્રામજનો દંગ રહી ગયા.
જીવતા બચ્ચાઓને આપે છે જન્મ
સામાન્ય રીતે લોકો માને છે કે દુનિયાના બધા સાપ ઈંડા આપે છે, પરંતુ રસેલ વાઇપર સાથે એવું નથી. આ પ્રજાતિ ઈંડા આપવાના બદલે મનુષ્યો કે સસ્તન પ્રાણીઓની જેમ સીધા જીવતા બચ્ચાઓને જન્મ આપે છે. તેમનો પ્રજનન કાળ (મેટિંગ પિરિયડ) નવેમ્બર મહિનામાં હોય છે અને માદા જૂન કે જુલાઈના પહેલા અઠવાડિયામાં બચ્ચાઓને જન્મ આપે છે. જૂન મહિનો શરૂ થઈ ચૂક્યો હોવાથી અને ચોમાસાનો પહેલો વરસાદ આવવાનો હોવાથી, આ માદા સાપ પોતાના બચ્ચાઓની સુરક્ષિત ડિલિવરી અને તેમને બહારના જોખમોથી બચાવવા માટે આ અંધારા અને ઠંડા ટ્યુબવેલ ચેમ્બરને પોતાનું 'સીક્રેટ મેટરનિટી વોર્ડ' બનાવીને છુપાઈ ગઈ હતી.
23 સાપોનું રેસ્ક્યુ કરી જંગલમાં છોડાયા
નિષ્ણાતોના મતે, પહેલા વરસાદ પછી અસહ્ય બફારો વધતા જ દરોમાં પાણી ભરાઈ જાય છે, જેનાથી સાપ સુરક્ષિત ઠેકાણા માટે વસ્તીવાળા વિસ્તારો તરફ વળે છે. નસીબજોગ ઢીકલી ગામના આ પરિવારે સમજદારી વટોળી. હાલમાં, રેસ્ક્યુ ટીમે તમામ 23 સાપોને સુરક્ષિત ડબ્બાઓમાં પેક કરીને વસ્તીથી માઈલો દૂર ગીચ જંગલોમાં છોડી દીધા છે, જેથી ગ્રામજનોએ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે.
ચોમાસાની દસ્તક: વન્યજીવ નિષ્ણાતોની મોટી ચેતવણી
સાપોના મનપસંદ વીઆઈપી ઠેકાણા
- ટ્યુબવેલ ચેમ્બર અને પાણીની ટાંકીઓ
- ખેતરો અને બગીચાઓમાં પથ્થરોના ઢગલા
- ભંગારની જગ્યા અને લાકડાના ભંડાર
શું કરવું અને શું ન કરવું?
- ભૂલથી પણ લાકડી ન ઉઠાવો: સાપને જાતે પકડવાનો કે મારવાનો પ્રયત્ન ન કરો, આ જીવલેણ હોઈ શકે છે
- એક્સપર્ટ્સને બોલાવો: તરત જ વન વિભાગ કે અધિકૃત રેસ્ક્યુ ટીમને જાણ કરો.
આ પણ વાંચો-Omanમાં 20 ભારતીયો સવાર હતા તે જહાજ પર મોટો હુમલો, શિનાસ બંદરગાહ નજીક બનાવવામાં આવ્યું નિશાન!
