ભારતીય સેનાના વડા સંરક્ષણ સ્ટાફ (CDS) જનરલ અનિલ ચૌહાણે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે ઓપરેશન સિંદૂરથી પાકિસ્તાનને અસર પહોંચી છે. તેમણે કહ્યું કે ઓપરેશન સિંદૂરને કારણે પાકિસ્તાને બંધારણ અને ઉચ્ચ લશ્કરી સંગઠનમાં સુધારો કરવાની ફરજ પડી હતી.
ઓપરેશન સિંદૂર પછી..
ઉલ્લેખનીય છે કે ગોખલે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પોલિટિક્સ એન્ડ ઇકોનોમિક્સ (GIPE) પુણે પબ્લિક પોલિસી ફેસ્ટિવલ 2026 માં સંબોધન કરતા સીડીએસ જનરલ ચૌહાણે કહ્યું કે ઓપરેશન પછી પાકિસ્તાનની ક્રિયાઓ, જેમ કે તેના લશ્કરી કમાન્ડ માળખામાં ફેરફાર, સંઘર્ષ દરમિયાન ગંભીર ખામીઓ દર્શાવે છે.
પાકિસ્તાનની સેનામાં ઉભી થઇ સમસ્યા
પાકિસ્તાને જોઈન્ટ ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફ કમિટીના ચેરમેનનું પદ નાબૂદ કર્યું અને તેની જગ્યાએ ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સિસ બનાવ્યા. તેણે નેશનલ સ્ટ્રેટેજી કમાન્ડ અને આર્મી રોકેટ ફોર્સિસ કમાન્ડ પણ બનાવ્યું. જનરલ ચૌહાણે કહ્યું કે આ એક જ વ્યક્તિમાં કેન્દ્રિત જમીન, સંયુક્ત અને વ્યૂહાત્મક લશ્કરી શક્તિ છે. તેમણે કહ્યું, આ સંયુક્તતાના મૂળભૂત સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ છે અને જમીન-કેન્દ્રિત માનસિકતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આવા કેન્દ્રીકરણથી પાકિસ્તાન સેનામાં સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
ઓપરેશન સિંદૂરનો ભારતના કમાન્ડ માળખા પર શું પ્રભાવ પડ્યો?
જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું ઓપરેશન સિંદૂરથી ભારતના કમાન્ડ સ્ટ્રક્ચરમાં ફેરફાર થયા છે, ત્યારે સીડીએસે સ્પષ્ટતા કરી કે તેઓ ત્રણેય સેનાના વડાઓને સીધી રીતે કમાન્ડ નથી કરતા, પરંતુ તેમની પાસે ઓપરેશનલ જવાબદારી છે. ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફ કમિટીના કાયમી અધ્યક્ષ તરીકે, તેમણે જણાવ્યું હતું કે યોગ્ય આયોજન અને અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સહયોગથી નિર્ણયો લેવામાં આવે છે. તેમણે સમજાવ્યું કે સીડીએસ અવકાશ, સાયબર, ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક અને જ્ઞાનાત્મક યુદ્ધ જેવા નવા ક્ષેત્રો અને ઇન્ટિગ્રેટેડ ડિફેન્સ સ્ટાફ હેઠળ વિશેષ દળોની સીધી દેખરેખ રાખે છે.
લશ્કરી વ્યૂહરચના અને ભવિષ્યના યુદ્ધની તૈયારીમાં ફેરફાર
જનરલ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક સ્તરે લશ્કરી વ્યૂહરચના બદલાઈ રહી છે, અને ભૂગોળને બદલે ટેકનોલોજી હવે યુદ્ધમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે પહેલાં પાણીપતથી પ્લાસી સુધી, ભૂગોળ લશ્કરી કામગીરી નક્કી કરે. આજે ટેકનોલોજી વ્યૂહરચના નક્કી કરી રહી છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે ભવિષ્યના સંઘર્ષો મોટાભાગે બિન-સંપર્ક અને બિન-ગતિશીલ હશે, પરંતુ પરંપરાગત ભૂમિ યુદ્ધ હજુ પણ મુશ્કેલ અને માનવશક્તિ-સઘન રહેશે, ખાસ કરીને પાકિસ્તાન અને ચીન સાથેની વિવાદિત સરહદો પર. તેમણે કહ્યું કે આપણે બંને માટે તૈયાર રહેવું પડશે. સ્માર્ટ, ટેકનોલોજી-આધારિત યુદ્ધ અને પરંપરાગત યુદ્ધ, પરંતુ અમે પરંપરાગત યુદ્ધ ટાળવાનો પ્રયાસ કરીશું."
ઓપરેશન સિંદૂર અને અગાઉના ઓપરેશન્સમાંથી પાઠ
જનરલ ચૌહાણે સમજાવ્યું કે ઓપરેશન સિંદૂર અને ઉરી સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક, ડોકલામ અને ગલવાન સ્ટેન્ડઓફ્સ અને બાલાકોટ એર સ્ટ્રાઈક જેવા અગાઉના ઓપરેશન્સમાંથી ઘણા પાઠ શીખવા મળ્યા છે. આ ઓપરેશન્સ એક નવા, પરિસ્થિતિ-વિશિષ્ટ કમાન્ડ સ્ટ્રક્ચર હેઠળ હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે હવે અમે એક પ્રમાણિત સિસ્ટમ બનાવી રહ્યા છીએ જેનો અમલ બધી પરિસ્થિતિઓમાં કરી શકાય છે. જનરલ ચૌહાણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે સંયુક્ત થિયેટર કમાન્ડ્સ સ્થાપિત કરવાનું મોટાભાગનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે અને આશા વ્યક્ત કરી કે સંકલિત કમાન્ડ સ્ટ્રક્ચર સમયપત્રક પહેલાં લાગુ કરવામાં આવશે.
