ભારતમાં ભેળસેળયુક્ત વસ્તુઓની ભરમાર છે. ખાસ કરીને ખાદ્ય પદાર્થોની વાત કરીએ તો તેમાં ભેળસેળ સૌથી વધુ જોવા મળે છે. મસાલા, દૂધ, ઘી, તેલ બધું જ ભેળસેળવાળું છે. ચાલો આજે આ સમાચારમાં જાણીએ કે જો કોઈ વ્યભિચારી ખાદ્યપદાર્થોમાં ભેળસેળ કરતો પકડાય છે, તો ભારતીય કાયદા હેઠળ તેને કેટલી સજા થશે.
કાયદો અને નિયમ શું કહે છે?
ભારતમાં ભેળસેળ અને ખાદ્ય સુરક્ષાને લગતી બાબતોનો સામનો કરવા માટે, ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ એક્ટ, 2006 ઘડવામાં આવ્યો છે. આ સિવાય તેના હેઠળ બનેલા ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI)ના નિયમોનું પણ પાલન કરવામાં આવે છે. ભારતીય ખાદ્ય ચીજોની ગુણવત્તા, સ્વચ્છતા અને સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ એક્ટ, 2006 ઘડવામાં આવ્યો છે. આ કાયદા હેઠળ ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓમાં ભેળસેળ પર પ્રતિબંધ છે અને જો કોઈ વ્યક્તિ ભેળસેળવાળો સામાન વેચતો જોવા મળે તો તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.
જાણો કેટલી મળે છે સજા?
ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ એક્ટ, 2006 મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ ભેળસેળયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થોનું ઉત્પાદન, વેચાણ અથવા વિતરણ કરતી જોવા મળે તો તેને ગંભીર અપરાધ ગણવામાં આવે છે. જો દોષી સાબિત થાય તો દંડ, સજા અથવા બંનેની જોગવાઈ છે. દંડની વાત કરીએ તો ભેળસેળયુક્ત ખાદ્યપદાર્થો બનાવવા અને વેચવા પર 1 લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. જ્યારે ગુનાની ગંભીરતાને જોતા આવા કેસમાં 6 મહિનાથી લઈને 7 વર્ષ સુધીની સજા થઈ શકે છે. તે જ સમયે, જો કોઈ વ્યક્તિ ભેળસેળયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થો ખાવાથી મૃત્યુ પામે છે, તો ભેળસેળ કરનારને આજીવન કેદ અથવા 10 વર્ષ સુધીની સજા થઈ શકે છે.
કલમ 272 અને 273 હેઠળ થાય છે સજા
ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ એક્ટ, 2006 ઉપરાંત, ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) માં પણ ભેળસેળ સંબંધિત ગુનાઓ માટે દંડની જોગવાઈઓ છે. ખાસ કરીને છેતરપિંડી અને સામાન્ય લોકોના જીવનને જોખમમાં મૂકવાના કેસોમાં. હકીકતમાં, જો કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા ભેળસેળયુક્ત ખાદ્યપદાર્થો વેચવામાં આવે છે, જેના કારણે કોઈના જીવને કોઈ ખતરો નથી, તો તે છેતરપિંડી હેઠળ આવે છે. ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 272 અને 273 હેઠળ, ભેળસેળયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થોનું વેચાણ કરનાર વ્યક્તિને 6 મહિનાથી લઈને 2 વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે અને દંડ પણ થઈ શકે છે.
જો ભેળસેળયુક્ત ખાદ્યપદાર્થો કોઈ વ્યક્તિની ગંભીર આરોગ્ય સ્થિતિનું કારણ બને છે અથવા કોઈ રોગ ફેલાવે છે અથવા કોઈના જીવનને જોખમમાં મૂકે છે, તો તે ગંભીર ગુનો ગણવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, સંબંધિત વ્યક્તિને 3 થી 7 વર્ષની જેલની સજા થઈ શકે છે અને તેના પર ભારે દંડ પણ થઈ શકે છે.
