પહેલગામ હુમલા બાદ ભારતની કાર્યવાહી પછી પાકિસ્તાને ભારતીય એરલાઇન્સ માટે પોતાનું હવાઈ ક્ષેત્ર સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું હતું. આ નિર્ણય પછી આ પહેલો કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. જો વિમાન પરવાનગી વિના હવાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરે તો શું? જ્યારે પણ કોઈ વિમાન હવામાં હોય છે, ત્યારે તેણે એરસ્પેસ નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે. ઇમરજન્સી લેન્ડિંગના કિસ્સામાં પણ, નજીકના એટીસીની પરવાનગી લીધા પછી જ લેન્ડિંગ કરવામાં આવે છે.
ઇન્ડિગો ફ્લાઇટ ટર્બ્યુલન્સની ઘટના
21 મેના રોજ દિલ્હીથી શ્રીનગર જતી ઇન્ડિગો ફ્લાઇટ એક ભયાનક ઘટનામાંથી માંડ માંડ બચી ગઈ હતી. જ્યારે વિમાન હવામાં હતું, ત્યારે કરાના કારણે તેમાં ભારે ઉથલપાથલ થઈ ગઈ હતી, ત્યારબાદ પાયલોટે લાહોર એટીસીનો સંપર્ક કર્યો અને ઇમરજન્સી લેન્ડિંગ માટે પરવાનગી માંગી. જોકે, પાકિસ્તાને ઈન્ડિગો વિમાનને ઈમરજન્સી લેન્ડિંગ કરવાની મંજૂરી આપી ન હતી, જેના પછી ફ્લાઈટનું શ્રીનગરમાં ઈમરજન્સી લેન્ડિંગ કરવું પડ્યું. આ સમયે વિમાનમાં ક્રૂ મેમ્બર સહિત 227 લોકો સવાર હતા. પાકિસ્તાને ઈન્ડિગો વિમાનના ઈમરજન્સી લેન્ડિંગની મંજૂરી ન આપી હોવાની માહિતી બહાર આવ્યા બાદ, આ મુદ્દા પર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. હકીકતમાં, જે સમયે આ ઘટના બની તે સમયે વિમાનનો આગળનો ભાગ ક્રેશ થઈ ગયો હતો, આવી સ્થિતિમાં ગમે ત્યારે મોટી દુર્ઘટના થઈ શકે છે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે જો પરવાનગી ન હોવા છતાં વિમાન પાકિસ્તાની હવાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ્યું હોત તો શું થયું હોત? પાકિસ્તાન સરકાર આ અંગે શું પગલાં લેશે? અને શું આ કટોકટીમાં કરી શકાય?
પાકિસ્તાને હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કર્યુ
પહેલગામ હુમલા બાદ ભારતે કાર્યવાહી કર્યા બાદ, પાકિસ્તાને ભારતીય એરલાઇન્સ માટે પોતાનું એરસ્પેસ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું હતું, જેના જવાબમાં ભારત સરકારે પણ પાકિસ્તાની વિમાનો માટે પોતાનું એરસ્પેસ બંધ કરી દીધું છે. પાકિસ્તાનના આ નિર્ણય પછી, ઇન્ડિયન એરલાઇન્સના વિમાનો વૈકલ્પિક માર્ગો દ્વારા યુરોપ અને ખાડી દેશોમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છે. ડીજીસીએ દ્વારા જારી કરાયેલા નિવેદન અનુસાર, ઇન્ડિગો વિમાને કટોકટીની સ્થિતિમાં લાહોર એટીસીનો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ તેને ઉતરાણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ છે કે જો પરવાનગી ન મળવા છતાં વિમાન પાકિસ્તાની હવાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ્યું હોત તો શું થયું હોત? તમને જણાવી દઈએ કે, ભારત અને પાકિસ્તાનની વાત કરીએ તો, બંને દેશોના સંબંધો હાલમાં સૌથી ખરાબ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, બંને દેશોએ પોતપોતાના હવાઈ ક્ષેત્રો પણ બંધ કરી દીધા છે. આવી સ્થિતિમાં, જો કોઈ વિમાન પરવાનગી વિના પાકિસ્તાનના હવાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરશે, તો તેને હવાઈ ક્ષેત્રનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવશે. પાકિસ્તાન તેને દુશ્મન વિમાન ગણી શક્યું હોત અને તેની સામે કોઈપણ કાર્યવાહી કરી શક્યું હોત, જેમાં વિમાનને નિશાન બનાવવાનો પણ સમાવેશ થતો હતો. જોકે, પેસેન્જર પ્લેનમાં આવું કરવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય ટીકા થઈ શકી હોત.
ઇમરજન્સી લેન્ડિંગમાં શું થાય છે?
જો કોઈ દેશનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ હોય પણ પરિસ્થિતિ કટોકટીની હોય તો શું થશે? હકીકતમાં, આવા સમયે, માનવતાવાદી વિચારણાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે. ઘણી વખત, દુશ્મન દેશો પણ આવી પરિસ્થિતિઓમાં તેમના હવાઈ ક્ષેત્રનો ઉપયોગ અને કટોકટી ઉતરાણની મંજૂરી આપે છે. જોકે, તે સંપૂર્ણપણે તેમના પર નિર્ભર છે. જ્યાં સુધી ઇન્ડિગો વિમાનનો સવાલ છે, તેની ચર્ચા વધુ થઈ રહી છે કારણ કે વિમાનમાં 227 મુસાફરો સવાર હતા. આવી સ્થિતિમાં, પાકિસ્તાન તરફથી ઇમરજન્સી લેન્ડિંગની પરવાનગી ન મળવાને કારણે અકસ્માત થઈ શકે છે.
