Kedarnath-hemkund sahib project: ભારતમાં પહેલીવાર ક્યાં બન્યો રોપ વે?

કેન્દ્ર સરકારે કેદારનાથ અને હેમકુંડ સાહિબ રોપવે પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી દીધી છે. આનાથી યાત્રાળુઓએ કપરુ ચઢાણ કરવુ નહી પડે. સોનપ્રયાગ અને કેદારનાથ વચ્ચેનો રોપવે 12.9 કિમી લાંબો હશે, જેના પર અંદાજિત ખર્ચ 4081 કરોડ રૂપિયા છે. જ્યારે હેમકુંડ સાહિબ રોપવે પર 2730 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરવામાં આવશે. આનાથી ગોવિંદ ઘાટથી હેમકુંડ સાહિબ ગુરુદ્વારા સુધીની યાત્રા સરળ બનશે. ત્યારે આવો જાણીએ રોપવે વિશે વધુ માહિતી

રોપવે કેટલા નામોથી ઓળખાય છે?

આધુનિક સમયમાં રોપવે જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની રહ્યો છે. તેને એરિયલ લિફ્ટ, એરિયલ ટ્રામ, કેબલ કાર અથવા ચેર લિફ્ટ જેવા નામોથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. આમાં, કેબિન, ગોંડોલા અથવા ખુલ્લી ખુરશીઓને કેબલની મદદથી જમીન ઉપર ખેંચવામાં આવે છે. રોપવેના ઇતિહાસ વિશે વાત કરીએ તો, તે સૌપ્રથમ કાર્ગો પરિવહન માટે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

પહેલુ રોપવે ક્યારે બન્યુ ?

પ્રથમ યાંત્રિક રોપવે ક્રોએશિયાના ફૌસ્ટો વેરાન્ઝિયો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો હતો. તેમણે 1616માં સાયકલ પેસેન્જર રોપવે ડિઝાઇન કર્યો હતો. 1644 માં પોલેન્ડના ગ્ડાન્સ્કમાં એડમ વિબે દ્વારા બહુવિધ સપોર્ટ પર બનેલી વિશ્વની પ્રથમ કેબલ કાર બનાવવામાં આવી હતી. તે ઘોડાઓ દ્વારા સંચાલિત હતું. તેનો ઉપયોગ નદી પાર કરીને માટીને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ ખસેડવા માટે થતો હતો.

ભારતમાં ક્યારે થઇ રોપવેની શરૂઆત

ભારતમાં પ્રથમ આધુનિક રોપવે 1960 ના દાયકામાં બિહારના રાજગીરમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો. તે રાજગીરના વિશ્વ શાંતિ સ્તૂપને પ્રખ્યાત જાપાની બૌદ્ધ સાધુ નિચિદાત્સુ ફુજી દ્વારા ભેટમાં આપવામાં આવ્યું હતું અને સૌપ્રથમ સમાજવાદી નેતા જય પ્રકાશ નારાયણ દ્વારા તેના પર સવારી કરવામાં આવી હતી.

1986માં, મસૂરીથી ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂન સુધી એક રોપવે પણ બનાવવામાં આવ્યો હતો (તે સમયે ઉત્તરાખંડ અસ્તિત્વમાં નહોતું. તે ઉત્તર પ્રદેશનો એક ભાગ હતો), જેના દ્વારા ચૂનો નીચે લાવવામાં આવતો હતો. હાલમાં, ભારતમાં પર્વતમાળા યોજના વિશ્વનો સૌથી મોટો રોપવે પ્રોજેક્ટ છે, જે હેઠળ આગામી પાંચ વર્ષમાં (2030 સુધીમાં) 1250 અબજ રૂપિયાના ખર્ચે 200 નવા રોપવે બનાવવામાં આવશે, જેની કુલ લંબાઈ 1200 કિમીથી વધુ હશે. આ જાહેર-ખાનગી ભાગીદારીના આધારે તૈયાર કરવામાં આવશે.

આ ભારતનો સૌથી લાંબો  કયો ? 

ઉત્તરાખંડમાં આવેલ 4.5 કિમી લાંબો ઔલી રોપવે ભારતનો સૌથી લાંબો અને વિશ્વનો બીજો સૌથી લાંબો રોપવે છે. 2021 માં ભૂસ્ખલન થયા પછી કામગીરી સ્થગિત કરવામાં આવી છે. તે જોશીમઠથી ઔલીની ટોચ પરના ટાવર સુધી જાય છે. આનાથી લાંબી વિયેતનામની 7,899.9 મીટર લાંબી હોન થુમ કેબલ કાર છે. નિર્માણાધીન મસૂરી-દહેરાદુન રોપવે તેના પૂર્ણ થયા પછી ભારતનો સૌથી લાંબો રોપવે (5.5 કિમી) બનશે. કાશી (વારાણસી) રોપવે ભારતનો પ્રથમ અને વિશ્વનો ત્રીજો શહેરી રોપવે હશે. 2014 માં બોલિવિયામાં અને 2021 માં મેક્સિકો સિટીમાં શહેરી રોપવે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.