દેશનો સૌથી સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન એટલે કે ભારત રત્ન મેળવવો કોઈપણ માટે સૌથી મોટુ સન્માન છે. આ સન્માન ઘણા ક્ષેત્રોમાં અસાધારણ અને સર્વોચ્ચ સેવા માટે આપવામાં આવે છે. ભારત રત્ન ઘણા ક્ષેત્રોમાં આપી શકાય છે. જેમ કે રાજકારણ, કલા, સાહિત્ય, વિજ્ઞાન, લેખન, સામાજિક સેવા વગેરે. તેની શરૂઆત 2 જાન્યુઆરી 1954 ના રોજ દેશના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. દેશનું પ્રથમ ભારત રત્ન - ચક્રવર્તી રાજગોપાલ, સરવેપલ્લી રાધાકૃષ્ણન અને ડો.ચંદ્રશેખર વેંકટ રમનને આપવામાં આવ્યું હતું.
દર વર્ષે 26 જાન્યુઆરીએ દેશના રાષ્ટ્રપતિઓ અસાધારણ સેવા માટે નાગરિકોને ભારત રત્ન પ્રદાન કરે છે. તેની સત્તાવાર જાહેરાત ભારતના ગેઝેટમાં જારી કરવામાં આવી છે. ગયા વર્ષે, કર્પોરી ઠાકુર, એલ.કે. અડવાણી, ચૌધરી ચરણસિંહ, પીવી નરસિંહા રાવ અને વૈજ્ઞાનિક એમ. એસ. સ્વામિનાથનને ભારત રત્નથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. હવે સવાલ એ છે કે ભારત સરકાર એક વર્ષમાં કેટલા ભારત રત્ન પ્રદાન કરી શકે છે? ભારત રત્ન સાથે કોઈ ઇનામની રકમ પણ આપવામાં આવે છે? ભારત રત્ન પ્રાપ્ત કરનાર વ્યક્તિને બીજું શું મળે છે? ચાલો જાણીએ..
વડાપ્રધાન ભલામણ કરે છે
ભારત રત્નની પ્રક્રિયા PADMA એવોર્ડથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે. ભારત રત્ન માટે દેશના વડા પ્રધાન રાષ્ટ્રપતિને વ્યક્તિનું નામ લેવાની ભલામણ કરે છે. જો કે, એક વર્ષમાં ફક્ત ત્રણ નામોની ભલામણ કરી શકાય છે. એટલે કે, એક વર્ષમાં ફક્ત ત્રણ લોકોને ભારત રત્ન આપી શકાય છે. તે પણ જરૂરી નથી કે ભારત રત્ન દર વર્ષે આપવી જોઈએ. જો કે ગયા વર્ષે ભારત સરકારે પ્રથમ વખત પાંચ લોકોને ભારત રત્ન આપ્યા હતા.
ભારત રત્ન સાથે કોઈ રકમ મળે છે?
ભારત રત્ન એ દેશનો સૌથી મોટો સન્માન છે. આવી સ્થિતિમાં, ઘણા લોકોના મનમાં આવે છે કે ભારત રત્ન સાથે, સરકાર દ્વારા એક મોટી સન્માનની રકમ પણ આપવામાં આવશે. જો કે, તે એવું નથી. ભારત રત્ન પ્રાપ્ત કરનાર વ્યક્તિને ભારત સરકાર દ્વારા પ્રમાણપત્ર અને ચંદ્રક આપવામાં આવે છે. આ સિવાય કોઈ પૈસા આપવામાં આવતાં નથી.
ભારત રત્ન મેળવનારને મળે છે આ સન્માન
ભારત રત્ના પ્રાપ્ત કરનાર વ્યક્તિને સરકાર દ્વારા ઘણી સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવે છે. આવી વ્યક્તિને રેલ્વેથી મફત મુસાફરીની સુવિધા મળે છે. તે જ સમયે, આવા વ્યક્તિઓને ઘણા મહત્વપૂર્ણ સરકારી કાર્યક્રમોમાં પણ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. પસંદગીના સમયગાળા દરમિયાન, રાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન, રાજ્યપાલ, ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ, નાયબ વડા પ્રધાન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ, લોકસભ અધ્યક્ષ, કેબિનેટ પ્રધાન, મુખ્યમંત્રી, પૂર્વ વડા પ્રધાન અને સંસદમાં વિપક્ષના નેતા આપવામાં આવે છે. વિરોધના નેતા પછી રત્ના. આ સિવાય રાજ્ય સરકારો ઘણી સુવિધાઓ પ્રદાન કરે છે.
