અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ દરમિયાન એક મોટી ઘટના સામે આવી હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં અમેરિકન સબમરીન દ્વારા ટોર્પિડો ફાયર કરી ઈરાની યુદ્ધ જહાજને ડુબાડી દેવામાં આવ્યું હતું. આ ઘટનાનો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો હતો. તેમાં પહેલા સમુદ્રમાં જહાજ દેખાય છે અને ત્યારબાદ જોરદાર વિસ્ફોટ સાથે તે ડૂબી જાય છે. અમેરિકાના સંરક્ષણ સચિવે આ હુમલાને બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીની સૌથી મોટી સમુદ્રી લડાઈ જેવી ઘટના ગણાવી છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર વિશ્વનું ધ્યાન સમુદ્રી હથિયારો તરફ ખેંચ્યું છે, ખાસ કરીને ટોર્પિડો તરફ. આ સ્થિતિમાં એ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ટોર્પિડો શું છે અને તેમાં ભારત કેટલું શક્તિશાળી છે.
ટોર્પિડો શું છે?
ટોર્પિડો સમુદ્રમાં ઉપયોગ થતું સૌથી ખતરનાક હથિયાર માનવામાં આવે છે. તે મિસાઇલ જેવી દેખાય છે પરંતુ પાણીની અંદર ચાલે છે. તેનો મુખ્ય ઉપયોગ દુશ્મનના યુદ્ધ જહાજ, સબમરીન અથવા મોટા ટેન્કરને ડૂબાડવા માટે થાય છે. આ એક સ્વચાલિત અને સ્વ-સંચાલિત હથિયાર છે. તેમાં સેન્સર, સોનાર અને માર્ગદર્શન સિસ્ટમ હોય છે જે તેને તેના લક્ષ્ય સુધી પહોંચાડે છે. સામાન્ય રીતે ટોર્પિડો જહાજના નીચેના ભાગમાં વિસ્ફોટ કરે છે. આ કારણે જહાજની રચના તૂટી શકે છે અને ક્યારેક જહાજ બે ભાગમાં પણ તૂટી જાય છે. તેથી તેને “શિપ કિલર” પણ કહેવામાં આવે છે.
ટોર્પિડો ટેકનોલોજીમાં અમેરિકા
ટોર્પિડો અને સબમરીન ટેકનોલોજીમાં અમેરિકા વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી દેશોમાંનું એક છે. તેની પાસે અદ્યતન પરમાણુ સબમરીન છે જે લાંબા સમય સુધી સમુદ્રમાં રહેીને હુમલો કરી શકે છે. અમેરિકન ટોર્પિડો ખૂબ ઝડપી, લાંબી રેન્જ ધરાવતા અને સ્માર્ટ માર્ગદર્શન સિસ્ટમવાળા હોય છે. ઈરાની જહાજ પર થયેલા હુમલાએ પણ આ ક્ષમતા દર્શાવી હતી. સબમરીન દ્વારા પાણીની અંદરથી કરવામાં આવેલા આવા હુમલાને શોધવું ખૂબ મુશ્કેલ હોય છે.
ભારતની સ્થિતિ
ભારતની સ્થિતિ અમેરિકાથી અલગ છે, પરંતુ નબળી નથી. ભારતનું મુખ્ય લક્ષ્ય વૈશ્વિક વર્ચસ્વ મેળવવાનું નથી, પરંતુ પોતાની સમુદ્રી સુરક્ષા મજબૂત બનાવવાનું છે. ભારત માટે અરબી સમુદ્ર, બંગાળનો અખાત અને હિંદ મહાસાગર ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતીય નૌકાદળ આ વિસ્તારોમાં સતત પેટ્રોલિંગ કરે છે. જો કોઈ દેશ ભારતના દરિયાકાંઠા પર દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કરે તો ભારત પાસે ટોર્પિડોથી જવાબ આપવાની ક્ષમતા છે.
ભારત પાસે કેટલા ટોર્પિડો છે?
સુરક્ષા કારણોસર કોઈપણ દેશ તેની પાસે રહેલા ટોર્પિડો અથવા મિસાઇલની ચોક્કસ સંખ્યા જાહેર કરતો નથી. પરંતુ ખુલ્લા સ્ત્રોતો અને સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ ભારતીય નૌકાદળ પાસે સેંકડો ટોર્પિડો છે. આ ટોર્પિડો સબમરીન, યુદ્ધ જહાજ, હેલિકોપ્ટર અને દરિયાઈ પેટ્રોલ વિમાનોમાં તૈનાત કરવામાં આવે છે. ભારત ધીમે ધીમે તેના જૂના ટોર્પિડો બદલીને નવા અને વધુ આધુનિક સિસ્ટમો અપનાવી રહ્યું છે.
ભારતીય નૌકાદળ વિવિધ પ્રકારના ટોર્પિડોનો ઉપયોગ કરે છે.
હેવીવેઇટ ટોર્પિડો:
આ મોટા અને શક્તિશાળી ટોર્પિડો હોય છે. તેઓ સામાન્ય રીતે સબમરીનમાંથી ફાયર થાય છે અને લાંબી રેન્જ ધરાવે છે. મોટા યુદ્ધ જહાજો અથવા સબમરીનને નિશાન બનાવવામાં તેઓ ખૂબ અસરકારક છે.
લાઇટવેઇટ ટોર્પિડો:
આ કદમાં નાના હોય છે પરંતુ ખૂબ ઝડપથી હુમલો કરી શકે છે. તેમને યુદ્ધ જહાજ, હેલિકોપ્ટર અથવા દરિયાઈ પેટ્રોલ વિમાન દ્વારા છોડવામાં આવે છે. તેઓ ખાસ કરીને સબમરીન વિરોધી યુદ્ધ માટે ઉપયોગી છે.
સ્માર્ટ ટોર્પિડો:
આધુનિક ટોર્પિડો હવે વધુ સ્માર્ટ બન્યા છે. તેઓ માર્ગ બદલી શકે છે અને લક્ષ્યને ઓળખી શકે છે. ભારત પણ આવી નેટવર્ક આધારિત અને સ્માર્ટ સિસ્ટમ્સ વિકસાવી રહ્યું છે.
સ્વદેશી વિકાસ પર ભાર
ભારત હવે ટોર્પિડો માટે સંપૂર્ણપણે વિદેશી દેશો પર આધાર રાખવા માંગતું નથી. તેથી ભારતીય સંશોધન સંસ્થાઓ અને રક્ષા સંસ્થાઓ સ્વદેશી ટોર્પિડો વિકસાવી રહી છે. આથી બે મોટા ફાયદા થાય છે. એક તો યુદ્ધની સ્થિતિમાં પુરવઠા પર કોઈ બાહ્ય દબાણ નહીં રહે. બીજું, ભારત પોતાની જરૂરિયાત મુજબ ટેકનોલોજી અપગ્રેડ કરી શકે છે.
https://twitter.com/IndianIndex/status/2029197318264897890
ભવિષ્યમાં ભારતની યોજના
આગામી વર્ષોમાં ભારત નેટવર્ક આધારિત સમુદ્રી યુદ્ધ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. તેમાં જહાજ, સબમરીન, હેલિકોપ્ટર અને વિમાનો વચ્ચે ડેટા શેરિંગ થશે. આથી યોગ્ય સમયે યોગ્ય લક્ષ્ય પર ટોર્પિડો હુમલો શક્ય બનશે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો ભારતની ટોર્પિડો શક્તિ ફક્ત સંખ્યામાં જ નહીં પરંતુ ટેકનોલોજી અને ગુણવત્તામાં પણ ઝડપથી વધી રહી છે.
આ પણ વાંચો : Israel Iran war : ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધના 6 દિવસ, ઇઝરાયલને દર અઠવાડિયે $3 બિલિયનનું નુકસાન
