દિલ્હીનો પુરાણા કિલ્લો (જૂનો કિલ્લો) દિલ્હીનો સૌથી જૂનો કિલ્લો માનવામાં આવે છે. આ કિલ્લો ફક્ત તેની પ્રાચીનતા માટે જ જાણીતો નથી પરંતુ એક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાનો સાક્ષી પણ છે. હુમાયુએ મુઘલ સામ્રાજ્યનો પાયો મજબૂત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમના મૃત્યુની વાર્તા પણ આ કિલ્લા સાથે જોડાયેલી છે.
જૂના કિલ્લાનો ઇતિહાસ
હુમાયુ બાબરનો પુત્ર અને મુઘલ સામ્રાજ્યનો બીજો સમ્રાટ હતો. 1530માં બાબરના મૃત્યુ પછી હુમાયુએ ગાદી સંભાળી, પરંતુ તેનું શાસન પડકારોથી ભરેલું હતું. શેરશાહ સુરી દ્વારા તેનો પરાજય થયો અને તેને 15 વર્ષ સુધી દેશનિકાલમાં રહેવું પડ્યું. 1555માં, હુમાયુએ દિલ્હી પર ફરીથી કબજો કર્યો અને તેના પ્રિય દિનાપનાહ કિલ્લામાં રહેવા લાગ્યો. આ કિલ્લો, જે આજે પુરાણા કિલ્લા તરીકે ઓળખાય છે, તે 1533માં હુમાયુએ શરૂ કર્યો હતો. પરંતુ કોણ જાણતું હતું કે આ કિલ્લો તેના મૃત્યુનું કારણ બનશે.
હુમાયુનું મૃત્યુ કેવી રીતે થયું?
27 જાન્યુઆરી 1556 ની સાંજે, હુમાયુ દીનાપનાહ કિલ્લાના શેર મંડળમાં સ્થિત તેના પુસ્તકાલયમાં હતો. શેર મંડળ એક ઊંચી ઇમારત હતી, જે હુમાયુએ ખગોળશાસ્ત્રના અભ્યાસ અને પુસ્તકાલય માટે બનાવી હતી. ઇતિહાસકારોના મતે, હુમાયુ તે દિવસે નમાઝ માટે ઉતાવળમાં હતો. સૂર્યાસ્ત સમયે જ્યારે તે સીડીઓ પરથી નીચે ઉતરી રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે મસ્જિદમાંથી અઝાનનો અવાજ સાંભળ્યો. ઉતાવળમાં, અઝાનનો અવાજ સાંભળીને તેણે નમન કરીને સજદામાં બેસવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તે પોતાનું સંતુલન ગુમાવી બેઠો અને સીડી પરથી પડી ગયો. સીડી પરથી પડી ગયા પછી, તેને માથા અને ગરદનમાં ગંભીર ઈજાઓ થઈ.
ત્રણ દિવસ પછી હુમાયુનું અવસાન થયું
અકસ્માત પછી હુમાયુને તાત્કાલિક તબીબી સારવાર આપવામાં આવી, પરંતુ તેની હાલત વધુ ખરાબ થઈ ગઈ. ત્રણ દિવસ પછી, 30 જાન્યુઆરી 1556 ના રોજ, હુમાયુનું માત્ર 47 વર્ષની વયે અવસાન થયું. હુમાયુના મૃત્યુથી મુઘલ સામ્રાજ્ય હચમચી ગયું કારણ કે તે સમયે તેનો પુત્ર અકબર માત્ર 13 વર્ષનો હતો. હુમાયુની પત્ની હમીદા બાનો અને દરબારીઓએ અકબરને ગાદી સોંપવાનો નિર્ણય કર્યો, જેણે પાછળથી મુઘલ સામ્રાજ્યને નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચાડ્યું.
કિલ્લાની રચના
દિલ્હીમાં આજે પણ પુરાનો કિલ્લો ઉભો છે અને હુમાયુની આ દુઃખદ વાર્તા વર્ણવે છે. તેમનો મકબરો, જેને હુમાયુનો મકબરો કહેવામાં આવે છે. પુરાનો કિલ્લો લગભગ 2 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. કિલ્લાની દિવાલો 18 મીટર ઊંચી છે. તેની અંદર બે મુખ્ય દરવાજા છે, હુમાયુ દરવાજો, તલાકી દરવાજો અને બડા દરવાજો. કિલ્લાની અંદર એક સુંદર તળાવ પણ છે જે હાલમાં પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.
