રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ રાજ્યસભા માટે ચાર સભ્યોને નોમિનેટ કર્યા છે. આમાં 26/11 હુમલા જેવા ઘણા ફેમસ કેસોમાં સરકારી વકીલ ઉજ્જવલ દેવરાવ નિકમ, ફેમસ ઇતિહાસકાર અને શિક્ષણવિદ મીનાક્ષી જૈન, કેરળના વરિષ્ઠ સામાજિક કાર્યકર અને શિક્ષણવિદ સી. સદાનંદન માસ્ટર અને ભૂતપૂર્વ વિદેશ સચિવ અને કુશળ રાજદ્વારી હર્ષવર્ધન શ્રૃંગલાનો સમાવેશ થાય છે.
રાષ્ટ્રપતિએ બંધારણની કલમ 80 (1) (a) અને કલમ (3) હેઠળ પોતાની વિશેષ સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને તેમને નોમિનેટ કર્યા છે. બંધારણનો આ ભાગ રાષ્ટ્રપતિને રાજ્યસભામાં સભ્યોની પસંદગી કરવાની મંજૂરી આપે છે.
નોમિનેટ સભ્યોની પસંદગી કેવી રીતે થાય છે અને તેમના અધિકારો
રાજ્યસભાના નોમિનેટ સભ્યો રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નોમિનેટ થાય છે. નોમિનેટ સભ્યોને સાહિત્ય, કલા, વિજ્ઞાન અને સમાજ સેવા જેવા ક્ષેત્રોમાં વિશેષ જ્ઞાન અથવા વ્યવહારુ અનુભવ હોવો જોઈએ. ગૃહના સભ્ય બન્યા પછી, નોમિનેટ સભ્યો છ મહિનાની અંદર કોઈપણ રાજકીય પક્ષમાં જોડાઈ શકે છે, જો તેઓ આમ ન કરે તો તેમને સ્વતંત્ર ઉમેદવાર ગણવામાં આવે છે. આ સભ્યોનો કાર્યકાળ 6 વર્ષનો છે. દર બીજા વર્ષે લગભગ એક તૃતીયાંશ સભ્યો નિવૃત્ત થાય છે, તેમના સ્થાને સમાન સંખ્યામાં અન્ય સભ્યો ચૂંટાય છે.
નોમિનેટ સભ્યોના અધિકારો
બંધારણના અનુચ્છેદ 249 મુજબ રાજ્યસભાને રાજ્ય યાદીના કોઈપણ વિષયને હાજર અને મતદાન કરતા સભ્યોના બે તૃતીયાંશ બહુમતી દ્વારા રાષ્ટ્રીય મહત્વના વિષય તરીકે જાહેર કરવાની સત્તા છે. જો રાજ્યસભા દ્વારા આવો ઠરાવ પસાર થાય છે, તો સંસદ તેના પર કાયદો બનાવી શકે છે. બંધારણના અનુચ્છેદ 312 મુજબ ફક્ત રાજ્યસભા જ કેન્દ્ર સરકારને તેની બે તૃતીયાંશ બહુમતીથી ઠરાવ પસાર કરીને નવી અખિલ ભારતીય સેવાઓ સ્થાપિત કરવાનો અધિકાર આપી શકે છે.
તમને કેટલો પગાર મળે છે?
નામાંકિત સભ્યોને પણ રાજ્યસભાના અન્ય સભ્યો જેટલો જ પગાર અને ભથ્થા મળે છે. 2025 માં, સાંસદોનો માસિક પગાર 1.24 લાખ રૂપિયા છે. આ ઉપરાંત, તેમને મતવિસ્તાર ભથ્થું, દૈનિક ભથ્થું, ઓફિસ ભથ્થું અને અન્ય સુવિધાઓ મળે છે. ઓફિસ ખર્ચ ભથ્થું, દૈનિક ભથ્થું, રહેઠાણ, વીજળી, પાણી, ટેલિફોન અને ડૉક્ટરની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. આ ઉપરાંત, નિવૃત્તિ પછી 25,000 રૂપિયા મુસાફરી ભથ્થું અને પેન્શન તેમજ 5 વર્ષથી વધુ સેવા માટે 2000 રૂપિયા વધારાનું પેન્શન પણ ઉપલબ્ધ છે.
