15 ઓગસ્ટ હોય કે 26 જાન્યુઆરી, આ પ્રસંગે લોકો પોતાના ઘર, ઓફિસ અને વાહનો પર ત્રિરંગો ફરકાવીને દેશભક્તિનો ઉત્સાહ દર્શાવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ધ્વજ ફરકાવવા માટે કેટલાક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે, જેનું પાલન દરેક માટે ફરજિયાત છે. વાહન પર ત્રિરંગો ફરકાવવા માટે ભારતીય ધ્વજ સંહિતા, 2002 અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવના અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, 1971 હેઠળ કડક નિયમો છે. તેનું ઉલ્લંઘન કરવાથી સજા પણ થઈ શકે છે. 


ત્રિરંગો ફરકાવવાના નિયમો શું છે?

નિયમ મુજબ, સામાન્ય નાગરિકને પોતાના અંગત વાહન પર ત્રિરંગો લગાવવાનો અધિકાર નથી અને આમ કરવું ગેરકાયદેસર છે. ભારતીય ધ્વજ સંહિતા, 2002 (કલમ 3.44) અનુસાર, ફક્ત અમુક બંધારણીય પદો ધરાવતા લોકો જ પોતાના વાહનો પર ત્રિરંગો લગાવી શકે છે. આમાં રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન, કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રીઓ, રાજ્યમંત્રીઓ અને કેન્દ્રના નાયબ મંત્રીઓ, રાજ્યોના રાજ્યપાલો, ઉપરાજ્યપાલો, મુખ્યમંત્રીઓ, કેબિનેટ મંત્રીઓ, લોકસભાના અધ્યક્ષ, રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ, વિધાનસભાઓ/પરિષદોના અધ્યક્ષ/ઉપાધ્યક્ષ, સુપ્રીમ કોર્ટ અને ઉચ્ચ ન્યાયાલયોના મુખ્ય ન્યાયાધીશો/ન્યાયાધીશો, વિદેશમાં ભારતીય મિશનના વડાઓનો સમાવેશ થાય છે.

Also Read

ત્રિરંગો કેવી રીતે સ્થાપિત કરવો?

  • ત્રિરંગો વાહનના બોનેટની મધ્યમાં અથવા જમણી બાજુએ મજબૂત રીતે ફરકાવવો જોઈએ.
  • કેસરનો રંગ હંમેશા ઉપર હોવો જોઈએ, તેને ઊંધો લગાવવો એ અપમાન માનવામાં આવે છે.
  • ત્રિરંગો ફાટેલો, ગંદો કે ઝાંખો ન હોવો જોઈએ.
  • તે જમીનને સ્પર્શ ન કરવો જોઈએ કે અન્ય કોઈપણ ધ્વજ કરતાં નીચે લહેરાવવો જોઈએ નહીં.
  • ત્રિરંગાનો ઉપયોગ ગણવેશ, પડદા કે શણગાર માટે કરી શકાતો નથી.

નિયમોનો ભંગ કરવા પર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે

જો કોઈ વ્યક્તિ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, તો રાષ્ટ્રીય સન્માન અપમાન નિવારણ અધિનિયમ 1971 હેઠળ કાર્યવાહી કરી શકાય છે. જો રાષ્ટ્રધ્વજનું અપમાન કરતા પકડાય તો 3 વર્ષ સુધીની જેલ, દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે. વાહન પર અનધિકૃત ત્રિરંગો લગાવવો પણ આ કાયદાનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવે છે.


  • Follow us on: