આજના સમયમાં, મહિલાઓ દરેક ક્ષેત્રમાં ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહી છે. જેના કારણે સમાજમાં તેમના પ્રત્યેનો અભિગમ પણ બદલાયો છે. એક અભ્યાસ મુજબ, છેલ્લા સાત વર્ષમાં ભારતમાં મહિલાઓના રોજગાર દરમાં અભૂતપૂર્વ વધારો નોંધાયો છે. ચાલો જાણીએ કે મહિલાઓએ કાર્યક્ષેત્રમાં કેવી રીતે જીત મેળવી છે અને મહિલાઓની ભાગીદારી કેટલી ટકાવારીમાં વધી છે.
શ્રમ મંત્રાલયના આંકડા અનુસાર, 2017-18માં મહિલાઓનો રોજગાર દર 22 ટકા હતો, જે 2023-24માં વધીને 40.3 ટકા થયો છે. આ લગભગ બમણો વધારો દેશમાં મહિલાઓની આર્થિક ભાગીદારી અને સશક્તિકરણ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલા રોજગારમાં થયો વધારો
જોકે, પડકારો હજુ પણ બાકી છે. ઘરેલું જવાબદારીઓ અને લિંગ રૂઢિપ્રયોગો જેવા સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક અવરોધો મહિલાઓના માર્ગમાં ઊભા રહી શકે છે. છતાં, આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારતમાં મહિલાઓ આર્થિક સ્વતંત્રતા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલા રોજગારમાં 96 ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં આ આંકડો 43 ટકા રહ્યો છે. આ પરિવર્તન સરકારની વિવિધ યોજનાઓ અને નીતિઓને આભારી છે, જે મહિલાઓને આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બનાવવા પર કેન્દ્રિત છે.
મંત્રાલયે ભાર મૂક્યો હતો કે કેન્દ્રના પ્રયાસો મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોના વિકાસમાં ફાળો આપી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે, 15 મંત્રાલયોની 70 કેન્દ્રીય યોજનાઓ અને 400 થી વધુ રાજ્ય-સ્તરીય યોજનાઓ મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા પર કેન્દ્રિત છે. માહિતી અનુસાર, મહિલા સ્નાતકોની રોજગારક્ષમતા 2013 માં 42 ટકાથી વધીને 2024 માં 47.53 ટકા થવાનો અંદાજ છે.
મહિલા સ્વરોજગારમાં 30 ટકાનો વધારો
અનુસ્નાતક શિક્ષણ અને તેથી વધુ ડિગ્રી ધરાવતી મહિલાઓનો રોજગાર દર પણ 2017-18માં 34.5 ટકાથી વધીને 2023-24માં 40 ટકા થયો છે. આ દર્શાવે છે કે શિક્ષિત મહિલાઓ હવે પહેલા કરતાં વધુ સંખ્યામાં કાર્યબળમાં જોડાઈ રહી છે. PLFS ડેટા દર્શાવે છે કે મહિલા સ્વરોજગારમાં 30 ટકાનો વધારો થયો છે. તે 2017-18 માં 51.9 ટકાથી વધીને 2023-24 માં 67.4 ટકા થયો છે. જેના કારણે મહિલાઓ ખરેખર આત્મનિર્ભર બની રહી છે.
છેલ્લા સાત વર્ષમાં દર કેટલો?
આ પ્રયાસોના પરિણામે, છેલ્લા સાત વર્ષમાં 1.56 કરોડ મહિલાઓ ઔપચારિક કાર્યબળમાં જોડાઈ છે. મહિલાઓ દ્વારા સંચાલિત સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) ની સંખ્યા પણ બમણી થઈને 1.92 કરોડ થઈ છે, જેનાથી 89 લાખથી વધુ નોકરીઓનું સર્જન થયું છે. સરકાર 2047 સુધીમાં 70 ટકા મહિલા કાર્યબળ ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
