National Film Awardsની ક્યારે થઈ શરુઆત? કઈ ફિલ્મને આપવામાં આવ્યો પહેલો એવોર્ડ?

ભારતીય ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ગણાતા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોની શરૂઆત 1954માં થઈ હતી. તેની શરૂઆત ભારતીય સિનેમા અને તેના નાયકોનું મનોબળ વધારવાના ઉદ્દેશ્યથી કરવામાં આવી હતી. 10 મે 1954 ના રોજ યોજાયેલા પ્રથમ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર સમારોહમાં બે ફિલ્મોને પુરસ્કારો મળ્યા.

મરાઠી કેટેગરીમાં શ્યામચી અને હિન્દી કેટેગરીમાં મિર્ઝા ગાલિબને બેસ્ટ ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર મળ્યો. અગાઉ આ પુરસ્કારો રાજ્ય પુરસ્કારો તરીકે ઓળખાતા હતા.

સમય જતાં શ્રેણીઓનો વિસ્તાર થયો

રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોની કેટેગરીઓ ખૂબ ઓછી હતી. સમય જતાં, આ પુરસ્કારોનું નામ રાજ્ય પુરસ્કારથી બદલીને રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર કરવામાં આવ્યું અને સમય જતાં પુરસ્કારોની કેટેગરીઓ પણ વધતી ગઈ. હવે ફીચર ફિલ્મો, નોન-ફીચર ફિલ્મો (ટૂંકી ફિલ્મો, અભિનય, દિગ્દર્શન, સંગીત, સિનેમેટોગ્રાફી અને ટેકનિકલ કેટેગરીઓ) માં પુરસ્કારો આપવામાં આવે છે. 1960 ના દાયકામાં, પ્રાદેશિક સિનેમાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બેસ્ટ મરાઠી, બંગાળી, તમિલ, તેલુગુ, મલયાલમ વગેરે ફિલ્મો માટે વિશેષ પુરસ્કારો શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ કઈ રીતે અલગ છે?

1969માં શરૂ થયેલ દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર, ભારતીય સિનેમાનો એક ખૂબ જ આદરણીય અને પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કાર છે, જે રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારથી અલગ છે. આ પુરસ્કાર ભારતીય સિનેમાના પિતા દાદાસાહેબ ફાળકેના માનમાં આજીવન સિદ્ધિ માટે આપવામાં આવે છે. અભિનેત્રી દેવિકા રાનીને 1969માં પહેલો દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોનો વધતો વ્યાપ

1973માં, રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોનો વ્યાપ વધુ વિસ્તર્યો. નોન-ફીચર ફિલ્મો માટે પણ પુરસ્કારો રજૂ કરવામાં આવ્યા. 1980ના દાયકામાં સિનેમા લેખન માટેના પુરસ્કારો રજૂ કરવામાં આવ્યા. 2000ના દાયકામાં વિઝ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સ અને સાઉન્ડ ડિઝાઇન જેવી કેટેગરીઓ ઉમેરવામાં આવી. રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોનું આયોજન ભારત સરકારના માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય હેઠળના ફિલ્મ મહોત્સવ નિયામક દ્વારા કરવામાં આવે છે.

ચૂંટણી કેવી રીતે યોજાય છે? રાષ્ટ્રપતિ પુરસ્કાર એનાયત કરે છે

રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોની પસંદગી પ્રક્રિયા માટે દર વર્ષે નિષ્ણાતોની એક સ્વતંત્ર જ્યુરીની નિમણૂક કરવામાં આવે છે, જે ફિલ્મોનું મૂલ્યાંકન કરે છે. જ્યુરીમાં ફિલ્મ નિર્માતાઓ, ક્રિટિક્સ અને સિનેમા સાથે સંબંધિત અન્ય નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દિલ્હીમાં આયોજિત એવોર્ડ સમારોહમાં વિજેતાઓને પુરસ્કાર આપે છે. આ એવોર્ડને તેમના કારકિર્દીમાં એવોર્ડ વિજેતાઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.